เสียงปอดครอดแครด (Coarse Crackles) คืออะไร แปลว่าอะไรเวลาหมอฟังเสียงหายใจ

เสียงแปลกๆ ในปอดที่หมอได้ยินจากหูฟัง

เวลาที่มาหาหมอด้วยอาการไอ มีเสมหะ หรือหายใจเหนื่อย สิ่งหนึ่งที่หมอต้องทำทุกครั้งคือการใช้เครื่องฟังตรวจ หรือสเตทสโคป ฟังเสียงหายใจที่ปอด ถ้าปอดโปร่งโล่งดี เราจะได้ยินเสียงลมเข้าออกนุ่มๆ แต่ถ้ามีอะไรผิดปกติ เช่น มีเสมหะ น้ำ หรือลม ภายในหลอดลมและเนื้อเยื่อปอด เสียงที่สะท้อนออกมาก็จะเปลี่ยนไป

หนึ่งในเสียงที่หมอบ่อยและต้องให้ความสนใจเป็นพิเศษคือ Coarse Crackles หรือที่เรียกเป็นภาษาไทยเข้าใจง่ายว่า เสียงกรอบแกรบแบบหยาบ ลักษณะเสียงจะเหมือนเสียงขยำถุงพลาสติกหนาๆ หรือเสียงฟองอากาศแตกโตๆ ในน้ำ โดยมักจะได้ยินชัดเจนในช่วงที่คนไข้หายใจเข้า

เสียง Coarse Crackles เกิดขึ้นจากอะไรในร่างกาย?

ลองนึกภาพตามง่ายๆ นะครับ หลอดลมและถุงลมในปอดของเราเปรียบเสมือนกิ่งไม้และใบไม้ที่ต้องการความโล่งเพื่อให้ลมผ่าน แต่เวลาที่เราไม่สบาย มีเสมหะปริมาณมากขังอยู่ หรือมีน้ำคั่งอยู่ในหลอดลมส่วนที่ใหญ่ขึ้น เวลาที่เราสูดหายใจเข้าไป ลมที่วิ่งผ่านจะไปกระแทกกับเสมหะหรือน้ำเหล่านั้น ทำให้เกิดการเปิดปิดของหลอดลมอย่างกะทันหัน เกิดเป็นเสียง Coarse Crackles ขึ้นมา

ความแตกต่างระหว่างเสียงนี้กับเสียงกรอบแกรบแบบอื่น (เช่น Fine Crackles ที่ฟังดูเหมือนเสียงแกะกระดาษแก้วห่อลูกอม) คือเสียง Coarse Crackles จะมีความดังทุ้มกว่า หยาบกว่า และมักจะดังขึ้นในช่วงต้นของการหายใจเข้า แถมเสียงพวกนี้บางครั้งอาจจะเบาลงหรือหายไปชั่วคราวได้หลังจากที่คนไข้ไอเอาเสมหะออกมาแล้ว

โรคอะไรบ้างซ่อนอยู่เบื้องหลังเสียงหายใจนี้?

เมื่อหมอได้ยินเสียง Coarse Crackles จากการฟังปอด มันไม่ได้บอกว่าเป็นโรคใดโรคหนึ่งโดยเฉพาะ แต่เป็นสัญญาณเตือนว่ามีบางอย่างผิดปกติเกิดขึ้นในระบบทางเดินหายใจ โรคหรือภาวะที่พบได้บ่อยมีดังนี้

• โรคหลอดลมอักเสบเรื้อรัง (Chronic Bronchitis): คนไข้กลุ่มนี้จะมีเสมหะในหลอดลมเยอะมาก เสียงที่ได้ยินจึงมักเป็นเสียงครอดแครดจากการที่ลมวิ่งผ่านเสมหะหนาๆ
• ภาวะน้ำท่วมปอด (Pulmonary Edema): เกิดจากหัวใจทำงานไม่ไหว ทำให้น้ำรั่วเข้าไปคั่งอยู่ในถุงลมและเนื้อปอด เสียงที่ได้ยินจะชัดเจนและมักมาพร้อมอาการเหนื่อยหอบนอนราบไม่ได้
• โรคปอดอักเสบหรือปอดบวม (Pneumonia): การติดเชื้อทำให้มีหนองและเสมหะสะสมอยู่ในถอดลมส่วนย่อย
• ภาวะหลอดลมโป่งพอง (Bronchiectasis): หลอดลมขยายตัวผิดรูปและมีเสมหะคั่งค้างเรื้อรัง ทำให้เกิดเสียงนี้ได้บ่อยเวลาตรวจร่างกาย

สัญญาณเตือนแบบไหนที่ต้องระวังเป็นพิเศษ

ถ้าแค่ได้ยินเสียง Coarse Crackles ตอนไปตรวจสุขภาพอาจจะยังไม่ต้องตกใจมาก แต่ถ้าร่วมกับอาการเหล่านี้ แปลว่าร่างกายกำลังส่งสัญญาณวิกฤตที่ต้องได้รับการดูแลจากแพทย์ทันที

• หายใจหอบเหนื่อย หายใจลำบาก หรือรู้สึกว่าเอาอากาศเข้าปอดไม่พอ
• ไอมีเสมหะปนเลือด หรือเสมหะเปลี่ยนเป็นสีเขียวเหลืองเข้มข้น
• มีไข้สูงหนาวสั่นร่วมด้วย
• ริมฝีปากหรือปลายนิ้วเริ่มมีสีคล้ำลงจากภาวะขาดออกซิเจน

การดูแลรักษาและการปฏิบัติตัวเมื่อพบความผิดปกติ

แนวทางการรักษาขึ้นอยู่กับสาเหตุที่ทำให้เกิดเสียง Coarse Crackles นั้น หากเกิดจากการติดเชื้อแบคทีเรีย หมออาจจะต้องให้ยาปฏิชีวนะร่วมกับยาขับเสมหะ แต่ถ้าเกิดจากภาวะหัวใจหรือน้ำท่วมปอด การรักษาจะเน้นไปที่การขับน้ำส่วนเกินออกจากร่างกายและควบคุมการทำงานของหัวใจ

สิ่งที่คนไข้สามารถทำได้ด้วยตัวเองคือ ดื่มน้ำอุ่นมากๆ เพื่อช่วยละลายเสมหะให้ขับออกง่ายขึ้น ฝึกหายใจเข้าลึกๆ และไออย่างถูกวิธีเพื่อระบายเสมหะออกจากปอด หลีกเลี่ยงควันบุหรี่ ฝุ่นละออง หรือมลพิษที่ทำให้หลอดลมระคายเคืองมากกว่าเดิม หากมีอาการไอเรื้อรังหรือเหนื่อยง่ายกว่าปกติ อย่าปล่อยทิ้งไว้จนอาการลุกลาม ควรมาพบแพทย์เพื่อฟังเสียงปอดและรับการวินิจฉัยที่ถูกต้องตั้งแต่เนิ่นๆ