วิธีสังเกตและแยกแยะโรคมือเท้าปากสายพันธุ์รุนแรง ก่อนสายเกินแก้

ช่วงนี้เวลาคุณแม่พาลูกน้อยมาหาที่คลินิก แล้วน้องมีไข้ร่วมกับตุ่มใสขึ้นตามมือ เท้า และในปาก ความกังวลใจมักจะพุ่งสูงขึ้นทันที เพราะทุกคนต่างกลัวว่าลูกจะเป็นโรคมือเท้าปาก ยิ่งในยุคนี้ที่มีข่าวเรื่องสายพันธุ์รุนแรงอย่าง Enterovirus 71 หรือ EV71 ยิ่งทำให้คนเป็นพ่อแม่นอนไม่หลับ หมอเข้าใจความรู้สึกนี้ดีเลยครับ

โรคมือเท้าปากธรรมดากับสายพันธุ์รุนแรง ต่างกันตรงไหนบ้าง?

โดยทั่วไป โรคมือเท้าปากที่เราเจอกันบ่อยๆ ส่วนใหญ่เกิดจากเชื้อไวรัสกลุ่ม Coxsackie A16 ซึ่งเด็กๆ จะมีไข้ต่ำ มีตุ่มใสที่มือ เท้า ปาก และมักจะหายได้เองภายในเจ็ดถึงสิบวันโดยไม่มีภาวะแทรกซ้อนอะไรน่ากลัว

แต่เจ้าตัวร้ายอย่างสายพันธุ์ EV71 มันไม่ได้หยุดอยู่แค่ที่มือ เท้า หรือปากครับ ความน่ากลัวคือเชื้อตัวนี้ชอบลุกลามเข้าสู่ระบบประสาทส่วนกลาง ทำให้เกิดภาวะสมองอักเสบ ก้านสมองอักเสบ หรือน้ำท่วมปอด ซึ่งเกิดขึ้นได้รวดเร็วและอันตรายมากจนถึงขั้นเสียชีวิตได้หากรักษาไม่ทัน

สัญญาณเตือนภัยอันตรายที่หมอบอกเลยว่า ห้ามชะล่าใจเด็ดขาด

ถ้าลูกรักเริ่มมีอาการเหล่านี้ร่วมด้วย แม้ตุ่มที่มือและเท้าจะยังขึ้นไม่เยอะ ก็ต้องรีบพามาโรงพยาบาลทันที เพราะนี่คือสัญญาณว่าเชื้ออาจจะเริ่มลามไปที่ระบบประสาทแล้ว

• ซึมลงอย่างเห็นได้ชัด: เรียกไม่ค่อยตื่น หรือตื่นยากกว่าปกติ ไม่สนใจสิ่งรอบตัว
• สะดุ้งผวาผิดปกติ: นอนหลับแล้วสะดุ้งแรงๆ บ่อยครั้ง หรือมีอาการผวาแม้ในเวลาตื่น
• อาเจียนพุ่ง: กินอะไรไม่ได้เลย อาเจียนออกมาตลอดเวลา
• หายใจหอบเหนื่อย: หายใจเร็วกว่าปกติ หายใจแรงจนซี่โครงบุ๋ม แม้ไข้จะลดลงแล้วก็ตาม
• แขนขาอ่อนแรง: เดินเซทรงตัวไม่ได้ หรือมีอาการเกร็งกระตุกของกล้ามเนื้อ

โรคอื่นๆ ที่หน้าตาคล้ายกันจนคุณพ่อคุณแม่สับสน

เวลาตรวจคนไข้เด็ก หมอต้องใช้ความละเอียดรอบคอบมากในการแยกโรค เพราะมีอาการทางผิวหนังอีกหลายโรคที่มีตุ่มใสหรือผื่นคล้ายกับมือเท้าปาก จนทำให้เข้าใจผิดได้ง่าย

อีสุกอีใส แยกอย่างไรไม่ให้สับสน

อีสุกอีใสจะต่างจากมือเท้าปากตรงที่ ตำแหน่งของตุ่มจะกระจายทั่วลำตัว หน้า และหลัง มากกว่าจะกระจุกตัวแค่ที่มือ เท้า และปาก ลักษณะของตุ่มอีสุกอีใสจะใสและแตกง่ายกว่า แถมยังมีตุ่มหลายระยะปะปนกันในเวลาเดียวกัน ทั้งตุ่มน้ำใส ตุ่มหนอง และสะเก็ด

โรคเฮอร์แปงไจนา น้องชายฝาแฝดของมือเท้าปาก

โรคนี้เกิดจากเชื้อไวรัสกลุ่มเดียวกัน แต่จุดสังเกตคือแผลจะขึ้นเฉพาะบริเวณเพดานอ่อน ลิ้นไก่ และต่อมทอนซิลเท่านั้น จะไม่มีตุ่มขึ้นที่มือหรือเท้าเลย น้องจะมีไข้สูงและเจ็บคอมากจนไม่ยอมกลืนน้ำลาย

แพ้ยาหรือแพ้สารเคมี

บางครั้งเด็กๆ มีผื่นขึ้นตามมือและเท้าหลังจากการกินยาบางชนิด หรือไปสัมผัสสารเคมีบางอย่าง ซึ่งมักจะมีประวัติการสัมผัสชัดเจน และไม่มีไข้สูงร่วมด้วยเหมือนการติดเชื้อไวรัส

วิธีดูแลเบื้องต้นและการตัดสินใจไปพบแพทย์

หากน้องยังร่าเริงดี กินอาหารอ่อนๆ ได้ ไข้ไม่สูงมาก และไม่มีอาการเตือนภัยตามที่หมอได้บอกไปข้างต้น เราสามารถดูแลประคับประคองตามอาการอยู่ที่บ้านได้ เช่น เช็ดตัวลดไข้ ให้ดื่มน้ำเกลือแร่หรือนมเย็นๆ เพื่อช่วยลดความเจ็บปวดในปากเวลาเคี้ยว

แต่ถ้าเริ่มสังเกตเห็นอาการซึม ผวา หรือหายใจผิดปกติ แม้จะเป็นช่วงกลางดึก ก็อย่านิ่งนอนใจรอให้ถึงเช้าครับ รีบพาไปพบแพทย์ที่ห้องฉุกเฉินทันที เพราะความรวดเร็วในการวินิจฉัยคือหัวใจสำคัญที่สุดที่จะช่วยชีวิตเด็กๆ เอาไว้ได้