เมื่อผื่นและตุ่มน้ำใสกลายเป็นเรื่องใหญ่: รับมืออย่างไรเมื่อติดเชื้อแบคทีเรียแทรกซ้อน

ตุ่มน้ำใสที่คันไม่หยุด หรืออาจเป็นสัญญาณเตือนของการติดเชื้อ

หลายครั้งที่คนไข้เดินเข้ามาปรึกษาด้วยเรื่องผื่นคันหรือตุ่มน้ำใสจากภูมิแพ้ผิวหนังบ้าง หรือจากแมลงกัดต่อยบ้าง ซึ่งปกติแล้วอาการเหล่านี้มักจะค่อยๆ ดีขึ้นเองหากเราดูแลแผลให้สะอาด แต่ในบางกรณีที่ผิวหนังเกิดรอยถลอกจากการเกา หรือตุ่มน้ำนั้นแตกออกจนกลายเป็นแผลเปิด ผิวหนังที่เคยเป็นแค่ผื่นธรรมดาก็อาจกลายเป็นด่านหน้าให้เชื้อแบคทีเรียที่อยู่รอบตัวเราบุกรุกเข้าไปได้ง่ายขึ้น จนเกิดการติดเชื้อแบคทีเรียแทรกซ้อนบริเวณผื่นและตุ่มน้ำใสตามมา

สังเกตอย่างไรว่าแผลเริ่มติดเชื้อแล้ว

โดยทั่วไป ผื่นแพ้หรือตุ่มน้ำมักจะมีอาการคันหรือแสบเพียงเล็กน้อย แต่ถ้าวันดีคืนดีอาการเปลี่ยนไป ต้องเริ่มสงสัยแล้วว่าเชื้อแบคทีเรียอาจจะเข้ามาทักทาย โดยให้สังเกตอาการผิดปกติ ดังนี้

• สีของแผลเปลี่ยนไป: จากน้ำใสๆ ในตุ่ม เริ่มกลายเป็นหนองขุ่น หรือมีสีเหลืองทองคล้ายน้ำผึ้งแห้งเกรอะกรัง
• อาการปวดบวมที่มากขึ้น: ผิวหนังรอบๆ ผื่นเริ่มแดงจัด ร้อนผ่าวเมื่อสัมผัส และมีความรู้สึกปวดตุบๆ เหมือนมีอะไรเต้นอยู่ข้างใน
• ไข้ขึ้น: หากการติดเชื้อเริ่มลุกลามเข้าสู่กระแสเลือดหรือเนื้อเยื่อชั้นลึก ร่างกายจะตอบสนองด้วยการมีไข้ต่ำๆ หรือไข้สูงร่วมด้วย

ทำไมแผลจากตุ่มน้ำถึงเสี่ยงต่อการติดเชื้อแบคทีเรียแทรกซ้อน

ผิวหนังเปรียบเสมือนกำแพงเมืองที่คอยปกป้องร่างกายเราจากโลกภายนอก เมื่อใดก็ตามที่ตุ่มน้ำใสแตกออก กำแพงนั้นจะเกิดรอยโหว่ ประกอบกับความชื้นจากน้ำในตุ่มที่เป็นสภาพแวดล้อมชั้นดีให้เชื้อแบคทีเรียจำพวกสแตฟิโลค็อกคัส (Staphylococcus) หรือสเตรปโตค็อกคัส (Streptococcus) ซึ่งเป็นแบคทีเรียประจำถิ่นบนผิวหนังของเราเอง เติบโตและแบ่งตัวได้อย่างรวดเร็ว ยิ่งถ้ามือของเราไม่ได้สะอาดนักตอนที่เผลอไปเกาหรือแกะแผล เชื้อโรคจากเล็บก็จะเข้าไปซ้ำเติม ทำให้การรักษาจากเรื่องเล็กกลายเป็นเรื่องใหญ่ที่ต้องใช้ยาปฏิชีวนะเข้าช่วย

วิธีดูแลแผลเบื้องต้นเพื่อป้องกันการติดเชื้อ

หากรู้ตัวว่ามีผื่นหรือตุ่มน้ำเกิดขึ้น สิ่งสำคัญที่สุดคือการยับยั้งชั่งใจไม่ให้เกา โดยสามารถดูแลตัวเองได้ดังนี้

• รักษาความสะอาด: ล้างบริเวณที่เป็นแผลด้วยน้ำสะอาดและสบู่ที่อ่อนโยนต่อผิวอย่างเบามือ แล้วซับให้แห้งด้วยผ้าสะอาด
• อย่าแกะเกา: หากคันมากให้ใช้การประคบเย็นเพื่อลดอาการคัน แทนการใช้เล็บขูดเกาผิวหนัง
• ปิดแผลให้มิดชิด: หากตุ่มน้ำแตกหรือเริ่มเป็นแผลสด ควรใช้ผ้าก๊อซสะอาดปิดแผลไว้ เพื่อป้องกันสิ่งสกปรกและแบคทีเรียในอากาศ
• เลี่ยงการใช้ยาแต้มเองแบบสุ่มสี่สุ่มห้า: หลายคนชอบนำยาเก่ามาทา หรือพอกสมุนไพรตามคำบอกเล่า ซึ่งบ่อยครั้งกลับเป็นการเพิ่มความชื้นและนำเชื้อโรคเข้าไปในแผลโดยไม่รู้ตัว

อาการแบบไหนที่ห้ามรอช้า ต้องรีบมาพบแพทย์ทันที

หากดูแลเบื้องต้นแล้วอาการไม่ดีขึ้นภายใน 1-2 วัน หรือพบสัญญาณอันตรายดังต่อไปนี้ ควรตัดสินใจมาพบแพทย์ทันทีเพื่อรับการรักษาที่ตรงจุด

• มีอาการบวมแดงลามออกไปเป็นวงกว้างอย่างรวดเร็ว
• มีตุ่มหนองกระจายตัวเพิ่มขึ้นในบริเวณใกล้เคียง
• มีไข้หนาวสั่น หรือรู้สึกเพลียมากกว่าปกติ
• แผลมีกลิ่นเหม็น หรือมีน้ำเหลืองไหลออกมาไม่หยุด

การติดเชื้อแบคทีเรียแทรกซ้อนบริเวณผื่นและตุ่มน้ำใสไม่ใช่เรื่องน่ากลัวหากได้รับการดูแลและใช้ยาปฏิชีวนะที่เหมาะสมอย่างทันท่วงที อย่าปล่อยทิ้งไว้จนลุกลาม เพราะจากแค่ผื่นคันธรรมดาอาจกลายเป็นแผลอักเสบติดเชื้อรุนแรงที่ต้องใช้เวลาพักฟื้นนานกว่าที่คิด