ผลข้างเคียงจากการใช้ยาคุมกำเนิด: เรื่องที่ผู้หญิงควรรู้เพื่อปรับตัวให้เข้ากับร่างกายตัวเอง

ทำไมกินยาคุมแล้วถึงรู้สึกไม่เหมือนเดิม

เวลาที่คนไข้เดินเข้ามาปรึกษาเรื่องคุมกำเนิด คำถามแรกที่มักจะได้ยินบ่อยที่สุดคือ กินแล้วจะอ้วนไหม หรือจะมีอาการแปลกๆ อะไรตามมาหรือเปล่า ต้องบอกก่อนว่ายาคุมกำเนิดคือการใช้ฮอร์โมนเข้าไปปรับสมดุลในร่างกายเพื่อยับยั้งการตกไข่ ดังนั้นการที่ร่างกายจะมีปฏิกิริยาตอบสนองบ้างในช่วงแรกจึงไม่ใช่เรื่องแปลก แต่ก็ไม่ได้หมายความว่าทุกคนจะต้องเจออาการข้างเคียงที่รุนแรงเสมอไป

ช่วงปรับสภาพร่างกายในช่วง 1 ถึง 3 เดือนแรก

หลายคนอาจตกใจเมื่อเริ่มทานแผงแรกแล้วมีเลือดออกกะปริดกะปรอย หรือบางคนรู้สึกคลื่นไส้เหมือนแพ้ท้อง อาการเหล่านี้มักเป็นผลมาจากร่างกายกำลังพยายามปรับตัวรับฮอร์โมนชนิดใหม่เข้าไป แนะนำว่าหากอาการไม่รุนแรง ให้ลองทานต่อเนื่องไปก่อนประมาณ 3 เดือนเพื่อให้ระดับฮอร์โมนในร่างกายคงที่ แต่ถ้าผ่านช่วงนี้ไปแล้วอาการยังไม่ดีขึ้น นั่นอาจเป็นสัญญาณว่าตัวยาที่เลือกใช้อาจยังไม่เหมาะกับร่างกายเรา

ผลข้างเคียงที่พบบ่อยและวิธีรับมือให้ถูกจุด

อาการข้างเคียงจากการใช้ยาคุมกำเนิดที่พบบ่อยมีตั้งแต่เรื่องใกล้ตัวไปจนถึงเรื่องที่กวนใจในการใช้ชีวิตประจำวัน ดังนี้:

• อาการคลื่นไส้: มักเกิดในช่วงแรกที่เริ่มยา ลองเปลี่ยนเวลาทานยามาเป็นช่วงก่อนนอนจะช่วยลดอาการนี้ได้มาก
• น้ำหนักตัวที่เปลี่ยนแปลง: ส่วนใหญ่มักเกิดจากการคั่งของน้ำในร่างกาย หรือความอยากอาหารที่เพิ่มขึ้น การคุมอาหารและออกกำลังกายควบคู่ไปด้วยจะช่วยจัดการปัญหานี้ได้
• อารมณ์แปรปรวน: ฮอร์โมนอาจส่งผลต่อความรู้สึกหงุดหงิดง่ายหรือเศร้าหมอง หากอาการนี้กระทบต่อชีวิตประจำวันมาก ควรปรึกษาแพทย์เพื่อเปลี่ยนชนิดของฮอร์โมน
• ฝ้าหรือจุดด่างดำ: ฮอร์โมนบางชนิดอาจกระตุ้นการสร้างเม็ดสีผิว การหลีกเลี่ยงแสงแดดและทาครีมกันแดดเป็นประจำช่วยป้องกันได้

เมื่อไหร่ที่เรียกว่าอาการข้างเคียงที่อันตราย

แม้ผลข้างเคียงทั่วไปจะดูเป็นเรื่องที่น่ารำคาญใจ แต่มีบางอาการที่ถือเป็นสัญญาณเตือนว่าควรหยุดยาและรีบพบแพทย์ทันที เพราะอาจเสี่ยงต่อภาวะลิ่มเลือดอุดตัน ซึ่งพบได้น้อยแต่เป็นเรื่องที่มองข้ามไม่ได้เลย:

• ปวดศีรษะรุนแรงแบบผิดปกติ หรือมีอาการตาพร่ามัวร่วมด้วย
• ปวดขาอย่างรุนแรง บวมแดง หรือมีอาการเจ็บหน้าอกแบบเฉียบพลัน
• หายใจติดขัด หรือรู้สึกเหมือนมีอะไรมาจุกที่คอ
• มีอาการอ่อนแรงที่แขนหรือขาด้านใดด้านหนึ่ง

เลือกยาคุมอย่างไรให้เกิดผลข้างเคียงน้อยที่สุด

ปัจจุบันมียาคุมกำเนิดให้เลือกหลากหลายชนิด ทั้งแบบฮอร์โมนต่ำหรือแบบที่มีส่วนผสมของฮอร์โมนที่ช่วยลดอาการสิวหรืออาการตัวบวมได้ การเลือกยาคุมที่เหมาะสมไม่ได้ขึ้นอยู่กับราคาหรือคำบอกเล่าจากคนอื่น แต่ขึ้นอยู่กับระดับฮอร์โมนเดิมในร่างกายและประวัติสุขภาพของแต่ละคน หากไม่แน่ใจ การเข้ามาปรึกษาแพทย์เพื่อประเมินความเหมาะสมจะเป็นทางออกที่ปลอดภัยและให้ผลลัพธ์ที่ดีที่สุดสำหรับคุณ