เมื่อผื่นและตุ่มน้ำใสกลายเป็นเรื่องใหญ่: เจาะลึกการติดเชื้อแบคทีเรียแทรกซ้อนที่ควรรู้

ผื่นคันธรรมดา ทำไมถึงอาจกลายเป็นแผลติดเชื้อได้

หลายครั้งที่คนไข้เดินเข้ามาปรึกษาด้วยเรื่องผื่นคันเล็กๆ น้อยๆ หรือตุ่มน้ำใสที่เกิดขึ้นจากแมลงกัด โรคผิวหนังอักเสบ หรืออาการแพ้สัมผัส สิ่งที่น่ากังวลไม่ใช่ตัวผื่นโดยตรง แต่คือพฤติกรรมการเกาหรือการดูแลแผลที่ไม่ถูกวิธี จนเปิดโอกาสให้เชื้อแบคทีเรียที่อยู่ตามผิวหนังปกติหรือในสิ่งแวดล้อม ฉวยโอกาสรุกรานเข้าสู่ชั้นผิวหนังที่บอบบางนั่นเอง

สังเกตอาการแบบไหนที่เรียกว่าเริ่มมีการติดเชื้อแบคทีเรียแทรกซ้อนบริเวณผื่น

การแยกแยะระหว่างอาการอักเสบจากโรคเดิมกับการติดเชื้อแบคทีเรียอาจทำได้ยากสำหรับคนทั่วไป แต่หมออยากให้ลองสังเกตสัญญาณเตือนเหล่านี้ หากพบอาการต่อไปนี้แสดงว่าเจ้าเชื้อโรคเริ่มก่อปัญหาแล้ว

• บริเวณรอบผื่นมีสีแดงลามออกกว้างขึ้นและรู้สึกร้อนเมื่อสัมผัส
• จากเดิมที่เป็นตุ่มน้ำใส เริ่มเปลี่ยนเป็นตุ่มหนองขุ่น หรือมีสะเก็ดแผลสีเหลืองคล้ายน้ำผึ้งแห้งเกาะอยู่
• ความเจ็บปวดเพิ่มมากขึ้น มากกว่าแค่ความรู้สึกคัน
• เริ่มมีไข้ต่ำๆ หรือมีอาการปวดบวมจนรู้สึกตึงผิวหนัง

เชื้อโรคพวกนี้มาจากไหนและทำไมถึงชอบเข้าหาแผลของเรา

ปกติบนผิวหนังของเรามีเชื้อแบคทีเรียประจำถิ่นอาศัยอยู่ทั่วไป เช่น สแตฟิโลค็อกคัส (Staphylococcus) หรือสเตรปโตค็อกคัส (Streptococcus) ซึ่งในสภาวะปกติพวกมันไม่ได้ทำอันตรายเรา แต่เมื่อเรามีผื่นหรือตุ่มน้ำใส ผิวหนังที่เป็นปราการป้องกันด่านแรกถูกทำลาย การเกาทำให้เกิดแผลถลอกขนาดจิ๋ว เชื้อเหล่านี้จึงอาศัยจังหวะนี้ไชเข้าไปแบ่งตัวเพิ่มจำนวน และปล่อยสารพิษที่ทำให้อักเสบและเป็นหนองตามมา

วิธีดูแลตัวเองเบื้องต้นเพื่อป้องกันไม่ให้แผลลุกลาม

หากรู้ตัวว่าเป็นผื่นหรือมีตุ่มน้ำใส สิ่งสำคัญที่สุดคือการควบคุมมือตัวเองไม่ให้ไปสัมผัสหรือแกะเกา

• ล้างทำความสะอาดบริเวณผื่นด้วยน้ำสะอาดหรือสบู่อ่อนๆ แล้วซับให้แห้งเบาๆ ด้วยผ้าสะอาด
• ใช้ยาต้านฮีสตามีนเพื่อลดอาการคัน แทนการเกาตรงๆ
• ตัดเล็บให้สั้นเพื่อป้องกันไม่ให้เชื้อโรคใต้เล็บเข้าสู่แผลขณะเผลอเกา
• รักษาความสะอาดของเสื้อผ้าและเครื่องนอน ไม่ใช้ของร่วมกับผู้อื่นในช่วงที่มีผื่น

เมื่อไหร่ที่ต้องตัดสินใจมาพบหมอเพื่อรับยาฆ่าเชื้อ

การซื้อยาฆ่าเชื้อแบบทามาใช้เองโดยไม่ผ่านการวินิจฉัยอาจทำให้เกิดภาวะดื้อยาได้ในระยะยาว ดังนั้น หากพบว่ารอยแดงเริ่มขยายวงกว้างอย่างรวดเร็ว มีอาการบวมแดงเป็นบริเวณกว้าง หรือมีไข้ตัวร้อน หมอแนะนำว่าอย่ารอดูอาการเองที่บ้าน การได้รับยาฆ่าเชื้อที่ตรงกับชนิดของเชื้อจะเป็นวิธีรักษาที่เห็นผลและปลอดภัยที่สุด โดยเฉพาะหากมีการติดเชื้อเข้าสู่กระแสเลือดหรือลุกลามไปถึงชั้นเนื้อเยื่อใต้ผิวหนัง ซึ่งต้องได้รับการดูแลจากแพทย์อย่างใกล้ชิด