โรควิตกกังวลทั่วไป: เมื่อความกังวลกลายเป็นเพื่อนสนิทที่ไม่ได้รับเชิญ

กังวลจนนอนไม่หลับ หรือเรื่องเล็กน้อยกลายเป็นเรื่องใหญ่ในหัว

หลายคนมักเดินเข้ามาปรึกษาด้วยประโยคที่ว่า ทำไมเราถึงหยุดคิดเรื่องโน้นเรื่องนี้ไม่ได้เสียที บางคนกังวลเรื่องงาน เรื่องครอบครัว หรือแม้แต่เรื่องที่ยังไม่เกิดขึ้น กลายเป็นว่าชีวิตในแต่ละวันถูกความกังวลกัดกินจนแทบไม่มีความสุข หากใครที่รู้สึกแบบนี้ต่อเนื่องมานานเกิน 6 เดือน โดยที่ใจมันสั่งให้หยุดคิดไม่ได้แม้จะพยายามแค่ไหน นี่อาจไม่ใช่แค่ความเครียดชั่วคราว แต่คือสัญญาณของ โรควิตกกังวลทั่วไป ที่เราต้องหันมาทำความเข้าใจกัน

โรควิตกกังวลทั่วไปคืออะไร แล้วทำไมเราถึงเป็นกันเยอะ

ในทางแพทย์ เราเรียกภาวะนี้ว่า Generalized Anxiety Disorder หรือ GAD มันคือการที่สมองของเราอยู่ในโหมดระแวดระวังภัยตลอดเวลา เหมือนมีสัญญาณเตือนภัยดังอยู่ในหัวตลอด 24 ชั่วโมง โดยที่เราไม่สามารถปิดมันลงได้ เราไม่ได้กังวลแค่เรื่องใดเรื่องหนึ่ง แต่เรากังวลไปหมดทุกเรื่องตั้งแต่เรื่องสากกะเบือยันเรือรบ ทั้งเรื่องเล็กน้อยในชีวิตประจำวันไปจนถึงเรื่องใหญ่ที่ควบคุมไม่ได้

เช็กสัญญาณเตือน: แบบไหนที่เรียกว่าเข้าข่าย

ถ้าคุณสำรวจตัวเองแล้วพบอาการเหล่านี้ร่วมกันบ่อยๆ ในช่วงครึ่งปีที่ผ่านมา อาจต้องเริ่มสังเกตตัวเองให้มากขึ้น

• รู้สึกกระวนกระวายใจ หรือเหมือนมีก้อนหินมาถ่วงอยู่ในอกตลอดเวลา
• เหนื่อยง่าย ทั้งที่ไม่ได้ใช้แรงงานหนัก
• ไม่มีสมาธิ สมองว่างเปล่าเหมือนคิดอะไรไม่ออกตอนที่ต้องโฟกัสงาน
• หงุดหงิดง่ายกว่าปกติ อารมณ์แปรปรวนแบบไม่มีสาเหตุชัดเจน
• กล้ามเนื้อตึงค้าง โดยเฉพาะช่วงคอ บ่า ไหล่ หรือปวดหัวตุบๆ
• มีปัญหาเรื่องการนอน ทั้งหลับยาก หรือสะดุ้งตื่นกลางดึกเพราะเก็บเรื่องโน้นเรื่องนี้ไปฝัน

สมองเรากำลังเจออะไรอยู่กันแน่

กลไกการทำงานของคนที่มีภาวะนี้มีความผิดปกติที่สารสื่อประสาทในสมอง โดยเฉพาะกลุ่มที่ควบคุมอารมณ์และการตอบสนองต่อความเครียด ทำให้ระดับความอดทนต่อความวิตกกังวลของเราต่ำกว่าคนทั่วไป พอมีเรื่องมากระทบเพียงนิดเดียว สมองส่วนที่ทำหน้าที่ประมวลผลความกลัวจะทำงานหนักเกินจำเป็น เหมือนมีระบบไฟที่ลัดวงจร ยิ่งคิด ยิ่งวิตก ยิ่งวิตก ยิ่งกลัว กลายเป็นวงจรที่ตัดไม่ขาด

จัดการความกังวลด้วยตัวเองก่อนพึ่งหมอ

ก่อนที่จะต้องใช้ยา เราสามารถฝึกปรับกระบวนการคิดและพฤติกรรมได้

• ฝึกเทคนิคการหายใจ: เมื่อรู้สึกกังวลให้สูดหายใจเข้าลึกๆ จนท้องป่องแล้วค่อยๆ ผ่อนลมหายใจออกยาวๆ ทำซ้ำจนใจเริ่มนิ่ง
• บันทึกความกังวล: ลองจดลงกระดาษดูว่าวันนี้กังวลเรื่องอะไรบ้าง พอเขียนออกมาแล้ว บางเรื่องจะดูเล็กน้อยลงจนเราขำได้
• กำหนดเวลาพักสมอง: ให้เวลาตัวเองวันละ 15 นาทีในการกังวล เมื่อหมดเวลาแล้วให้ตั้งใจว่าจบเรื่องนี้ทันที

เมื่อไหร่ที่ควรเดินเข้ามาหาหมอ

หากลองปรับพฤติกรรมแล้วอาการยังคงรบกวนการทำงาน หรือการใช้ชีวิตประจำวันจนรู้สึกว่าเริ่มสู้ไม่ไหว ไม่ต้องอายที่จะมาปรึกษาครับ การรักษาในปัจจุบันมีทั้งการทำจิตบำบัดเพื่อปรับมุมมองความคิด และการใช้ยาเพื่อช่วยปรับสารสื่อประสาทในสมองให้กลับมาสมดุลอีกครั้ง ซึ่งไม่ใช่เรื่องน่ากลัวหรือน่าอาย แต่เป็นการช่วยให้เรากลับมาใช้ชีวิตได้อย่างที่ควรจะเป็นอีกครั้ง