เจอปัญหาน้ำตาเอ่อแถมมีหนองไหลจากท่อน้ำตา อย่าเพิ่งตกใจมาคุยกันว่าเกิดจากอะไร

หลายคนที่มาปรึกษาที่คลินิกด้วยอาการมีน้ำตาคลอเบ้าตลอดเวลา แถมพอกดตรงหัวตาเบาๆ แล้วมีเมือกหรือหนองไหลจากท่อน้ำตาออกมาด้วย มักจะมีความกังวลใจไม่น้อย เพราะคิดว่าเป็นเรื่องรุนแรงเกี่ยวกับดวงตา ซึ่งในความเป็นจริงแล้ว อาการนี้มักไม่ได้มาจากตัวลูกตาโดยตรง แต่เกิดจากระบบระบายน้ำตาของเรากำลังมีปัญหาอุดตันจนเกิดการติดเชื้อขึ้นมา

ท่อน้ำตาของเราทำงานอย่างไรทำไมถึงเกิดหนองได้

ก่อนอื่นหมออยากชวนทำความเข้าใจระบบระบายน้ำตาในร่างกายกันก่อน ปกติแล้วตาของเราจะผลิตน้ำตาออกมาเพื่อความชุ่มชื้นตลอดเวลา ส่วนเกินของน้ำตาจะไหลลงไปที่รูเล็กๆ บริเวณหัวตา ทั้งด้านบนและด้านล่าง จากนั้นจะวิ่งผ่านท่อน้ำตาลงไปสู่โพรงจมูก แต่เมื่อไหร่ก็ตามที่ท่อทางเดินส่วนนี้เกิดการตีบหรืออุดตัน น้ำตาจะค้างเติ่งระบายออกไม่ได้ เมื่อน้ำตาขังนานวันเข้า แบคทีเรียก็เริ่มเจริญเติบโต เกิดเป็นภาวะอักเสบติดเชื้อจนกลายเป็นหนองไหลจากท่อน้ำตาออกมาให้เห็นเวลามีการกดนวดบริเวณนั้น

สาเหตุหลักที่ทำให้ท่อน้ำตาอุดตันจนมีหนอง

ปัญหาท่อน้ำตาอุดตันและติดเชื้อจนมีหนองไหลจากท่อน้ำตาแบ่งออกได้เป็นหลายกลุ่มตามช่วงวัยและปัจจัยกระตุ้น ลองมาดูว่าเราเข้าข่ายกลุ่มไหนกันบ้าง

• ภาวะท่อน้ำตาอุดตันตั้งแต่กำเนิด: มักพบในเด็กทารกแรกเกิด เนื่องจากเยื่อบุปลายท่อน้ำตายังเปิดไม่เต็มที่ ทำให้เด็กมีน้ำตาเอ่อและขี้ตาแฉะบ่อยข้างเดียวหรือสองข้าง
• ความเสื่อมตามวัย: เมื่ออายุมากขึ้น เนื้อเยื่อต่างๆ มีการเปลี่ยนแปลง ท่อน้ำตาอาจค่อยๆ ตีบแคบลงเองโดยไม่มีสาเหตุชัดเจน มักพบในผู้สูงอายุ
• การอักเสบเรื้อรัง: การเป็นเยื่อบุตาอักเสบ บาดเจ็บที่บริเวณจมูกหรือใบหน้า หรือมีไซนัสอักเสบเรื้อรัง ส่งผลให้เนื้อเยื่อรอบท่อน้ำตาบวมและปิดกั้นทางเดิน
• การติดเชื้อในถุงน้ำตา: หรือที่เรียกกันว่าโรคถุงน้ำตาอักเสบ ซึ่งเกิดจากการอุดตันแล้วปล่อยทิ้งไว้จนเชื้อโรคสะสมกลายเป็นหนองอักเสบปูดบวมที่หัวตา

วิธีสังเกตอาการเตือนเมื่อมีหนองไหลจากท่อน้ำตา

อาการเริ่มต้นมักมาแบบเงียบๆ แต่ถ้าสังเกตตัวเองดีๆ จะพบสัญญาณเหล่านี้

• มีน้ำตาไหลเอ่อออกมาเองโดยไม่ได้ร้องไห้หรือโดนลม
• รู้สึกเคืองตาและมีขี้ตาเหนียวข้นตอนตื่นนอน
• บริเวณหัวตามีอาการบวมแดง กดแล้วเจ็บ
• มีหนองไหลจากท่อน้ำตาซึมออกมาเวลาใช้นิ้วกดนวดเบาๆ ที่หัวตา

วิธีรักษาจากคุณหมอ

การรักษาจะขึ้นอยู่กับความรุนแรงและอายุของคนไข้เป็นหลัก ในเบื้องต้นแพทย์จะประเมินอาการดังนี้

• การนวดท่อน้ำตา: มักใช้ได้ผลดีในเด็กทารก โดยแพทย์จะสอนวิธีนวดบริเวณหัวตาอย่างถูกวิธีเพื่อช่วยดันให้เยื่อที่ปิดอยู่เปิดออก
• การใช้ยาหยอดตาหรือยากลุ่มปฏิชีวนะ: หากมีการติดเชื้อและมีหนองไหลจากท่อน้ำตา แพทย์จะให้ยาหยอดตาหรือยากลุ่มฆ่าเชื้อเพื่อควบคุมอาการอักเสบชั่วคราว
• การแยงและล้างท่อน้ำตา: เป็นหัตถการในคลินิกหรือโรงพยาบาลเพื่อช่วยเปิดทางเดินน้ำตาที่ตีบตันให้โล่งขึ้น
• การผ่าตัดสร้างทางเดินน้ำตาใหม่: หากวิธีอื่นไม่ได้ผลและท่อน้ำตาอุดตันถาวร แพทย์อาจพิจารณาการผ่าตัดเพื่อระบายน้ำตาลงสู่จมูกโดยตรง

ดูแลตัวเองอย่างไรเมื่อเจออาการนี้

สิ่งสำคัญที่สุดคือห้ามขยี้ตาแรงเด็ดขาด เพราะจะทำให้เชื้อโรคกระจายและอักเสบหนักขึ้น หมั่นล้างมือให้สะอาดก่อนสัมผัสใบหน้า หากมีขี้ตาหรือหนองไหลจากท่อน้ำตา ให้ใช้สำลีสะอาดชุบน้ำอุ่นเช็ดทำความสะอาดเบาๆ จากหัวตาไปหางตา และที่สำคัญควรเข้ามาพบจักษุแพทย์เพื่อตรวจหาสาเหตุที่แท้จริงและรับการรักษาที่ตรงจุด ไม่ควรปล่อยทิ้งไว้จนเรื้อรังเพราะอาจทำให้รักษายากขึ้นได้