อาการปวดประจำเดือนรุนแรง แค่ปวดท้องเมนส์ธรรมดา หรือร่างกายกำลังส่งสัญญาณเตือน

เวลาน้องสาวหรือรอบเดือนมาทีไร ผู้หญิงหลายคนต้องเตรียมตัวรับมือกับความทรมาน บางคนปวดหน่วงพอกินยาแล้วนอนพักก็ดีขึ้น แต่สำหรับบางคน อาการปวดประจำเดือนรุนแรง มากจนถึงขั้นต้องลางาน นอนขดตัวอยู่บนเตียง หรือต้องพึ่งยาแก้ปวดทุกเดือนจนชิน หมออยากบอกตรงนี้เลยว่า การปวดท้องเมนส์จนใช้ชีวิตไม่ได้นั้น ไม่ใช่เรื่องปกติที่ต้องทน เพราะร่างกายอาจกำลังบอกใบ้โรคบางอย่างที่ซ่อนอยู่ข้างใน

ทำไมเราถึงปวดท้องน้อยเวลาเป็นประจำเดือน

เวลาที่รอบเดือนมา ผนังมดลูกของเราจะสร้างสารเคมีตัวหนึ่งที่ชื่อว่าพรอสตาแกลนดิน (Prostaglandins) ขึ้นมา เพื่อไปกระตุ้นให้กล้ามเนื้อมดลูกบีบตัวขับเลือดประจำเดือนออกมา ถ้าสารตัวนี้มีปริมาณมากเกินไป มดลูกก็จะบีบตัวแรงและถี่ขึ้นจนเกิดเป็นอาการปวดเกร็งที่เราคุ้นเคย แต่นั่นคือกรณีของอาการปวดแบบปฐมภูมิ ซึ่งมักจะค่อยๆ ดีขึ้นเมื่ออายุมากขึ้นหรือหลังมีบุตร

สัญญาณเตือนจากมดลูก เมื่ออาการปวดประจำเดือนรุนแรงผิดปกติ

ถ้าอาการปวดท้องเมนส์ของใครเริ่มรุนแรงขึ้นเรื่อยๆ หรือกินยาแล้วเอาไม่อยู่ หมอจะเริ่มนึกถึงกลุ่มอาการปวดทุติยภูมิ ซึ่งเกิดจากความผิดปกติในอุ้งเชิงกราน โรคที่พบบ่อยและมักมากับอาการปวดท้องเมนส์หนักๆ ได้แก่

• ช็อกโกแลตซีสต์หรือเยื่อบุโพรงมดลูกเจริญผิดที่: โรคยอดฮิตที่ทำให้ปวดท้องน้อยเรื้อรัง ปวดรุนแรงมากขึ้นทุกเดือน และอาจปวดลึกเวลามีกิจกรรมทางเพศ
• เนื้องอกมดลูก: แม้ส่วนใหญ่จะเป็นเนื้อดี แต่ถ้าก้อนเนื้อไปกดทับอวัยวะข้างเคียงหรือขัดขวางการบีบตัวของมดลูก ก็ทำให้ปวดท้องเมนส์มากและประจำเดือนมา ปริมาณมากผิดปกติ ได้
• พังผืดในอุ้งเชิงกราน: มักเกิดจากการอักเสบเรื้อรังหรือการผ่าตัดครั้งก่อน ทำให้มดลูกและอวัยวะข้างเคียงถูกดึงรั้งจนเกิดอาการปวด

บรรเทาอาการปวดประจำเดือนรุนแรงเบื้องต้นอย่างไรดี

ระหว่างที่รอมาตรวจกับแพทย์ หรือสำหรับคนที่ตรวจแล้วไม่พบโรคอันตรายและต้องการวิธีดูแลตัวเองให้ผ่านช่วงเวลานี้ไปได้ง่ายขึ้น ลองทำตามคำแนะนำเหล่านี้ดู

• ประคบอุ่นที่ท้องน้อย: ความร้อนจะช่วยให้กล้ามเนื้อคลายตัวและช่วยให้การไหลเวียนเลือดดีขึ้น
• จิบน้ำอุ่นและเลี่ยงคาเฟอีน: การดื่มน้ำอุ่นช่วยลดการเกร็งตัว ส่วนชา กาแฟ หรือน้ำอุ่นผสมขิงก็ช่วยได้ดีเช่นกัน
• ใช้ยาบรรเทาปวดกลุ่ม NSAIDs: เช่น ไอบูโพรเฟน หรือนาพรอกเซน ยากลุ่มนี้ออกฤทธิ์ลดการสร้างสารพรอสตาแกลนดินโดยตรง จึงได้ผลดีกว่าพาราเซตามอลสำหรับอาการปวดประจำเดือน แต่ควรปรึกษาเภสัชกรหรือแพทย์เรื่องขนาดยา

อาการแบบไหนที่แปลว่าควรมาพบสูตินรีแพทย์ทันที

หมออยากให้ลองสังเกตตัวเองดูว่า อาการปวดที่เป็นอยู่เริ่มล้ำเส้นความปกติหรือยัง ถ้ามีลักษณะเหล่านี้ ไม่ควรปล่อยทิ้งไว้เด็ดขาด

• ปวดท้องน้อยรุนแรงมากจนยาแก้ปวดเอาไม่อยู่
• อาการปวดแย่ลงเรื่อยๆ ทุกเดือน หรือเพิ่งมาเริ่มปวดรุนแรงตอนอายุมากแล้ว
• มีเลือดประจำเดือนออกมากผิดปกติ เช่น ต้องเปลี่ยนผ้าอนามัยทุกชั่วโมง หรือมีลิ่มเลือดก้อนใหญ่ปนออกมา
• มีอาการปวดเวลามีกิจกรรมทางเพศ หรือปวดเรื้อรังนอกเหนือจากช่วงที่มีประจำเดือน

การเข้าใจสัญญาณของร่างกายและการกล้าที่จะมาตรวจภายใน ไม่ใช่เรื่องน่าอาย แต่เป็นการลงทุนกับสุขภาพของตัวเองในระยะยาว หากใครกำลังเผชิญกับอาการปวดประจำเดือนรุนแรง ลองเข้ามาคุยและตรวจหาสาเหตุที่แท้จริงกับแพทย์ เพื่อที่เราจะได้รักษาตั้งแต่เนิ่นๆ และกลับมาใช้ชีวิตได้อย่างสดใสในทุกช่วงของเดือน