เมื่อต้องใช้อุปกรณ์ช่วยหายใจและการให้ออกซิเจนในกรณีอาการรุนแรง

เข้าใจให้ตรงกันก่อนว่าทำไมถึงต้องใช้เครื่องช่วยหายใจ

เวลาเห็นคนไข้ในห้องฉุกเฉินหรือห้องไอซียูแล้วต้องใส่เครื่องช่วยหายใจ หลายคนอาจจะรู้สึกกลัวหรือกังวล แต่จริงๆ แล้ว การใช้อุปกรณ์ช่วยหายใจและการให้ออกซิเจนในกรณีอาการรุนแรง คือการซื้อเวลาให้ร่างกายได้พักและซ่อมแซมตัวเองในช่วงที่ปอดทำงานไม่ไหวครับ

โดยปกติแล้ว ร่างกายคนเราต้องการออกซิเจนตลอดเวลาเพื่อไปเลี้ยงอวัยวะสำคัญ โดยเฉพาะสมองและหัวใจ หากวันหนึ่งปอดเกิดอักเสบ ติดเชื้อรุนแรง หรือทำงานหนักเกินไปจนร่างกายเริ่มรับไม่ไหว อุปกรณ์เหล่านี้จะเข้ามาทำหน้าที่แทน หรือช่วยแบ่งเบาภาระปอด เพื่อให้เราผ่านช่วงวิกฤตไปได้

ให้ออกซิเจนทางสายจมูกหรือหน้ากาก คือด่านแรกของการรักษา

เมื่อระดับออกซิเจนในเลือดเริ่มต่ำลง วิธีการที่ง่ายที่สุดและมักจะทำเป็นอันดับแรกคือการให้ออกซิเจนเสริมครับ

• สายออกซิเจนทางจมูก (Cannula): เป็นวิธีที่คนไข้สบายที่สุด เพราะเป็นเพียงสายเส้นเล็กๆ เสียบที่รูจมูก ให้ความรู้สึกผ่อนคลาย สามารถกินข้าวหรือพูดคุยได้ตามปกติ
• หน้ากากออกซิเจน: ใช้ในกรณีที่ต้องการความเข้มข้นของออกซิเจนมากขึ้น หรือบางกรณีอาจมีถุงลมช่วยสะสมออกซิเจนให้คนไข้สูดดมได้ลึกขึ้น

เป้าหมายหลักของการให้ออกซิเจนแบบนี้ คือการช่วยเพิ่มปริมาณออกซิเจนในถุงลมปอดโดยที่ตัวคนไข้ยังคงหายใจเองได้ตามปกติ

เครื่องช่วยหายใจทำงานอย่างไร และเมื่อไหร่ที่ต้องเริ่มใช้

ถ้าการให้ออกซิเจนผ่านหน้ากากเริ่มไม่เพียงพอ หรือร่างกายเริ่มอ่อนเพลียจากการที่ต้องใช้กล้ามเนื้อช่วยหายใจหนักเกินไปจนเหนื่อยหอบ เราถึงจะพิจารณาใช้เครื่องช่วยหายใจ ซึ่งมีอยู่สองรูปแบบหลักที่ควรรู้

การช่วยหายใจโดยไม่สอดท่อ

เราเรียกวิธีนี้ว่าการใช้เครื่องช่วยหายใจชนิดแรงดันบวกผ่านหน้ากาก หรือที่หลายคนคุ้นหูว่า BiPAP หรือ CPAP วิธีนี้ไม่ต้องสอดท่อเข้าลำคอ แต่จะใช้หน้ากากที่ครอบแน่นพอดีกับจมูกและปาก เพื่อเป่าลมและออกซิเจนเข้าไปในปอด ช่วยให้ปอดขยายตัวได้ง่ายขึ้น เหมาะสำหรับคนไข้ที่มีสติรู้ตัวดี

การช่วยหายใจโดยการสอดท่อ

หากอาการรุนแรงมาก หรือคนไข้ไม่สามารถประคองตัวได้แล้ว คุณหมอจำเป็นต้องใส่ท่อช่วยหายใจผ่านทางปากลงไปถึงหลอดลม วิธีนี้จะช่วยควบคุมจังหวะการหายใจและปริมาณออกซิเจนได้อย่างแม่นยำที่สุด โดยเครื่องจะทำหน้าที่แทนกล้ามเนื้อหน้าอกและกะบังลมทั้งหมดในช่วงที่ปอดต้องการการพักฟื้นอย่างเต็มที่

การดูแลความสะอาดและการถอดอุปกรณ์เมื่ออาการดีขึ้น

สิ่งสำคัญที่สุดเมื่อต้องใช้เครื่องช่วยหายใจ คือการป้องกันการติดเชื้อซ้ำซ้อน คุณหมอและพยาบาลจะให้ความสำคัญกับการดูแลช่องปากและทางเดินหายใจเป็นพิเศษ เมื่อไหร่ที่ค่าผลเลือดและภาพเอกซเรย์ปอดเริ่มกลับมาเป็นปกติ เราจะค่อยๆ ลดระดับการช่วยลง เพื่อให้ร่างกายได้กลับมาฝึกหายใจด้วยตัวเองอีกครั้ง

การที่คนไข้สามารถหายใจได้เองโดยไม่พึ่งอุปกรณ์ คือเป้าหมายสูงสุดของการรักษาทุกรูปแบบในห้องไอซียูครับ