เจาะลึกเรื่องการสะสมของพยาธิในถุงน้ำดีก่อให้เกิดอาการปวดท้องเรื้อรังที่หลายคนมองข้าม

ทำไมพยาธิถึงเข้าไปอยู่ในถุงน้ำดีได้

หลายคนอาจคุ้นเคยกับการที่พยาธิอยู่ในลำไส้ แต่จริงๆ แล้วพยาธิบางชนิด โดยเฉพาะพยาธิใบไม้ตับ สามารถเดินทางจากลำไส้ขึ้นไปถึงท่อน้ำดีและถุงน้ำดีได้ การเข้าไปของพยาธิไม่ได้เกิดขึ้นเพียงชั่วข้ามคืน แต่มักเกิดจากการรับประทานอาหารดิบหรืออาหารที่ปรุงไม่สุกซ้ำๆ จนตัวอ่อนพยาธิเข้าไปฝังตัวและเริ่มสร้างปัญหาเรื้อรังในระบบทางเดินน้ำดี

สัญญาณเตือนที่ร่างกายพยายามบอกเรา

การสะสมของพยาธิในถุงน้ำดีก่อให้เกิดอาการปวดท้องเรื้อรัง มักแสดงออกในลักษณะที่คล้ายกับอาการอาหารไม่ย่อยหรือโรคกระเพาะ หลายคนอาจมีอาการเหล่านี้:

• อาการปวดเสียดแน่นบริเวณใต้ชายโครงขวาเป็นๆ หายๆ
• รู้สึกอึดอัดท้องหลังรับประทานอาหาร โดยเฉพาะอาหารที่มีไขมันสูง
• มีอาการคลื่นไส้ หรือเบื่ออาหารร่วมด้วย
• บางรายอาจมีอาการตัวเหลือง ตาเหลือง หากพยาธิขวางทางเดินน้ำดีจนเกิดการอักเสบรุนแรง

ทำไมพยาธิถึงทำให้ปวดท้องเรื้อรังได้ขนาดนี้

เมื่อพยาธิเข้าไปอยู่ในถุงน้ำดี มันไม่ได้อยู่นิ่งๆ แต่จะสร้างความระคายเคืองให้กับเยื่อบุท่อน้ำดีและถุงน้ำดี ทำให้เกิดการอักเสบเรื้อรัง นอกจากนี้ การที่พยาธิอาศัยอยู่ยังกระตุ้นให้เกิดการติดเชื้อแบคทีเรียแทรกซ้อน และอาจทำให้เกิดนิ่วในถุงน้ำดีตามมาได้ง่ายขึ้น เนื่องจากตะกอนจากซากพยาธิหรือการติดเชื้อกลายเป็นแกนกลางให้นิ่วก่อตัว อาการปวดจึงไม่ใช่แค่เรื่องของตัวพยาธิ แต่เป็นเรื่องของการอักเสบที่สะสมมานาน

ตรวจวินิจฉัยอย่างไรถ้าสงสัยว่าพยาธิกำลังทำร้ายเรา

หากคุณมีอาการปวดท้องใต้ชายโครงขวาเรื้อรังและรักษาโรคกระเพาะมานานแต่ไม่หาย แพทย์มักจะแนะนำให้ตรวจเพิ่มเติมด้วยวิธีต่อไปนี้:

• การตรวจอัลตราซาวด์ช่องท้อง เพื่อดูความผิดปกติในถุงน้ำดีและท่อน้ำดี
• การตรวจเลือดเพื่อดูการทำงานของตับและระดับเม็ดเลือดขาวชนิดอีโอซิโนฟิล ซึ่งมักจะสูงขึ้นเมื่อมีพยาธิ
• การตรวจอุจจาระเพื่อหาไข่พยาธิ แม้วิธีนี้อาจไม่พบเสมอไปในกรณีที่พยาธิอยู่ในถุงน้ำดี
• การตรวจด้วยคลื่นแม่เหล็กไฟฟ้า (MRCP) หากสงสัยว่ามีการอุดตันในท่อน้ำดีร่วมด้วย

วิธีรักษาและการปรับเปลี่ยนพฤติกรรม

การรักษาหลักคือการกำจัดพยาธิด้วยยาถ่ายพยาธิเฉพาะกลุ่มตามคำสั่งแพทย์ ร่วมกับการรักษาประคับประคองอาการอักเสบ หากพบว่ามีนิ่วร่วมด้วยหรือถุงน้ำดีเสียหายจนทำงานไม่ได้ แพทย์อาจพิจารณาการผ่าตัดถุงน้ำดีออก สิ่งที่สำคัญที่สุดหลังจากนี้คือการปรับพฤติกรรมการกิน เลิกกินปลาน้ำจืดดิบ ก้อยปลา หรือเมนูที่ปรุงไม่สุก เพื่อตัดวงจรการติดเชื้อซ้ำซาก