เสียงปอดครอดแครด (Coarse Crackles) คืออะไร? สัญญาณเตือนแบบนี้หมอชวนให้ฟังให้ดี

เสียงหายใจแปลกๆ แบบนี้ เกิดขึ้นจากอะไรในปอดกันแน่นะ?

เวลาที่คนไข้มาหาแล้วหมอใช้หูฟังตรวจปอด สิ่งที่หมอตั้งใจฟังเป็นพิเศษคือเสียงลมหายใจเข้าและออก ถ้าปอดปกติ เสียงลมที่วิ่งผ่านหลอดลมจะนุ่มนวลสม่ำเสมอ แต่ถ้าวันไหนได้ยินเสียงก๊อกแก๊ก กุกกัก หรือเสียงฟองอากาศแตกในหลอดลม นั่นแปลว่ามีความผิดปกติซ่อนอยู่ข้างในแล้ว

หนึ่งในเสียงที่หมอมักจะเจอและต้องระวังเป็นพิเศษคือ Coarse Crackles หรือที่อธิบายให้เข้าใจง่ายๆ ว่าเสียงครอดแครด เสียงนี้จะมีลักษณะทุ้มต่ำ ฟังดูชื้นๆ คล้ายเสียงลมพัดผ่านฟองอากาศขนาดใหญ่ หรือเสียงเป่าลมลงไปในน้ำ นั่งฟังใกล้ๆ ก็พอจะนึกภาพออกว่าข้างในหลอดลมคงมีอะไรบางอย่างที่ไม่อยากให้มีอยู่แน่ๆ

เสียงครอดแครดแบบนี้บอกอะไรเรา? ทำไมถึงได้ยินเสียงแปลกๆ ในปอด

หลักการเกิดเสียง Coarse Crackles นั้นเข้าใจไม่ยากครับ ลองจินตนาการถึงหลอดลมของเราที่มีเสมหะหรือน้ำปริมาณมากสะสมอยู่ เวลาที่เราหายใจเข้า ลมที่วิ่งผ่านเข้าไปอย่างรวดเร็วจะไปกระแทกกับของเหลวเหล่านั้น ทำให้เกิดเสียงฟองอากาศแตกตัวดังขึ้นมา

เสียงนี้มักจะดังขึ้นในช่วงต้นของการหายใจเข้า (Inspiratory phase) และที่สำคัญคือเสียงนี้มักจะเบาลงหรือหายไปชั่วคราวหลังจากที่คนไข้ไอแรงๆ สักครั้ง เพราะการไอช่วยขับเสมหะที่ขวางทางอยู่ออกไปได้บ้าง แต่ถ้าต้นตอของปัญหายังอยู่ เสียงนี้ก็จะกลับมาใหม่เมื่อหมอฟังกี่ครั้งก็ได้ยิน

โรคอะไรบ้างที่มักแอบซ่อนมากับเสียง Coarse Crackles

เวลาที่หมอได้ยินเสียงนี้ สิ่งแรกๆ ที่วิ่งเข้ามาในหัวคือโรคที่เกี่ยวกับทางเดินหายใจส่วนล่างที่มีการอักเสบและมีเสมหะหนาแน่น โรคที่พบบ่อยและมักเจอเสียงนี้ได้แก่

• ภาวะน้ำท่วมปอด (Pulmonary Edema): เกิดจากหัวใจทำงานไม่ไหว น้ำเลยล้นกลับเข้าไปค้างอยู่ในเนื้อปอดและถุงลม ทำให้เกิดเสียงครอดแครดที่ชัดเจนมาก
• โรคหลอดมอเสื่อมเรื้อรัง (COPD) และหลอดลมอักเสบเรื้อรัง: พวกนี้จะมีเสมหะเหนียวข้นปริมาณมากค้างอยู่ในหลอดลมขนาดกลางถึงใหญ่
• โรคปอดอักเสบหรือปอดบวม (Pneumonia): การติดเชื้อทำให้มีหนองและสารน้ำอักเสบสะสมอยู่ข้างใน
• ภาวะหลอดลมพอง (Bronchiectasis): ผนังหลอดลมผิดรูปและโป่งพอง ทำให้เสมหะคั่งค้างและเกิดเสียงนี้ได้ง่าย

อาการแบบไหนที่มาคู่กับเสียงนี้ และควรสังเกตตัวเองอย่างไร

เสียง Coarse Crackles ไม่ได้มาเดี่ยวๆ แต่มักจะมาพร้อมกับอาการเตือนภัยอื่นๆ ที่ฟ้องว่าร่างกายกำลังแย่ เช่น

• หายใจเหนื่อยหอบง่าย แม้ว่าจะแค่นั่งเฉยๆ หรือเดินแค่ไม่กี่ก้าว
• ไอมีเสมหะมาก บางทีเสมหะอาจมีสีเหลือง เขียว หรือมีเลือดปน
• รู้สึกแน่นหน้าอก หายใจไม่อิ่ม เหมือนลมหายใจเข้าไม่สุด
• มีไข้ร่วมด้วยในกรณีที่มีการติดเชื้อแบคทีเรียหรือไวรัส

เสียงปอดแบบนี้อันตรายแค่ไหน และเมื่อไหร่ควรมาหาหมอทันที

ถ้าคุณเริ่มมีอาการไอเรื้อรัง มีเสมหะเยอะ และรู้สึกว่าหายใจไม่ค่อยอิ่ม นั่นคือสัญญาณเตือนว่าไม่ควรปล่อยไว้บ้านเฉยๆ ยิ่งถ้ามีอาการเหนื่อยหอบรุนแรง นอนราบไม่ได้เพราะจะรู้สึกเหมือนจมน้ำ หรือริมฝีปากเริ่มเขียวคล้ำเพราะร่างกายขาดออกซิเจน อาการเหล่านี้ถือเป็นภาวะฉุกเฉินทางการแพทย์ที่ต้องรีบมาโรงพยาบาลทันที เพราะปล่อยไว้นานอาจเป็นอันตรายถึงชีวิตได้ครับ