โรคไข้เลือดออก: สังเกตอาการให้ไว รับมืออย่างไรให้ปลอดภัยจากภาวะช็อก

ยุงลายตัวจิ๋วแต่พิษร้ายทำไมถึงประมาทไม่ได้

หลายครั้งที่คนไข้เดินเข้ามาในคลินิกด้วยอาการไข้สูงลอยมาหลายวัน แล้วกังวลว่าตัวเองจะเป็นไข้เลือดออกไหม ต้องบอกตามตรงว่าโรคนี้เป็นเรื่องใกล้ตัวที่อันตรายกว่าที่คิด เพราะเชื้อไวรัสเดงกีที่ติดมากับยุงลายไม่ได้ทำให้แค่มีไข้ แต่หากดูแลไม่ถูกวิธีหรือปล่อยทิ้งไว้นาน อาจนำไปสู่ภาวะเกล็ดเลือดต่ำและช็อกจนเป็นอันตรายถึงชีวิตได้

ระยะอันตรายที่ต้องเฝ้าระวังให้ดี

ไข้เลือดออกมักจะดำเนินโรคผ่าน 3 ระยะหลัก ซึ่งแต่ละช่วงมีความสำคัญที่ต้องสังเกตอาการต่างกัน ดังนี้

ระยะไข้สูง

ช่วง 2-7 วันแรก คนไข้จะมีไข้สูงลอย กินยาลดไข้แล้วไข้มักไม่ค่อยลง อาจมีอาการหน้าแดง ผิวหนังเป็นจุดเลือดออกเล็กๆ หรือมีอาการคลื่นไส้อาเจียนร่วมด้วย

ระยะวิกฤตที่ต้องเฝ้าดูใกล้ชิด

เมื่อไข้เริ่มลดลง คนไข้หลายคนเข้าใจผิดว่าหายแล้ว แต่จริงๆ แล้วนี่คือช่วงที่อันตรายที่สุด เพราะเป็นจังหวะที่พลาสมาหรือน้ำในเลือดรั่วออกมานอกหลอดเลือด หากมีอาการซึม เพลีย ปวดท้องรุนแรง หรือปัสสาวะน้อยลง ต้องรีบมาพบแพทย์ทันที

ระยะฟื้นตัว

หากผ่านช่วงวิกฤตมาได้ อาการจะเริ่มดีขึ้น ปัสสาวะออกมากขึ้น อยากอาหาร และเริ่มกลับมามีแรงอีกครั้ง

ยาตัวไหนที่ควรเลี่ยงและตัวไหนที่ใช้ได้จริง

สิ่งที่ต้องระวังที่สุดสำหรับคนที่เป็นไข้เลือดออกคือเรื่องการใช้ยาแก้ปวด หากสงสัยว่าป่วยให้ใช้เพียงพาราเซตามอลเพื่อลดไข้เท่านั้น ห้ามซื้อยาในกลุ่มเอ็นเสด (NSAIDs) เช่น ไอบูโพรเฟน หรือแอสไพริน มารับประทานเด็ดขาด เพราะยาเหล่านี้จะไปกระตุ้นให้เลือดออกในทางเดินอาหารได้ง่ายขึ้นและเป็นอันตรายต่อเกล็ดเลือด

วิธีดูแลตัวเองที่บ้านเมื่อเริ่มสงสัยว่าเป็นไข้เลือดออก

• เช็ดตัวด้วยน้ำอุณหภูมิห้องบ่อยๆ เพื่อระบายความร้อน
• ดื่มน้ำสะอาด น้ำผลไม้ หรือน้ำเกลือแร่บ่อยๆ เพื่อป้องกันภาวะขาดน้ำ
• สังเกตสีของอุจจาระ หากมีสีดำเหมือนถ่านต้องรีบไปโรงพยาบาลทันที
• งดอาหารที่มีสีแดง สีน้ำตาล หรือสีดำ เพื่อให้แพทย์แยกแยะอาการเลือดออกในทางเดินอาหารได้ชัดเจน

อาการแบบไหนที่ถือเป็นสัญญาณเตือนต้องรีบไปโรงพยาบาลทันที

หากพบสัญญาณเหล่านี้ ไม่ควรเฝ้าดูอาการที่บ้านต่อ แต่ให้รีบพาไปพบแพทย์โดยเร็วที่สุด:

• คนไข้ซึมลง หรือกระสับกระส่ายผิดปกติ
• ปวดท้องรุนแรง โดยเฉพาะบริเวณใต้ชายโครงขวา
• อาเจียนบ่อย กินอาหารไม่ได้
• มีเลือดออกผิดปกติ เช่น เลือดกำเดาไหลไม่หยุด หรือมีจุดเลือดออกขึ้นตามตัวมากขึ้น
• ปัสสาวะน้อยลงอย่างเห็นได้ชัด

การป้องกันไข้เลือดออกที่ดีที่สุดยังคงเป็นการทำลายแหล่งเพาะพันธุ์ยุงลายรอบบ้าน หากเริ่มมีไข้สูงเกิน 2 วัน อย่าเพิ่งชะล่าใจ การมาตรวจเลือดเช็กระดับเกล็ดเลือดจะช่วยให้เราวางแผนการรักษาได้อย่างทันท่วงทีครับ