เตรียมตัวให้พร้อมก่อนขึ้นเตียงผ่าตัด สำหรับผู้ป่วยฮีโมฟิเลีย

ทำไมคนไข้ฮีโมฟิเลียถึงต้องวางแผนผ่าตัดมากกว่าคนทั่วไป

เวลาที่หมอคุยกับคนไข้ที่เป็นโรคฮีโมฟิเลียเรื่องการผ่าตัด หมอมักจะเห็นความกังวลในแววตาเสมอ ซึ่งเป็นเรื่องที่เข้าใจได้มากครับ เพราะด้วยธรรมชาติของโรคที่เลือดแข็งตัวช้ากว่าปกติ การผ่าตัดไม่ว่าจะเล็กหรือใหญ่จึงไม่ใช่เรื่องที่ทำได้ทันทีเหมือนคนปกติ แต่ความจริงแล้ว หากมีการวางแผนที่ดีและเตรียมตัวมาอย่างรัดกุม การผ่าตัดสำหรับผู้ป่วยกลุ่มนี้ถือว่ามีความปลอดภัยสูงมาก ไม่ต้องกังวลจนเกินไปครับ

ปรึกษาทีมแพทย์เฉพาะทางก่อนถึงวันนัด

สิ่งแรกที่สำคัญที่สุดคือการเข้าพบทีมแพทย์แบบสหสาขาวิชาชีพครับ เราไม่ได้ดูแค่ศัลยแพทย์ที่จะลงมือผ่าตัดเท่านั้น แต่ต้องมีอายุรแพทย์โรคเลือดหรือหมอฮีโมฟิเลียร่วมวางแผนด้วย เพื่อประเมินระดับปัจจัยการแข็งตัวของเลือด (Clotting Factor) ในร่างกายเรา ว่าเพียงพอต่อการผ่าตัดหรือไม่ และต้องมีการเสริมด้วยการฉีดแฟคเตอร์เข้มข้นก่อนผ่าตัดนานแค่ไหน เพื่อให้เลือดหยุดไหลได้เหมือนคนปกติในช่วงเวลาที่สำคัญที่สุด

ช่วงเวลาทองของการเตรียมตัว: การตรวจเลือดและประเมินร่างกาย

หมอจะนัดตรวจเลือดเพื่อดูระดับแฟคเตอร์และตรวจหาภูมิต้านทานหรือสารยับยั้ง (Inhibitor) ล่วงหน้าเสมอ หากพบว่าร่างกายมีสารยับยั้ง การผ่าตัดจะต้องมีการปรับแผนการรักษาใหม่ทั้งหมดเพื่อป้องกันภาวะแทรกซ้อน นอกจากนี้ การแจ้งประวัติการใช้ยาที่กินอยู่ประจำ โดยเฉพาะยาที่มีผลต่อการแข็งตัวของเลือด เช่น ยาแก้ปวดกลุ่มเอ็นเซด (NSAIDs) หรือยาละลายลิ่มเลือด ต้องหยุดยาเหล่านี้ตามคำแนะนำของหมออย่างเคร่งครัดก่อนผ่าตัด

ระหว่างการผ่าตัด: ทีมหมอเตรียมพร้อมรับมืออย่างไร

เมื่อเข้าสู่ห้องผ่าตัด ทีมหมอจะทำการฉีดแฟคเตอร์ทดแทนตามสูตรคำนวณที่เหมาะสมที่สุด เพื่อให้ค่าการแข็งตัวของเลือดอยู่ในระดับที่ปลอดภัยตลอดระยะเวลาการผ่าตัด และในช่วงขณะที่กำลังผ่าตัด ทีมวิสัญญีแพทย์และหมอโรคเลือดจะประสานงานกันอย่างใกล้ชิด เพื่อเฝ้าระวังจุดที่มีการผ่าตัดไม่ให้เลือดออกมากเกินไป หรือหากมีเลือดซึมออกมาเล็กน้อย ทีมหมอก็จะรับมือได้ทันทีด้วยแฟคเตอร์ที่เตรียมไว้เสริมครับ

ดูแลตัวเองหลังผ่าตัด: สังเกตอาการผิดปกติให้ไว

การดูแลหลังผ่าตัดสำคัญไม่แพ้กันครับ สิ่งที่คนไข้ต้องเฝ้าระวังคืออาการเลือดซึมตามบาดแผล หรืออาการบวมตึงที่ผิดปกติใต้ผิวหนัง หากสังเกตเห็นว่าแผลเริ่มมีเลือดซึมไม่หยุด หรือปวดแผลมากขึ้นเรื่อยๆ โดยไม่มีทีท่าว่าจะดีขึ้น ต้องรีบแจ้งพยาบาลหรือติดต่อทีมแพทย์ทันที การเฝ้าระวังในช่วง 24 ถึง 48 ชั่วโมงแรกหลังผ่าตัดเป็นช่วงเวลาที่สำคัญที่สุดในการป้องกันภาวะแทรกซ้อนเลือดออกซ้ำ

ใช้ยาแก้ปวดอย่างไรให้ปลอดภัยหลังผ่าตัด

คนไข้หลายคนกังวลเรื่องการกินยาแก้ปวด หมอขอย้ำตรงนี้ว่า ห้ามซื้อยาแก้ปวดกินเองโดยเด็ดขาด โดยเฉพาะยาในกลุ่มที่ต้านการอักเสบเพราะจะไปรบกวนการทำงานของเกล็ดเลือด ทำให้เลือดหยุดยากขึ้น ให้เลือกใช้เฉพาะยาพาราเซตามอลหรือยาที่หมอจ่ายให้ตามสั่งเท่านั้น และถ้ามีอาการปวดที่จัดการไม่ได้ให้รีบปรึกษาหมอ เพื่อหาวิธีจัดการความปวดที่ปลอดภัยและเหมาะสมกับคนไข้ฮีโมฟิเลียโดยเฉพาะครับ