วิธีดูแลความสะอาดหัวนมและลานนมแบบถูกวิธี ป้องกันการอักเสบติดเชื้อได้อยู่หมัด

ทำไมเรื่องความสะอาดหัวนมและลานนมถึงเป็นเรื่องใหญ่

หลายคนอาจจะมองข้ามการดูแลบริเวณหัวนมและลานนมไป เพราะคิดว่าเป็นส่วนที่ไม่ได้เผชิญกับมลภาวะภายนอกเหมือนผิวหนังส่วนอื่น แต่ในความเป็นจริง บริเวณนี้มีความบอบบางสูงมาก โดยเฉพาะในคุณแม่ให้นมบุตร หรือผู้ที่มีผิวแพ้ง่าย หากละเลยการดูแล หรือทำความสะอาดไม่ถูกวิธี ก็อาจเปิดช่องให้เชื้อแบคทีเรียหรือเชื้อราเข้ามาเติบโต จนเกิดอาการอักเสบ เจ็บ หรือติดเชื้อตามมาได้

สัญญาณเตือนที่บอกว่าเราดูแลไม่ถูกวิธี

อาการเบื้องต้นที่บ่งบอกว่าเริ่มมีปัญหาจากการดูแลสุขอนามัยที่ไม่เหมาะสม มักเริ่มจากอาการคันยุบยิบ ผิวลอกเป็นขุย หรือรู้สึกแสบเวลาเสียดสีกับเสื้อผ้า หากปล่อยไว้โดยไม่ปรับเปลี่ยนพฤติกรรม อาการอาจลุกลามจนมีตุ่มหนอง แดงอักเสบ หรือมีกลิ่นไม่พึงประสงค์ ซึ่งถ้าใครเริ่มมีอาการเหล่านี้ อย่าเพิ่งซื้อยาทามาใช้เองโดยไม่ปรึกษาแพทย์ เพราะอาจทำให้เชื้อดื้อยาหรืออาการแย่ลงได้

การทำความสะอาดในชีวิตประจำวันที่พอดีและปลอดภัย

การรักษาความสะอาดที่มากเกินไปกลับเป็นโทษได้เช่นกัน หลายคนพยายามขัดถูอย่างหนัก หรือใช้สบู่ที่มีฤทธิ์รุนแรงและมีน้ำหอมเข้มข้นมาทำความสะอาดบริเวณหัวนม ซึ่งความจริงแล้วผิวบริเวณนี้ต้องการความอ่อนโยนเป็นที่สุด

• ใช้เพียงน้ำเปล่าอุณหภูมิห้องหรือน้ำอุ่นเล็กน้อยทำความสะอาดก็เพียงพอ
• หากจำเป็นต้องใช้สบู่ ให้เลือกสูตรสำหรับผิวแพ้ง่าย ปราศจากน้ำหอม (Fragrance-free) และมีค่า pH ที่สมดุล
• ซับให้แห้งสนิทด้วยผ้าสะอาดที่นุ่ม ไม่ควรใช้การถูไปมาแรงๆ เพราะจะทำให้ผิวหนังถลอกและกลายเป็นแผลเล็กๆ ให้เชื้อโรคเข้าสู่ร่างกายได้

เลือกบราอย่างไรให้ไม่อับชื้นและไม่เสี่ยงติดเชื้อ

ความชื้นคือศัตรูตัวฉกาจของการติดเชื้อบริเวณหัวนมและลานนม การใส่บราที่รัดแน่นจนเกินไปหรือทำจากผ้าที่ไม่ระบายอากาศ จะกักเก็บเหงื่อและทำให้เกิดการหมักหมม หากคุณมีเหงื่อออกมากระหว่างวัน ควรพกแผ่นซับน้ำนมแบบผ้าที่สะอาดเปลี่ยนระหว่างวัน หรือเลือกชุดชั้นในที่ทำจากผ้าฝ้าย (Cotton) เพื่อให้ผิวหนังได้หายใจและแห้งสบายอยู่เสมอ

ข้อควรระวังพิเศษสำหรับคุณแม่ที่กำลังให้นมบุตร

ในช่วงให้นมบุตร ผิวบริเวณหัวนมจะถูกกระตุ้นบ่อยครั้งและเสี่ยงต่อการเกิดรอยแตกได้ง่าย การดูแลสุขอนามัยจึงต้องเน้นไปที่การลดการเสียดสีและการรักษาความชุ่มชื้นให้ถูกวิธี

วิธีป้องกันหัวนมแตกและป้องกันการติดเชื้อ

• หลังให้นมเสร็จ ควรปล่อยให้หัวนมแห้งสนิทก่อนใส่บรากลับเข้าไป
• ใช้น้ำนมตัวเองทาบางๆ บริเวณหัวนมเพื่อเพิ่มความชุ่มชื้นและสมานแผลตามธรรมชาติ
• หากมีการใช้ครีมทาหัวนม ควรเลือกชนิดที่ปลอดภัยสำหรับทารกและไม่ต้องเช็ดออกก่อนเข้าเต้า
• หมั่นเปลี่ยนแผ่นซับน้ำนมบ่อยๆ ไม่ควรปล่อยให้แผ่นซับน้ำนมเปียกชุ่มอยู่นาน เพราะความชื้นสะสมเป็นแหล่งรวมเชื้อราชั้นดี

เมื่อไหร่ที่ควรหยุดดูแลเองแล้วไปหาหมอ

หากพบว่าหัวนมเริ่มมีอาการบวมแดงร้อนอย่างเห็นได้ชัด มีไข้ร่วมด้วย หรือมีหนองไหลออกมาจากบริเวณหัวนม นี่ไม่ใช่ปัญหาความสะอาดธรรมดาแล้ว แต่เป็นสัญญาณของการติดเชื้อภายในเต้านม (Mastitis) หรือการติดเชื้อแบคทีเรียที่รุนแรง ซึ่งจำเป็นต้องได้รับยาปฏิชีวนะและการตรวจวินิจฉัยจากแพทย์ทันที อย่าพยายามรักษาด้วยสมุนไพรหรือวิธีบอกต่อ เพราะจะทำให้การรักษาล่าช้าและอาการลุกลามได้