ดูแลใจและจัดเวลาพักผ่อนให้ผู้สูงอายุ: เคล็ดลับจากหมอที่คนใกล้ชิดควรรู้

เข้าใจเหตุผลที่ผู้สูงอายุนอนหลับยากและเครียดง่าย

หลายครอบครัวมักมาปรึกษาหมอว่าทำไมคุณพ่อคุณแม่ถึงเริ่มนอนไม่หลับ ตื่นกลางดึกบ่อย หรือดูมีความกังวลใจทั้งที่ชีวิตประจำวันก็ดูปกติ ความจริงแล้วเมื่อคนเราอายุมากขึ้น นาฬิกาชีวิตจะเปลี่ยนไปครับ ปริมาณสารเคมีในสมองที่ช่วยเรื่องการหลับและการผ่อนคลายลดลง ประกอบกับความเจ็บป่วยทางกาย หรือความรู้สึกที่ว่าตัวเองไม่คล่องแคล่วเหมือนก่อน สิ่งเหล่านี้เป็นแรงกดดันที่ทำให้ท่านเครียดโดยไม่รู้ตัว และนั่นคือจุดเริ่มต้นที่ทำให้สุขภาพโดยรวมถดถอยลง

ข้อดีและประโยชน์ของผู้ดูแลในการจัดการความเครียดและคุณภาพการนอนหลับ

การเป็นผู้ดูแลไม่ได้หมายถึงแค่เรื่องป้อนข้าวป้อนน้ำหรือจัดยาให้ตรงเวลา แต่คือการเป็นเพื่อนคู่คิดที่ช่วยปรับสภาพแวดล้อมให้ท่านรู้สึกปลอดภัยและสบายใจ บทบาทของผู้ดูแลในการจัดการความเครียด และการนอนหลับนั้นสำคัญมาก เพราะถ้าผู้สูงอายุอารมณ์ดีและหลับเต็มอิ่ม ร่างกายจะซ่อมแซมตัวเองได้ดีขึ้น และภาระการดูแลเราก็จะลดลงด้วยครับ

จัดบ้านให้เป็นสวรรค์ของการพักผ่อน

สภาพแวดล้อมส่งผลโดยตรงต่อการนอน หมอแนะนำให้ลองปรับเปลี่ยนเล็กน้อยดังนี้

• คุมแสงสว่างในห้องนอนให้พอเหมาะ ไม่มืดจนน่ากลัวแต่ต้องไม่สว่างจ้าจนรบกวนการหลับ
• จัดการเรื่องเสียงรบกวน บางท่านอาจหูไวต่อเสียง ต้องดูแลให้บรรยากาศเงียบสงบ
• อุณหภูมิห้องต้องสบาย ไม่ร้อนหรือเย็นจนเกินไป เพราะคนสูงวัยปรับอุณหภูมิร่างกายได้ยากกว่าเรา
• ที่สำคัญที่สุดคือความสะอาดและที่นอนที่รองรับสรีระได้ดี เพื่อลดอาการปวดเมื่อยตอนตื่นนอน

กิจกรรมตอนกลางวันคือกุญแจสำคัญของการหลับตอนกลางคืน

บ่อยครั้งที่ผู้สูงอายุชอบนอนกลางวันนานเกินไปจนกลางคืนตาสว่าง วิธีแก้ไขไม่ใช่การบังคับให้ท่านฝืนนอน แต่คือการจัดกิจกรรมให้ทำในช่วงกลางวัน

ชวนขยับร่างกายเบาๆ ให้สมองสดใส

การออกกำลังกายที่เหมาะสมกับวัย เช่น การเดินแกว่งแขน การยืดเหยียด หรือการทำงานอดิเรกเล็กๆ น้อยๆ จะช่วยให้ร่างกายรู้สึกเหนื่อยในระดับที่พอดีและทำให้อยากพักผ่อนในช่วงค่ำที่เหมาะสม การได้ออกไปเจอแสงแดดอ่อนๆ ยามเช้ายังช่วยปรับนาฬิกาชีวิตให้กลับมาทำงานปกติได้ดีที่สุดครับ

วิธีรับมือเมื่อท่านมีความกังวลหรือเครียดสะสม

ความเครียดของผู้สูงอายุมักมาจากการที่ท่านรู้สึกว่าตัวเองไม่มีค่าหรือเป็นภาระ หน้าที่ของผู้ดูแลคือการรับฟังด้วยหัวใจ ไม่ต้องสอน ไม่ต้องเถียง แค่รับฟังให้ท่านได้ระบายออกมา

• สร้างพื้นที่ปลอดภัยให้ท่านได้พูดคุยเรื่องความกังวล
• หากิจกรรมยามว่างที่ท่านทำแล้วมีความสุข เช่น การปลูกต้นไม้ อ่านหนังสือ หรือทำอาหารง่ายๆ
• หมั่นชื่นชมและให้กำลังใจท่านบ่อยๆ เพื่อสร้างความมั่นใจและความรู้สึกภาคภูมิใจในตัวเอง

เมื่อไหร่ที่ควรพาไปพบคุณหมอ

หากเราปรับพฤติกรรม ปรับสภาพแวดล้อมแล้ว อาการนอนไม่หลับหรือความเครียดยังไม่ดีขึ้นจนรบกวนชีวิตประจำวัน การพามาปรึกษาแพทย์เป็นทางเลือกที่ถูกต้องครับ เพราะบางครั้งอาการเหล่านี้อาจมีสาเหตุมาจากโรคประจำตัวหรือผลข้างเคียงจากยาที่ทานอยู่ ซึ่งแพทย์จะสามารถประเมินและช่วยแก้ไขปัญหาได้อย่างตรงจุดครับ