ผลข้างเคียงจากการใช้ยาคุมกำเนิด: เรื่องที่ผู้หญิงควรรู้เพื่อปรับตัวให้เข้ากับยา

เข้าใจร่างกายก่อนเริ่มคุมกำเนิด

หลายคนที่มาปรึกษาที่คลินิกมักตั้งคำถามว่ากินยาคุมแล้วจะเป็นอะไรไหม หรือทำไมเพื่อนกินแล้วดูปกติดีแต่ตัวเองกลับมีอาการแปลกๆ ต้องบอกก่อนว่ายาคุมกำเนิดคือการเติมฮอร์โมนเข้าไปเพื่อหลอกร่างกายว่าเรากำลังตั้งครรภ์อยู่ เพื่อป้องกันการตกไข่ ดังนั้นเมื่อมีการเปลี่ยนแปลงระดับฮอร์โมนในเลือด ร่างกายจึงต้องใช้เวลาในการปรับตัว และนี่คือเหตุผลว่าทำไมช่วง 1-3 เดือนแรก หลายคนถึงรู้สึกไม่สบายตัวเท่าที่ควร

ทำไมช่วงเดือนแรกถึงมีเลือดกะปริดกะปรอย

อาการเลือดออกผิดปกติหรือเลือดกะปริดกะปรอย (Spotting) เป็นเรื่องที่พบบ่อยที่สุด โดยเฉพาะในช่วง 3 แผงแรกที่เริ่มกินยา สาเหตุเพราะเยื่อบุโพรงมดลูกกำลังปรับตัวตามระดับฮอร์โมนที่เปลี่ยนไป หากเลือดที่ออกมามีปริมาณน้อยๆ เหมือนทิ้งคราบ ไม่ต้องตกใจและให้กินยาต่อเนื่องไปก่อนจนครบแผง แต่ถ้าเลือดออกเยอะเหมือนประจำเดือนมาผิดปกติ หรือกินมานานเกิน 3 เดือนแล้วยังไม่หยุดไหล แบบนี้ต้องกลับมาเช็กกับแพทย์เพราะอาจมีปัจจัยอื่นร่วมด้วย เช่น ลืมกินยา หรือมีการอักเสบในอุ้งเชิงกราน

วิธีรับมือเมื่อรู้สึกคลื่นไส้เวียนหัวหลังกินยา

ฮอร์โมนเอสโตรเจนในยาคุมบางชนิดอาจทำให้มีอาการคลื่นไส้ พะอืดพะอมเหมือนคนแพ้ท้องได้ครับ เพื่อลดอาการนี้หมอมักแนะนำเทคนิคที่ทำได้ง่ายๆ คือ:

• ลองเปลี่ยนเวลากินยามาเป็นช่วงก่อนนอน เพื่อให้ช่วงที่ยาดูดซึมเข้าร่างกายเป็นเวลาที่เราหลับ อาการคลื่นไส้จะได้ไม่มารบกวนระหว่างวัน
• หากอาการยังไม่ดีขึ้น อาจต้องพิจารณาเปลี่ยนยี่ห้อยาที่มีปริมาณฮอร์โมนต่ำลง หรือปรับชนิดของฮอร์โมนภายใต้คำแนะนำของแพทย์

คัดตึงเต้านมและน้ำหนักตัวที่เพิ่มขึ้น

หลายคนกังวลเรื่องหน้าอกขยายหรือน้ำหนักขึ้น อันที่จริงอาการคัดตึงเต้านมเกิดจากการที่ฮอร์โมนทำให้เกิดการคั่งของน้ำในร่างกายชั่วคราว ส่วนเรื่องน้ำหนักที่เพิ่มขึ้นมักเกิดจากพฤติกรรมการกินที่เปลี่ยนไปหรือร่างกายบวมน้ำมากกว่าจะเป็นการสะสมไขมันโดยตรง การดูแลตัวเองด้วยการลดอาหารรสเค็มเพื่อลดการบวมน้ำ จะช่วยให้รู้สึกสบายตัวขึ้นได้มากระหว่างใช้ยา

อาการแบบไหนที่เตือนว่ายาคุมตัวนี้อาจไม่เหมาะกับเรา

แม้ผลข้างเคียงเล็กๆ น้อยๆ จะเป็นเรื่องปกติที่ยอมรับได้ แต่มีบางสัญญาณที่ร่างกายกำลังบอกว่าเราต้องเปลี่ยนวิธีคุมกำเนิดหรือเปลี่ยนตัวยา ได้แก่:

• มีอาการปวดหัวรุนแรงผิดปกติ หรือตาพร่ามัว
• ปวดขาหรือเจ็บหน้าอกแบบแปลกๆ ซึ่งอาจเป็นสัญญาณของการอุดตันของลิ่มเลือด
• อารมณ์แปรปรวนรุนแรงจนส่งผลกระทบต่อการใช้ชีวิตประจำวัน
• สิวขึ้นเห่อมากกว่าเดิมจนควบคุมไม่ได้

หากเจออาการเหล่านี้ อย่าทนกินต่อจนจบแผง ให้รีบเข้ามาปรึกษาเพื่อเปลี่ยนชนิดของยาคุมให้ตรงกับสภาพร่างกายของแต่ละคนครับ