โรควิตกกังวลทั่วไป: เมื่อความกังวลกลายเป็นเพื่อนสนิทที่ไม่ได้ต้องการ

กังวลจนนอนไม่หลับ หรือใจสั่นบ่อยๆ นี่เราเป็นอะไรกันแน่

หลายครั้งที่คนไข้เดินเข้ามาปรึกษาด้วยอาการใจสั่น มือสั่น หรือนอนไม่หลับ โดยที่เจ้าตัวก็บอกไม่ได้ชัดเจนว่ากังวลเรื่องอะไรเป็นพิเศษ แต่มันมีความรู้สึกเหมือนมีอะไรบางอย่างค้างคาอยู่ในใจตลอดเวลา เหมือนเครื่องยนต์ที่เปิดทิ้งไว้ไม่ยอมดับ ความรู้สึกแบบนี้แหละครับที่เป็นสัญญาณเตือนของ โรควิตกกังวลทั่วไป หรือ GAD (Generalized Anxiety Disorder) ซึ่งไม่ใช่เรื่องของการคิดมากชั่วคราว แต่มันคือสภาวะที่สมองเราทำงานหนักเกินไปจนส่งผลกระทบต่อชีวิตประจำวัน

ความแตกต่างระหว่างการคิดมากปกติ กับโรคนี้ดูอย่างไร

คนทั่วไปมักจะมีความกังวลเป็นเรื่องปกติ เช่น กังวลเรื่องงานที่ยังไม่เสร็จ หรือเรื่องค่าใช้จ่าย แต่สำหรับผู้ที่เป็นโรควิตกกังวลทั่วไป ความกังวลเหล่านั้นจะเกินขอบเขตไปมาก โดยมีลักษณะเด่นดังนี้

• กังวลเรื่องเล็กน้อยให้กลายเป็นเรื่องใหญ่ได้ตลอดเวลา
• ควบคุมความคิดตัวเองไม่ได้ แม้จะพยายามเตือนตัวเองแล้วก็ตาม
• รู้สึกเหนื่อยง่าย หงุดหงิดง่าย หรือไม่มีสมาธิ
• มีอาการทางกายร่วมด้วย เช่น ปวดกล้ามเนื้อ ตึงคอ บ่า ไหล่ หรือท้องไส้ปั่นป่วน

ทำไมสมองถึงสั่งให้เราต้องกังวลตลอดเวลา

ในทางการแพทย์ เราพบว่าสารเคมีในสมองที่ทำหน้าที่สื่อสารความรู้สึก อย่างเซโรโทนิน (Serotonin) หรือนอร์เอพิเนฟริน (Norepinephrine) อาจเกิดความไม่สมดุลขึ้น เปรียบเหมือนสัญญาณเตือนภัยของร่างกายที่ตั้งค่าความไวไว้สูงเกินไป แค่เสียงลมพัดหรือเหตุการณ์เล็กน้อย สมองก็ตีความว่าเป็นอันตรายแล้ว ทำให้ร่างกายต้องเตรียมพร้อมรับมืออยู่ตลอดเวลาจนนำไปสู่ความเหนื่อยล้าสะสม

วิธีปรับจูนความคิดและจัดการความเครียดด้วยตัวเองเบื้องต้น

หากอาการยังไม่รุนแรงถึงขั้นกินไม่ได้นอนไม่หลับ คุณหมอแนะนำให้เริ่มจากวิธีง่ายๆ เหล่านี้เพื่อลดระดับการทำงานของระบบประสาทอัตโนมัติ

• ฝึกหายใจเข้าลึกๆ ช้าๆ ให้ท้องพอง เพื่อส่งสัญญาณให้สมองรู้ว่าตอนนี้เราปลอดภัย
• จดบันทึกความกังวลในแต่ละวัน เพื่อดูว่ามีเรื่องไหนบ้างที่เป็นความกังวลจริง หรือเป็นเพียงจินตนาการที่เราสร้างขึ้นเอง
• งดคาเฟอีนหรือเครื่องดื่มที่กระตุ้นการทำงานของหัวใจ เพราะจะยิ่งทำให้ความวิตกกังวลแสดงอาการทางกายชัดเจนขึ้น

เมื่อไหร่ที่ต้องตัดสินใจปรึกษาคุณหมออย่างจริงจัง

ถ้าคุณพบว่าความกังวลเริ่มเป็นอุปสรรคต่อการทำงาน การใช้ชีวิต หรือความสัมพันธ์กับคนรอบข้าง และอาการที่เป็นอยู่ต่อเนื่องนานเกิน 6 เดือน นี่คือสัญญาณว่าถึงเวลาต้องให้ผู้เชี่ยวชาญเข้ามาดูแล การรักษาไม่จำเป็นต้องหมายถึงการกินยาเสมอไป บางกรณีการทำจิตบำบัดเพื่อปรับกระบวนการคิดก็ช่วยให้เห็นผลดีมาก หากอาการอยู่ในระดับที่ส่งผลต่อคุณภาพชีวิต การให้ยาปรับสมดุลสารเคมีในสมองควบคู่ไปกับการรักษาทางจิตใจ จะช่วยให้คุณกลับมาใช้ชีวิตได้อย่างมีความสุขและเบาสบายขึ้นอีกครั้งครับ