เจาะลึกโรคมือ เท้า ปาก จากไวรัสเอนเทอโร: สิ่งที่คุณพ่อคุณแม่ต้องรู้

โรคมือ เท้า ปาก จากไวรัสเอนเทอโร คืออะไรกันแน่

เวลาเห็นลูกตัวร้อน มีผื่นขึ้นตามมือ ตามเท้า หรือเจ็บปากจนกินข้าวไม่ได้ พ่อแม่หลายคนมักนึกถึง โรคมือ เท้า ปาก จากไวรัสเอนเทอโร เป็นอันดับต้นๆ โดยเฉพาะบ้านที่มีลูกเล็กเข้าโรงเรียนหรือเนอสเซอรี่ โรคนี้ไม่ใช่เรื่องไกลตัว และเกิดจากเชื้อไวรัสในกลุ่มเอนเทอโรไวรัส (Enterovirus) ซึ่งตัวการที่พบบ่อยที่สุดคือสายพันธุ์ Coxsackievirus A16 และ Enterovirus 71 ซึ่งตัวหลังนี้เองที่ต้องระวังเป็นพิเศษเพราะอาจทำให้เกิดอาการรุนแรงได้

เชื้อตัวนี้แพร่กระจายผ่านทางไหนบ้าง

เชื้อไวรัสชนิดนี้ขี้เล่นและติดต่อง่ายมากครับ มันแฝงตัวอยู่ในน้ำมูก น้ำลาย อุจจาระ และน้ำจากตุ่มแผลของเด็กที่ป่วย การติดต่อส่วนใหญ่จึงเกิดจาก

• การไอหรือจามใส่กันโดยตรง
• การใช้สิ่งของร่วมกัน เช่น ของเล่น จุกนม หรือช้อนส้อมที่เปื้อนน้ำลาย
• การสัมผัสอุจจาระของเด็กป่วยแล้วล้างมือไม่สะอาด

สังเกตอาการลูกรักเมื่อไหร่ที่เข้าข่ายติดเชื้อ

โดยปกติหลังจากได้รับเชื้อประมาณ 3-7 วัน ลูกจะมีไข้ต่ำๆ อ่อนเพลีย เบื่ออาหาร หลังจากนั้น 1-2 วัน จะเริ่มมีอาการเจ็บในปาก มีแผลร้อนในหรือตุ่มใสขึ้นตามลิ้น กระพุ้งแก้ม และตามมาด้วยผื่นแดงหรือตุ่มใสบริเวณฝ่ามือ ฝ่าเท้า หรืออาจกระจายไปที่ก้นหรือเข่าได้ ซึ่งในเด็กบางคนอาจมีอาการแค่เล็กน้อย แต่บางคนอาจเจ็บคอมากจนยอมกลืนน้ำลายไม่ได้เลย

วิธีดูแลลูกน้อยให้ผ่านพ้นช่วงป่วยไปอย่างปลอดภัย

ปัจจุบันโรคนี้ยังไม่มีวัคซีนป้องกันหรือยาฆ่าเชื้อไวรัสโดยตรง การรักษาจึงเป็นการประคับประคองตามอาการ

• ลดไข้และบรรเทาปวด: ให้ทานยาพาราเซตามอลตามน้ำหนักตัวเพื่อลดไข้และบรรเทาอาการเจ็บแผลในปาก
• เน้นอาหารอ่อนและเย็น: อาหารพวกไอศกรีม โยเกิร์ต หรือนมเย็นๆ จะช่วยให้ลูกกลืนง่ายขึ้นและลดความเจ็บปวดจากแผลในปากได้ดีกว่าอาหารร้อน
• ระวังภาวะขาดน้ำ: พยายามให้ลูกจิบน้ำบ่อยๆ ถ้าลูกไม่ยอมดื่มน้ำเลยจนปัสสาวะน้อยลง ต้องรีบพากลับมาหาหมอเพื่อป้องกันภาวะขาดน้ำ

สัญญาณอันตรายที่ห้ามละเลยต้องรีบมาโรงพยาบาล

แม้ส่วนใหญ่เด็กจะหายได้เองภายใน 1 สัปดาห์ แต่หากลูกมีอาการเหล่านี้ถือเป็นสัญญาณอันตรายที่ต้องระวังภาวะแทรกซ้อนรุนแรงเกี่ยวกับระบบประสาทหรือหัวใจ

• ไข้สูงลอยไม่ยอมลด หรือไข้นานเกิน 3 วัน
• ซึมลงมากผิดปกติ หรือดูเพลียจนไม่ค่อยตอบสนอง
• สะดุ้งผวาบ่อย หรือมีการกระตุกของกล้ามเนื้อโดยเฉพาะขณะนอนหลับ
• อาเจียนรุนแรง หรือหายใจหอบเหนื่อย

ป้องกันอย่างไรไม่ให้ลูกติดเชื้อซ้ำ

การป้องกันที่ดีที่สุดคือการสร้างสุขอนามัยในบ้านและโรงเรียน ล้างมือบ่อยๆ ด้วยสบู่ โดยเฉพาะก่อนกินข้าวและหลังเข้าห้องน้ำ ทำความสะอาดของเล่นหรือจุดที่เด็กสัมผัสร่วมกันบ่อยๆ ด้วยน้ำยาฆ่าเชื้อ และที่สำคัญหากพบว่าลูกป่วย ควรแยกตัวออกจากเด็กคนอื่นจนกว่าจะหายดี เพื่อลดการแพร่กระจายเชื้อในวงกว้างครับ