อุจจาระเปลี่ยนสีและมีลักษณะแปลกไป สัญญาณเตือนจากภาวะติดเชื้อปรสิตในลำไส้ที่ส่งผลต่อระบบย่อย

เรื่องเล่าจากห้องตรวจ เมื่ออุจจาระส่งสัญญาณเตือนภัย

เวลาที่คนไข้เดินเข้ามาปรึกษาเรื่องขับถ่าย หลายคนมักจะกังวลเรื่องท้องผูกหรือท้องเสียธรรมดา แต่มีอยู่หลายเคสที่มักจะมาเล่าให้ฟังด้วยความตกใจว่า ลักษณะอุจจาระเปลี่ยนไปจากเดิมอย่างสิ้นเชิง บางคนมีมูกเลือดปน บางคนอุจจาระกลายเป็นสีเขียวเข้มหรือซีดผิดปกติ ซึ่งพอตรวจลึกลงไปแล้ว สาเหตุไม่ได้มาจากอาหารเป็นพิษทั่วไป แต่มาจากเจ้าตัวร้ายที่แอบเข้ามาอาศัยอยู่ในระบบทางเดินอาหารของเรา นั่นคือ ภาวะติดเชื้อปรสิตในลำไส้ที่ส่งผลต่อลักษณะและสีอุจจาระ ที่หลายคนมองข้ามไป

ปรสิตในลำไส้คืออะไรและแอบเข้ามาอยู่ในท้องเราได้อย่างไร

เวลาพูดถึงพยาธิหรือปรสิต หลายคนอาจจะคิดว่าเป็นเรื่องไกลตัวหรือเกิดขึ้นเฉพาะกับเด็กๆ แต่ความจริงแล้ว ผู้ใหญ่อย่างเราก็มีโอกาสรับเชื้อเหล่านี้เข้ามาได้ตลอดเวลา ไม่ว่าจะเป็นการกินอาหารย่างๆ สุกๆ ดิบๆ ผักสดที่ล้างไม่สะอาด หรือแม้แต่การดื่มน้ำที่ไม่ผ่านการกรอง เจ้าสิ่งมีชีวิตตัวจิ๋วเหล่านี้จะเดินทางเข้าไปฝังตัวอยู่ในผนังลำไส้ แย่งสารอาหาร และสร้างความปั่นป่วนให้กับระบบย่อยอาหารของเรา จนแสดงออกมาทางความผิดปกติของของเสียที่ขับถ่ายออกมาในแต่ละวัน

เช็คลิสต์ด่วน ลักษณะอุจจาระแบบไหนที่ฟ้องว่ามีเจ้าตัวร้ายซ่อนอยู่

เมื่อปรสิตเข้าไปตั้งรกรากในลำไส้ สมดุลการทำงานของลำไส้จะเริ่มรวน ทำให้ลักษณะของอุจจาระเปลี่ยนไปอย่างสังเกตได้ชัด หากใครกำลังเจออาการเหล่านี้อยู่ ควรเริ่มระวังตัว:

• อุจจาระเหลวเรื้อรัง สลับกับท้องผูก โดยหาสาเหตุที่แน่ชัดไม่ได้ รักษาเท่าไหร่ก็ไม่หายขาด
• มีมูกใสหรือมูกเลือดปน เกิดจากการที่ปรสิตเข้าไปทำลายเนื้อเยื่อบุผนังลำไส้ ทำให้เกิดการอักเสบและมีเมือกขับออกมา
• อุจจาระมีฟองและมีกลิ่นเหม็นรุนแรงผิดปกติ เนื่องจากการย่อยอาหารที่ผิดปกติและการหมัก ภายในลำไส้ที่มีเจ้าปรสิตแย่งสารอาหาร
• มองเห็นสิ่งแปลกปลอม ในบางกรณีที่มีพยาธิขนาดใหญ่ อาจสังเกตเห็นชิ้นส่วนของพยาธิปะปนมากับอุจจาระ

สีอุจจาระที่เปลี่ยนไป บอกอะไรเกี่ยวกับโรคในลำไส้บ้าง

นอกจากรูปร่างหน้าตาของอุจจาระจะเปลี่ยนไปแล้ว สีของอุจจาระก็เป็นอีกหนึ่งกระจกสะท้อนสุขภาพลำไส้ที่สำคัญมาก โดยปกติแล้วอุจจาระควรจะเป็นสีน้ำตาล แต่เมื่อเกิดการติดเชื้อปรสิต สีอาจเปลี่ยนไปตามกลไกการอักเสบและการทำงานของตับกับน้ำดี เช่น อุจจาระอาจกลายเป็นสีซีดลงเพราะไขมันไม่ถูกย่อย หรือมีสีเขียวจากการที่อาหารเคลื่อนตัวผ่านลำไส้เร็วเกินไปจนน้ำดียังไม่ทันเปลี่ยนสภาพ หากใครสังเกตเห็นสีอุจจาระผิดปกติเรื้อรังนานเกินสัปดาห์โดยไม่เปลี่ยนอาหารการกิน นั่นคือสัญญาณเตือนที่ชัดเจนว่าควรให้แพทย์ตรวจวินิจฉัยอย่างละเอียด

อาการอื่นๆ ร่วมด้วยที่มักมาพร้อมกับการติดเชื้อปรสิต

นอกจากเรื่องขับถ่ายแล้ว คนที่มีภาวะติดเชื้อปรสิตในลำไส้ที่ส่งผลต่อลักษณะและสีอุจจาระ มักจะมีอาการเตือนอื่นๆ ร่วมด้วยเสมอ เช่น ท้องอืดท้องเฟ้อ มีลมในท้องตลอดเวลา คันรอบทวารหนักในช่วงกลางคืน น้ำหนักลดฮวบทั้งที่กินเก่ง หรือมีอาการอ่อนเพลียเรื้อรังไม่มีแรง เพราะสารอาหารถูกแย่งไปหมด

เมื่อไหร่ควรไปพบแพทย์เพื่อตรวจอุจจาระอย่างจริงจัง

หากอาการถ่ายอุจจาระผิดปกติทั้งเรื่องสีและลักษณะที่เป็นอยู่ไม่ยอมดีขึ้นภายในสองถึงสามวัน หรือมีอาการร่วมอื่นๆ เช่น ไข้สูง ปวดท้องรุนแรง หรือมีเลือดสดปนออกมาในปริมาณมาก อย่าปล่อยทิ้งไว้เด็ดขาด การไปพบแพทย์เพื่อส่งตรวจอุจจาระหาไข่พยาธิหรือเชื้อโรคในห้องปฏิบัติการ จะช่วยให้รู้สาเหตุที่แท้จริงและได้รับการรักษาด้วยยาถ่ายพยาธิหรือยาฆ่าเชื้อที่ตรงจุด ปลอดภัยกว่าการซื้อยามากินเองอย่างแน่นอน