ภาวะโลหิตจางในทารก เรื่องใกล้ตัวที่พ่อแม่ไม่ควรมองข้าม

ลูกดูซีดไปหรือเปล่า? สัญญาณเตือนที่บอกว่าเจ้าตัวเล็กอาจมีภาวะโลหิตจาง

คุณพ่อคุณแม่หลายคนมักจะสังเกตเห็นลูกน้อยดูเพลียๆ หรือผิวพรรณดูซีดเซียวลงกว่าปกติ บางครั้งก็ดูเหนื่อยง่ายกว่าเพื่อนรุ่นราวคราวเดียวกัน อาการเหล่านี้อาจไม่ใช่แค่ความเหนื่อยล้าธรรมดา แต่เป็นสัญญาณเตือนของภาวะโลหิตจางในทารก ซึ่งหมายถึงการที่ลูกมีเม็ดเลือดแดงไม่เพียงพอที่จะนำออกซิเจนไปเลี้ยงส่วนต่างๆ ของร่างกายได้อย่างเต็มที่ การรู้เท่าทันจะช่วยให้เราดูแลเขาได้ดียิ่งขึ้นครับ

ภาวะโลหิตจางเกิดจากอะไร ทำไมลูกถึงเป็นได้

สาเหตุของโลหิตจางในเด็กเล็กมีได้หลายปัจจัยครับ ที่พบบ่อยที่สุดคือ:

• การขาดธาตุเหล็ก: เป็นสาเหตุอันดับหนึ่ง โดยเฉพาะในทารกที่ได้รับนมแม่เพียงอย่างเดียวโดยไม่ได้เสริมธาตุเหล็กหลังจากอายุ 6 เดือน หรือทารกที่ทานนมวัวมากเกินไปจนทำให้ลำไส้ระคายเคืองและเสียเลือดเล็กน้อย
• การถ่ายทอดทางพันธุกรรม: เช่น โรคธาลัสซีเมีย ซึ่งเป็นภาวะที่ร่างกายสร้างเม็ดเลือดแดงที่ผิดปกติ ทำให้เม็ดเลือดแดงแตกง่ายกว่าปกติ
• การสูญเสียเลือด: แม้จะพบได้น้อย แต่การเสียเลือดจากการขับถ่ายหรือภาวะผิดปกติบางอย่างก็ส่งผลได้

ลูกมีอาการแบบไหนที่เรียกว่าเสี่ยง?

อาการของโลหิตจางมักจะค่อยเป็นค่อยไปจนคุณพ่อคุณแม่อาจไม่ทันสังเกตเห็น โดยอาการที่มักพบ ได้แก่:

• ผิวพรรณซีดลง หรือสังเกตเห็นได้ชัดที่บริเวณเปลือกตาด้านใน ริมฝีปาก และฝ่ามือ
• ดูเหนื่อยง่าย หายใจเร็วขึ้นเวลาเล่นหรือร้องไห้
• เบื่ออาหาร ไม่ค่อยร่าเริงเหมือนเก่า
• ในรายที่เป็นมาก อาจพบอาการหัวใจเต้นเร็วหรือน้ำหนักตัวไม่ขึ้นตามเกณฑ์

ตรวจเลือดเพื่อยืนยันอาการ ทำไปเพื่ออะไร?

เมื่อคุณพ่อคุณแม่พามาปรึกษา หมอมักจะแนะนำให้เจาะเลือดตรวจค่าความเข้มข้นของเลือด หรือที่เรียกว่า CBC การตรวจนี้จะบอกได้ชัดเจนว่าเม็ดเลือดแดงของลูกมีขนาดปกติหรือไม่ และมีปริมาณเท่าไร ซึ่งจะช่วยให้หมอแยกแยะได้ว่าน้องเป็นโลหิตจางจากการขาดธาตุเหล็ก หรือมาจากสาเหตุทางพันธุกรรมอย่างธาลัสซีเมีย เพื่อที่จะวางแผนการรักษาได้อย่างถูกต้องครับ

วิธีดูแลและป้องกันให้ลูกห่างไกลจากภาวะโลหิตจาง

เราสามารถป้องกันและดูแลได้ตั้งแต่วันแรกที่เริ่มให้อาหารเสริม:

• เน้นอาหารที่มีธาตุเหล็กสูง: เมื่อลูกเริ่มทานอาหารตามวัย ให้เสริมเนื้อสัตว์ ตับ ไข่แดง และผักใบเขียวให้ครบถ้วน
• วินัยในการกินนม: ไม่ควรให้ลูกดื่มนมวัวมากเกินไปจนอิ่มจนไม่ยอมทานอาหารมื้อหลัก เพราะนมวัวมีธาตุเหล็กต่ำและขัดขวางการดูดซึมธาตุเหล็กจากอาหารอื่น
• การเสริมธาตุเหล็กตามคำแนะนำของหมอ: ในทารกที่คลอดก่อนกำหนดหรือทารกที่ได้รับนมแม่ล้วน หมออาจพิจารณาให้ทานยาหยดธาตุเหล็กเสริม เพื่อป้องกันภาวะขาดธาตุเหล็กในช่วงขวบปีแรก

เมื่อไหร่ที่ต้องพาลูกมาพบหมอทันที

หากสังเกตพบว่าลูกมีอาการซีดมากผิดปกติ ร่วมกับมีไข้ ปวดท้อง หรืออุจจาระมีสีดำคล้ายถ่าน หรือลูกมีอาการอ่อนเพลียจนดูซึมลง ไม่เล่นเหมือนเดิม ขอให้รีบพามาพบหมอเพื่อตรวจร่างกายอย่างละเอียดครับ การรักษาภาวะนี้ให้พบเร็วจะช่วยให้ลูกน้อยกลับมาสดใสและมีพัฒนาการที่ดีสมวัยได้เหมือนเดิมครับ