เมื่อร่างกายเริ่มหายใจเองไม่ไหว: ทำความเข้าใจการใช้อุปกรณ์ช่วยหายใจและการให้ออกซิเจน

หายใจเหนื่อยหอบแบบไหน ถึงขั้นต้องพึ่งพาอุปกรณ์ช่วยหายใจ

หลายคนอาจจะคุ้นเคยกับการเห็นภาพคนไข้ในห้องฉุกเฉินหรือห้องไอซียูที่ต้องใส่หน้ากากออกซิเจนหรือเครื่องช่วยหายใจ หลายคนเกิดความกังวลว่าเครื่องมือเหล่านี้คือจุดสิ้นสุดของอาการป่วยหรือไม่ แต่ในความเป็นจริงแล้ว อุปกรณ์เหล่านี้เปรียบเสมือนตัวช่วยประคองให้ร่างกายมีเวลาพักฟื้นและได้รับก๊าซออกซิเจนเพียงพอในช่วงที่ระบบหายใจทำงานหนักเกินไปจนเกือบจะล้มเหลว

ทำไมแค่หายใจเองถึงไม่พอในยามวิกฤต

เมื่อร่างกายเผชิญกับภาวะติดเชื้อรุนแรง ปอดอักเสบ หรือภาวะวิกฤตอื่นๆ ถุงลมในปอดมักจะทำงานได้ไม่เต็มที่ เกิดการแลกเปลี่ยนก๊าซที่ผิดปกติ ส่งผลให้ระดับออกซิเจนในเลือดลดต่ำลงอย่างรวดเร็ว เมื่ออวัยวะสำคัญอย่างสมองและหัวใจขาดออกซิเจน ร่างกายจะเข้าสู่ภาวะวิกฤตทันที การให้ออกซิเจนเสริมจึงเข้ามามีบทบาทสำคัญเพื่อให้มั่นใจว่าเซลล์ทุกส่วนยังคงทำงานต่อได้

หน้ากากออกซิเจนแบบต่างๆ ต่างกันอย่างไร

การให้ออกซิเจนมีหลายระดับ ขึ้นอยู่กับความรุนแรงของอาการ โดยคุณหมอจะเลือกใช้อุปกรณ์ที่เหมาะสมดังนี้

• สายให้ออกซิเจนทางจมูก: เป็นการให้ออกซิเจนความเข้มข้นต่ำ เหมาะสำหรับผู้ป่วยที่ยังหายใจได้ดีแต่อาจมีระดับออกซิเจนต่ำเพียงเล็กน้อย
• หน้ากากออกซิเจนแบบธรรมดา: ช่วยเพิ่มปริมาณออกซิเจนได้มากกว่าสายทางจมูก ใช้ในกรณีที่ผู้ป่วยเหนื่อยมากขึ้น
• หน้ากากออกซิเจนแบบมีถุงสำรอง: อุปกรณ์นี้จะให้ความเข้มข้นของออกซิเจนสูงขึ้นมาก เหมาะสำหรับคนไข้ที่เริ่มหอบเหนื่อยรุนแรงและต้องการก๊าซออกซิเจนปริมาณมากในแต่ละครั้งที่สูดหายใจ

เครื่องช่วยหายใจทำงานอย่างไรและทำไมต้องใส่

หากการให้ออกซิเจนผ่านหน้ากากไม่ได้ผล หรือคนไข้เหนื่อยล้าจนกล้ามเนื้อที่ใช้หายใจเริ่มหมดแรง คุณหมออาจจำเป็นต้องใช้เครื่องช่วยหายใจ ซึ่งมีสองรูปแบบหลักๆ คือ

การใช้เครื่องช่วยหายใจแบบไม่สอดท่อ

เป็นการใช้หน้ากากที่ครอบแน่นพอดีกับใบหน้า ร่วมกับการเป่าลมแรงดันบวกเข้าไปช่วยดันให้ปอดขยายตัว เหมาะกับผู้ป่วยที่ยังรู้สึกตัวดีและร่วมมือในการรักษาได้ แต่เริ่มมีอาการเหนื่อยหอบรุนแรง

การใส่ท่อช่วยหายใจทางปาก

ในกรณีที่อาการหนักมากหรือผู้ป่วยไม่รู้สึกตัว การใส่ท่อผ่านปากลงไปถึงหลอดลมจะเป็นทางเลือกที่ปลอดภัยที่สุด เพื่อให้เครื่องจักรทำหน้าที่หายใจแทนร่างกายโดยตรง ช่วยลดการใช้พลังงานของปอดและร่างกาย ทำให้คนไข้ได้พักและมีโอกาสฟื้นตัวจากภาวะวิกฤตได้ดีขึ้น

ก้าวต่อไปเมื่อผ่านช่วงวิกฤตไปได้

การใช้อุปกรณ์ช่วยหายใจและการให้ออกซิเจนในกรณีอาการรุนแรง ไม่ใช่เรื่องที่น่ากลัวอย่างที่คิด แต่เป็นส่วนหนึ่งของกระบวนการรักษาเพื่อรักษาชีวิตคนไข้ เมื่ออาการปอดดีขึ้น ระดับออกซิเจนคงที่ คุณหมอจะค่อยๆ ลดระดับการช่วยเหลือลงจนกระทั่งคนไข้สามารถกลับมาหายใจด้วยตัวเองได้อย่างปกติอีกครั้ง สิ่งสำคัญที่สุดคือกำลังใจและการได้รับมาตรฐานการรักษาที่เหมาะสมและรวดเร็วจากทีมแพทย์