คุณแม่มือใหม่ต้องรู้: เรื่องการถ่ายทอดเชื้อจากแม่สู่ลูกและแนวทางป้องกันเพื่อลูกน้อยแข็งแรง

ความกังวลใจของคุณแม่ตั้งครรภ์: โรคอะไรบ้างที่ส่งต่อถึงลูกได้

เวลาตรวจพบว่ากำลังตั้งครรภ์ นอกเหนือจากความตื่นเต้นดีใจแล้ว เชื่อว่าคุณแม่หลายคนมักจะมีความกังวลลึกๆ ซ่อนอยู่เสมอ โดยเฉพาะคำถามที่ว่า ลูกในท้องจะปลอดภัยไหม จะติดเชื้ออะไรจากเราหรือเปล่า ในฐานะหมอที่นั่งตรวจคนไข้มานาน ได้ยินคำถามนี้บ่อยมากครับ การถ่ายทอดเชื้อจากแม่สู่ลูกและแนวทางป้องกัน เป็นเรื่องที่เราให้ความสำคัญเป็นอันดับต้นๆ เพราะโรคบางโรคหากรู้ตัวเร็วและวางแผนดูแลตั้งแต่เนิ่นๆ โอกาสที่เจ้าตัวเล็กจะปลอดภัยมีสูงมาก

เชื้อโรคที่สามารถส่งต่อจากแม่สู่ลูกในครรภ์ ระหว่างคลอด หรือผ่านทางน้ำนม มีอยู่หลายชนิดด้วยกัน ไม่ว่าจะเป็นไวรัสตับอักเสบ็ เอกซ์ไอวี ซิฟิลิส หรือแม้แต่เชื้อแบคทีเรียบางตัว การที่เชื้อเหล่านี้จะเดินทางจากแม่ไปสู่ลูกได้ มีกลไกหลักๆ ทั้งผ่านทางรก เลือด หรือสัมผัสสารคัดหลั่งระหว่างทางคลอดธรรมชาติ

ตรวจเลือดฝากครรภ์ครั้งแรกสำคัญอย่างไร: รู้ก่อน ป้องกันได้ทันที

หลายคนสงสัยว่าทำไมเวลาไปฝากครรภ์ คุณหมอถึงเจาะเลือดตรวจสารพัดโรคตั้งแต่วันแรก นั่นไม่ใช่เพราะเราอยากเจาะเลือดเล่นๆ แต่การตรวจคัดกรองตั้งแต่ไตรมาสแรกคือเกราะป้องกันด่านแรกที่สำคัญที่สุด หากผลตรวจเลือดพบความผิดปกติ เช่น คุณแม่มีเชื้อไวรัสตับอักเสบชนิดบี ทีมแพทย์จะไม่ได้นิ่งนอนใจ แต่จะเริ่มวางแผนการดูแลรักษาทันที เช่น การให้ยาต้านไวรัสในช่วงท้ายของการตั้งครรภ์ เพื่อลดปริมาณเชื้อในกระแสเลือดไม่ให้ส่งต่อถึงลูกน้อยได้

วิธีรับมือเมื่อคุณแม่มีเชื้อไวรัสตับอักเสบหรือเอชไอวี

สำหรับคุณแม่ที่มีเชื้อไวรัสตับอักเสบชนิดบี ลูกน้อยที่คลอดออกมาจะได้รับการดูแลเป็นพิเศษทันทีภายใน 24 ชั่วโมงแรก โดยจะได้รับทั้งวัคซีนป้องกันและอิมมูโนโกลบูลิน (HBIG) เพื่อสร้างภูมิคุ้มกันคุ้มครองร่างกายเด็กน้อยอย่างรวดเร็ว ส่วนคุณแม่ที่มีเชื้อเอชไอวี ปัจจุบันการแพทย์ก้าวหน้าไปมาก หากคุณแม่กินยาต้านไวรัสอย่างสม่ำเสมอจนปริมาณไวรัสต่ำมากๆ โอกาสที่ลูกจะติดเชื้อลดลงจนแทบจะเป็นศูนย์ และยังมีแนวทางการคลอดที่ปลอดภัย เช่น การผ่าคลอดตามกำหนด และการงดให้นมแม่เพื่อเปลี่ยนไปใช้นมผงทดแทน

โรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ที่แม่ต้องระวังระหว่างตั้งครรภ์

นอกจากไวรัสตัวใหญ่ๆ แล้ว โรคอย่างซิฟิลิสหรือหนองใน ก็เป็นอีกหนึ่งเรื่องที่ต้องระวัง โรคซิฟิลิสหากปล่อยไว้โดยไม่รักษา เชื้อสามารถผ่านรกไปทำลายอวัยวะภายในของทารก ทำให้เด็กคลอดออกมาพิการหรือเสียชีวิตได้ โชคดีที่โรคนี้รักษาหายขาดได้ด้วยยาปฏิชีวนะอย่างเพนนิซิลิน เพียงแค่คุณแม่เข้ารับการตรวจตามนัดและกินยาหรือฉีดยาครบถ้วนตามที่แพทย์สั่ง

แนวทางดูแลตัวเองหลังคลอดเพื่อความปลอดภัยของลูกน้อย

หลังจากผ่านช่วงตั้งครรภ์มาได้ การดูแลตัวเองของคุณแม่ยังคงต้องดำเนินต่อไป การปฏิบัติตามคำแนะนำของแพทย์อย่างเคร่งครัด การไปฉีดวัคซีนตามนัดทุกเข็ม และการตรวจเลือดติดตามผลหลังคลอด คือหัวใจสำคัญที่จะช่วยให้มั่นใจได้ว่า เจ้าตัวน้อยจะเติบโตขึ้นมาอย่างแข็งแรง ปลอดภัย และห่างไกลจากโรคที่สามารถป้องกันได้ตั้งแต่ต้นทาง