ลูกงอแงเพราะฟันน้ำนมกำลังขึ้น แม่รับมืออย่างไรกับอาการปวดและเหงือกอักเสบ

ช่วงเวลาที่ฟันน้ำนมซี่แรกเริ่มโผล่พ้นเหงือกออกมา มักเป็นช่วงเวลาที่ทั้งคุณพ่อคุณแม่และตัวเด็กเองต้องพบกับการทดสอบความอึดพอสมควร ลูกน้อยที่เคยอารมณ์ดีอาจจะเริ่มงอแงอย่างไร้สาเหตุ นอนไม่หลับ น้ำลายไหลย้อยมากกว่าปกติ และชอบเอานิ้วหรือสิ่งของเข้าปากกัดอยู่เรื่อยๆ อาการเหล่านี้ไม่ได้เกิดขึ้นโดยบังเอิญ แต่เป็นสัญญาณเตือนว่าเหงือกกำลังถูกดันให้แยกออกเพื่อให้ฟันซี่น้อยๆ ดันตัวขึ้นมา ซึ่งกระบวนการนี้สร้างความระคายเคืองไม่น้อยทีเดียว

ลูกน้อยกำลังเผชิญกับอะไรอยู่ ทำไมช่วงฟันขึ้นถึงเจ็บและเหงือกบวม

เวลาที่ฟันน้ำนมเคลื่อนตัวทะลุกระดูกขากรรไกรและเนื้อเยื่อเหงือกขึ้นมา มันคือแรงกดดันทางกายภาพโดยตรง รากฟันและตัวฟันกำลังดันเนื้อเยื่อเหงือกที่ตึงแน่นให้ฉีกขาดออกทีละน้อย ส่งผลให้เกิดอาการอักเสบเล็กน้อยบริเวณนั้น เหงือกตรงจุดที่ฟันจะขึ้นจึงมักจะบวมแดง บางครั้งอาจมองเห็นเป็นตุ่มน้ำใสๆ หรือตุ่มเลือดเล็กๆ ซึ่งในทางการแพทย์เรียกว่า Eruption Cyst หรือถุงน้ำจากการขึ้นของฟัน แม้ส่วนใหญ่จะแตกออกเองได้และไม่เป็นอันตราย แต่ก็สร้างความเจ็บแปล๊บและรำคาญให้กับเด็กๆ มากพอที่จะทำให้กินนมได้น้อยลงและร้องกวนตลอดวัน

วิธีบรรเทาอาการปวดเหงือกแบบธรรมชาติที่บ้าน

การช่วยให้ลูกสบายตัวขึ้นในช่วงนี้ไม่ต้องพึ่งยาเสมอไป วิธีง่ายๆ ที่ได้ผลดีคือการลดอาการบวมด้วยความเย็น คุณพ่อคุณแม่อาจใช้ผ้าสะอาดชุบน้ำเย็นจัดมาเช็ดเบาๆ บริเวณเหงือก หรือให้เด็กโตขึ้นมาหน่อยได้กัดยางกัดที่แช่เย็นไว้ในตู้เย็นช่องธรรมดา ความเย็นจะช่วยให้เส้นประสาทบริเวณเหงือกชาลงชั่วคราวและลดการอักเสบได้ดี นอกจากนี้ การใช้นิ้วที่สะอาดนวดวนเบาๆ บนเหงือกของลูกก็ช่วยลดความตึงเกร็งและเบี่ยงเบนความสนใจจากอาการเจ็บได้เช่นกัน

ข้อควรระวังเรื่องการใช้เจลทาแก้ปวดเหงือกและยา

หลายคนมักจะนึกถึงเจลทาแก้ปวดเหงือกสำหรับเด็กที่มีส่วนผสมของยาชาเพื่อความรวดเร็ว แต่ในความเป็นจริงแล้ว กุมารแพทย์และทันตแพทย์มักจะไม่ค่อยแนะนำให้ใช้สักเท่าไรนัก เนื่องจากเจลเหล่านี้อาจไหลลงคอและทำให้กลไกการกลืนของเด็กทำงานผิดปกติ หรือในกรณีที่ใช้เกินขนาดอาจเกิดผลข้างเคียงที่เป็นอันตรายได้ สำหรับยาลดไข้หรือแก้ปวดทั่วไป หากจำเป็นต้องใช้จริงๆ ควรอปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรเพื่อคำนวณโดสตามน้ำหนักตัวของเด็กให้ถูกต้องแม่นยำ และห้ามซื้อยาปฏิชีวนะมาให้กินเองเด็ดขาดเพราะอาการเหงือกอักเสบจากฟันขึ้นไม่ได้เกิดจากการติดเชื้อแบคทีเรีย

สัญญาณเตือนแบบไหนที่ควรพาไปพบทันตแพทย์เด็กทันที

โดยทั่วไปอาการจากฟันน้ำนมขึ้นจะหายไปเองเมื่อฟันโผล่พ้นเหงือกออกมาแล้ว แต่ถ้ามีอาการเหล่านี้ร่วมด้วย ไม่ควรนิ่งนอนใจและควรพาไปตรวจเช็กช่องปากโดยด่วน:

• มีไข้สูงต่อเนื่องร่วมกับอาการซึม ซึ่งไข้จากฟันขึ้นมักจะเป็นแค่ไข้ต่ำๆ เท่านั้น
• เหงือกบวมแดงจัด มีหนองไหลออกมาจากขอบเหงือก
• ลูกปฏิเสธการดื่มน้ำและอาหารจนเสี่ยงต่อภาวะขาดน้ำ
• อาการปวดรุนแรงมากจนเด็กนอนไม่ได้เลยติดต่อกันหลายคืน

การเข้าใจธรรมชาติของร่างกายเด็กในช่วงที่ฟันน้ำนมกำลังขึ้นจะช่วยให้คุณพ่อคุณแม่รับมือได้อย่างใจเย็น การดูแลความสะอาดช่องปากควบคู่ไปกับการบรรเทาอาการปวดด้วยความรักและความเข้าใจ จะช่วยให้ลูกน้อยผ่านพ้นช่วงเวลานี้ไปได้อย่างราบรื่น