ผ่าตัดข้อเข่ามานานแล้ว ทำไมยังมีอาการเจ็บหรือตึงอยู่?

ผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่ามานานหลายปี แต่ทำไมยังไม่หายสนิท?

หลายคนมักมาปรึกษาผมที่คลินิกด้วยความกังวลว่า ผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่าเทียมมานานหลายปีแล้ว แต่ทำไมจู่ๆ ถึงรู้สึกเจ็บ ขัด หรือตึงขึ้นมาอีกครั้ง การผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่าเป็นการรักษาที่ได้ผลดีมากในการคืนคุณภาพชีวิต แต่ก็เหมือนกับอะไหล่รถยนต์ครับ เมื่อใช้งานไปนานๆ ก็อาจเกิดความเสื่อมสภาพหรือปัญหาตามมาได้ ซึ่งการเข้าใจธรรมชาติของข้อเข่าเทียมจะช่วยให้เราดูแลตัวเองได้ดีขึ้น

สัญญาณเตือนจากข้อเข่าเทียมที่ต้องหมั่นสังเกต

อาการผิดปกติไม่ได้แปลว่าข้อเข่าหลวมหรือพังเสมอไป แต่การรู้ทันสัญญาณเหล่านี้จะช่วยให้เราแก้ไขได้ก่อนที่จะลุกลามครับ

• ความรู้สึกฝืดขัด: ช่วงตื่นนอนหรือนั่งนานๆ แล้วลุกขึ้นยากกว่าปกติ
• อาการปวดแปลบ: ปวดเป็นพักๆ เวลาเดินขึ้นลงบันไดหรือเดินบนทางลาดชัน
• เสียงดังในเข่า: มีเสียงกึกๆ หรือเสียงเสียดสีเวลาขยับเข่า
• การอักเสบเรื้อรัง: เข่ามีอาการบวม ร้อน หรือผิวหนังรอบเข่าเปลี่ยนสี

ทำไมอาการเหล่านี้ถึงเกิดขึ้นได้เมื่อเวลาผ่านไป

ผลข้างเคียงจากการผ่าตัดข้อเข่าที่พบได้ในระยะยาวมักมาจากปัจจัยหลักๆ ดังนี้ครับ

การสึกหรอของพลาสติกโพลีเอทิลีน

ตัวรับน้ำหนักหรือแผ่นรองพลาสติกที่อยู่ระหว่างโลหะของข้อเข่าเทียมจะมีการสึกหรอตามธรรมชาติจากการใช้งาน แม้จะเป็นวัสดุที่ทนทานมาก แต่เมื่อผ่านไป 15-20 ปี เศษเล็กๆ จากการสึกหรออาจไปกระตุ้นให้ร่างกายเกิดปฏิกิริยาอักเสบจนรู้สึกปวดได้

ภาวะข้อเข่าเทียมหลวม

เมื่อเวลาผ่านไปนานๆ กระดูกรอบๆ ข้อเข่าเทียมอาจมีการละลายตัวลง ทำให้ตัวข้อไม่ยึดแน่นกับกระดูกเหมือนตอนผ่าตัดใหม่ๆ ส่งผลให้คนไข้รู้สึกไม่มั่นคงหรือเจ็บเวลาลงน้ำหนัก

พังผืดเกาะรอบข้อเข่า

ในบางคน ร่างกายอาจสร้างพังผืดขึ้นมามากเกินไปหลังผ่าตัด ซึ่งอาจสะสมอยู่เรื่อยๆ ทำให้การงอหรือเหยียดเข่าทำได้ไม่เต็มที่เหมือนช่วงแรก

ดูแลตัวเองอย่างไรให้ข้อเข่าอยู่กับเราไปนานๆ

การถนอมข้อเข่าไม่ได้หมายความว่าห้ามขยับตัว แต่เป็นการใช้งานอย่างฉลาดและเหมาะสมครับ

• ออกกำลังกายแบบแรงกระแทกต่ำ: การว่ายน้ำ ปั่นจักรยาน หรือเดินเร็ว ช่วยสร้างกล้ามเนื้อรอบเข่าให้แข็งแรงโดยไม่ทำร้ายข้อ
• ควบคุมน้ำหนักตัว: น้ำหนักที่เกินมาเพียงเล็กน้อยส่งผลกระทบต่อแรงกดในข้อเข่าโดยตรง
• หลีกเลี่ยงกิจกรรมที่ต้องงอเข่าสุด: เช่น การนั่งยองๆ หรือพับเพียบ เพราะจะทำให้ข้อเข่าเทียมทำงานหนักเกินความจำเป็น

เมื่อไหร่ที่ควรกลับมาพบหมอเพื่อตรวจเช็ก

หากคุณเริ่มรู้สึกว่าอาการปวดเริ่มรบกวนการนอนหลับ หรือไม่สามารถเดินได้ไกลเหมือนเดิม อย่าฝืนทนหรือซื้อยากินเองครับ การเอกซเรย์เพื่อดูสภาพความแน่นของข้อเข่าเทียมและตรวจดูการสึกหรอเพียงไม่กี่นาที จะช่วยให้หมอวางแผนการรักษาได้ทันท่วงที ไม่ว่าจะเป็นการปรับเปลี่ยนท่าทางการกายภาพบำบัด หรือในกรณีที่จำเป็นจริงๆ คือการผ่าตัดแก้ไข ซึ่งในปัจจุบันทำได้แม่นยำและปลอดภัยมากขึ้นครับ