โรคบิดจากเชื้อแบคทีเรีย: ท้องเสียแบบไหนที่ปล่อยไว้ไม่ได้

ช่วงนี้ถ้าใครมีอาการถ่ายเหลวบ่อยๆ แต่ความแปลกคือมีมูกเลือดปนแถมปวดท้องบิดเกร็งจนตัวงอ อย่าเพิ่งคิดว่าเป็นแค่อาหารเป็นพิษธรรมดาแล้วซื้อยาหยุดถ่ายมากินเองตามร้านขายยา เพราะอาการแบบนี้หมอเจอทีไรมักจะนึกถึงโรคบิดจากเชื้อแบคทีเรียอยู่เรื่อย ซึ่งถ้าปล่อยไว้ไม่รีบรักษา อาจลุกลามจนลำไส้อักเสบหนักและอันตรายกว่าที่คิด

โรคบิดจากเชื้อแบคทีเรียคืออะไร ทำไมถึงปวดท้องทรมานกว่าท้องเสียทั่วไป

เวลาที่เรากินอาหารหรือน้ำดื่มที่มีเชื้อแบคทีเรียปนเปื้อนเข้าไป เจ้าตัวร้ายพวกนี้ ไม่ว่าจะเป็นชิเกลล่า หรือซาลโมเนลล่า จะเดินทางเข้าไปปักหลักในลำไส้ใหญ่ แล้วจัดการสร้างสารพิษทำลายเยื่อบุลำไส้จนเกิดแผลอักเสบ ร่างกายเลยต้องพยายามขับมันออกมาด้วยการถ่ายบ่อยๆ และเพราะผนังลำไส้กำลังอักเสบแดงนี่เอง เวลาบีบตัวทีจึงทำให้เกิดอาการปวดบิดเกร็งอย่างรุนแรงแบบที่หลายคนต้องร้องโอ๊ย

สัญญาณเตือนชัดๆ แบบนี้แหละโรคบิดแบคทีเรีย

อาการท้องเสียทั่วไปมักจะถ่ายเป็นน้ำแล้วก็ค่อยๆ ดีขึ้น แต่ถ้าเป็นโรคบิดจากเชื้อแบคทีเรีย ร่างกายจะส่งสัญญาณฟ้องค่อนข้างชัดเจนว่า

• ปวดเบ่งและปวดบิด: ปวดท้องน้อยแบบเกร็งๆ ระหว่างเข้าห้องน้ำจะรู้สึกเหมือนถ่ายไม่สุดและอยากเบ่งอยู่ตลอดเวลา
• ถ่ายเป็นมูกเลือด: อุจจาระจะมีลักษณะเหลวปนน้ำ และมักจะมีมูกใสๆ หรือมีเลือดสดปนออกมาด้วยอย่างเห็นได้ชัด
• ไข้สูงและคลื่นไส้: มักมีไข้ร่วมด้วยเพราะร่างกายกำลังสู้กับเชื้อแบคทีเรีย บางคนมีอาการคลื่นไส้ อาเจียน และอ่อนเพลียร่วมด้วย

ติดเชื้อนี้มาจากไหน ทำไมจู่ๆ ถึงซวยได้

เส้นทางหลักที่เจ้าแบคทีเรียตัวนี้ใช้บุกเข้าสู่ร่างกายเราคือปาก โดยมักจะติดมากับอาหารที่ไม่สะอาด น้ำดื่มที่ไม่ผ่านการต้มสุก หรือผักสดและผลไม้ที่ล้างไม่สะอาดพอ นอกจากนี้ยังติดต่อผ่านการสัมผัสสิ่งของที่มีเชื้อโรคปนเปื้อนแล้วลืมล้างมือก่อนหยิบอาหารเข้าปาก หมอถึงมักย้ำเสมอเรื่องการกินร้อน ช้อนกลาง ล้างมือ เพราะมันช่วยตัดวงจรเจ้าเชื้อโรคพวกนี้ได้จริงๆ

วิธีดูแลตัวเองเบื้องต้นเมื่อเริ่มมีอาการท้องเสียรุนแรง

ถ้าเพิ่งเริ่มมีอาการและยังไม่ถึงขั้นอ่อนเพลียมาก การดูแลตัวเองเบื้องต้นมีความสำคัญมากเพื่อป้องกันไม่ให้ร่างกายขาดน้ำ

• จิบเกลือแร่โออาร์เอส: ผสมเกลือแร่กับน้ำสะอาดจิบทีละน้อยแต่บ่อยๆ เพื่อชดเชยน้ำและเกลือแร่ที่สูญเสียไปกับการถ่าย
• เลือกกินอาหารอ่อนๆ: กินข้าวต้ม โจ๊ก หรืออาหารที่ย่อยง่าย รสจืด หลีกเลี่ยงอาหารรสจัด นม และอาหารมันๆ ไปก่อนเพื่อให้ลำไส้ได้พักฟื้น
• ห้ามกินยาหยุดถ่ายเองเด็ดขาด: ข้อนี้สำคัญมาก เพราะถ้าไปกินยาหยุดถ่าย เชื้อแบคทีเรียและสารพิษจะถูกกักไว้ในลำไส้ ทำให้ร่างกายขับออกไม่ได้ ยิ่งทำให้อาการแย่ลงและไข้สูงขึ้นไปอีก

อาการแบบไหนที่ปล่อยไว้ไม่ได้ ต้องรีบมาหาหมอทันที

โรคบิดจากเชื้อแบคทีเรียบางชนิด ร่างกายอาจหายเองได้ถ้าเชื้อไม่รุนแรง แต่ถ้ามีอาการเหล่านี้เมื่อไหร่ ห้ามรอเด็ดขาด ต้องมาพบแพทย์เพื่อตรวจอุจจาระและรับยาฆ่าเชื้อแบคทีเรียที่ถูกต้อง

• มีไข้สูงเกิน 38.5 องศาเซลเซียส หรือหนาวสั่น
• ถ่ายเป็นมูกเลือดติดต่อกันเกิน 24 ชั่วโมงแล้วไม่มีทีท่าจะดีขึ้น
• มีอาการขาดน้ำรุนแรง เช่น เวียนหัวหน้ามืดตอนลุกยืน ปากแห้ง ปัสสาวะออกน้อยมากหรือเป็นสีเข้มจัด
• ปวดท้องรุนแรงมากขึ้นเรื่อยๆ จนกดเจ็บหน้าท้อง

วิธีรักษาจากมุมมองของแพทย์

เวลาคนไข้มาด้วยอาการสงสัยโรคบิดจากเชื้อแบคทีเรีย หมอมักจะส่งตรวจอุจจาระเพื่อหาเม็ดเลือดขาวและตัวเชื้อโรค หากพบว่าเป็นจากแบคทีเรียจริง การรักษาหลักคือการให้ยาปฏิชีวนะหรือยาฆ่าเชื้อร่วมกับการให้น้ำเกลือทดแทนในรายที่ขาดน้ำ อาการมักจะดีขึ้นอย่างรวดเร็วภายในสองถึงสามวันแรกหลังจากได้ยาที่ตรงกับโรค