ภาวะโลหิตจางในทารก เรื่องใกล้ตัวที่พ่อแม่ควรสังเกตให้ไว

ลูกดูเพลียๆ ซีดลงหรือเปล่า? สัญญาณเตือนของภาวะโลหิตจางในทารก

คุณพ่อคุณแม่หลายคนมักจะกังวลเมื่อเห็นลูกดูไม่สดใสเหมือนเดิม บางครั้งลูกอาจดูเพลียๆ กินนมได้น้อยลง หรือดูเหนื่อยง่ายกว่าปกติ อาการเหล่านี้อาจไม่ได้เกิดจากการอดนอนหรืออากาศร้อนเพียงอย่างเดียว แต่มันอาจเป็นสัญญาณเตือนของภาวะโลหิตจางในทารก ซึ่งจริงๆ แล้วถ้าเราเข้าใจต้นตอ เราจะช่วยดูแลลูกน้อยให้กลับมาแข็งแรงสมวัยได้ไม่ยากครับ

ลูกมีเม็ดเลือดแดงน้อยลงเกิดจากอะไรได้บ้าง

ภาวะโลหิตจางไม่ใช่โรคที่เกิดขึ้นโดยไม่มีสาเหตุครับ โดยหลักการแล้วร่างกายของทารกต้องการเม็ดเลือดแดงเพื่อนำออกซิเจนไปเลี้ยงส่วนต่างๆ ของร่างกาย หากร่างกายผลิตเม็ดเลือดแดงได้น้อยลง หรือมีการทำลายเม็ดเลือดแดงเร็วเกินไป จะส่งผลให้ลูกน้อยเกิดอาการซีดได้ สาเหตุที่พบบ่อยในเด็กเล็กมีดังนี้:

• ภาวะขาดธาตุเหล็ก: เป็นสาเหตุที่พบบ่อยที่สุด โดยเฉพาะในทารกที่เริ่มทานอาหารเสริมช้า หรือทานนมแม่เพียงอย่างเดียวโดยไม่ได้เสริมธาตุเหล็กในช่วงวัยที่เหมาะสม
• การถ่ายทอดทางพันธุกรรม: เช่น โรคธาลัสซีเมีย ซึ่งพบได้บ่อยในบ้านเรา ทำให้เม็ดเลือดแดงมีอายุสั้นและแตกง่าย
• การเสียเลือดเรื้อรัง: แม้จะพบได้น้อย แต่การเสียเลือดเล็กน้อยผ่านทางเดินอาหารหรือสาเหตุอื่นๆ ก็ทำให้เกิดภาวะซีดได้

สัญญาณที่บอกว่าลูกน้อยอาจกำลังซีด

ทารกที่ซีดมักจะแสดงอาการที่สังเกตได้จากภายนอกและพฤติกรรมเปลี่ยนไป หากคุณพ่อคุณแม่พบอาการเหล่านี้ ควรพาลูกมาตรวจเช็กกับแพทย์:

• ผิวหนังดูซีดเผือดหรืออมเหลือง โดยเฉพาะบริเวณฝ่ามือ ฝ่าเท้า หรือขอบตาล่างด้านใน
• ลูกดูเหนื่อยง่าย หายใจเร็วขึ้นเวลาเล่นหรือกินนม
• กินอาหารได้น้อยลง น้ำหนักตัวไม่ขึ้นตามเกณฑ์
• ดูงอแงผิดปกติ กระสับกระส่าย หรือดูอ่อนเพลียตลอดเวลา

คุณหมอตรวจหาภาวะโลหิตจางอย่างไร

เมื่อมาที่คลินิก ขั้นตอนแรกคือการซักประวัติอย่างละเอียดว่าลูกกินอะไรเป็นหลัก มีประวัติคนในครอบครัวเป็นธาลัสซีเมียหรือไม่ จากนั้นจะมีการเจาะเลือดเพียงเล็กน้อยเพื่อตรวจความสมบูรณ์ของเม็ดเลือด ซึ่งการตรวจนี้จะบอกได้ชัดเจนว่าลูกเป็นโลหิตจางจากสาเหตุใด และมีความรุนแรงมากน้อยแค่ไหน เพื่อที่จะได้วางแผนการรักษาให้ตรงจุดที่สุดครับ

วิธีดูแลและป้องกันไม่ให้ลูกขาดธาตุเหล็ก

สำหรับเด็กที่ตรวจพบว่าซีดเพราะขาดธาตุเหล็ก การปรับเปลี่ยนโภชนาการเป็นสิ่งที่สำคัญที่สุดครับ:

• เริ่มอาหารเสริมตามวัยให้เหมาะสม: เมื่อลูกอายุครบ 6 เดือน ควรเริ่มอาหารตามวัยที่มีธาตุเหล็กสูง เช่น ตับ ไข่แดง เนื้อสัตว์ และผักใบเขียว
• ทานวิตามินเสริมตามคำสั่งแพทย์: ในกรณีที่จำเป็น แพทย์จะสั่งยาหยดธาตุเหล็กให้ทาน ซึ่งควรทานให้ต่อเนื่องตามที่แพทย์แนะนำ
• หลีกเลี่ยงนมวัวมากเกินไป: การให้เด็กเล็กกินนมวัวในปริมาณที่มากเกินไปในช่วงก่อน 1 ปี อาจขัดขวางการดูดซึมธาตุเหล็กและทำให้เกิดการสูญเสียเลือดเล็กน้อยในทางเดินอาหารได้

เมื่อไหร่ที่ต้องพาลูกมาหาหมอทันที

หากสังเกตเห็นว่าลูกมีอาการซีดรุนแรง ร่วมกับมีไข้สูง หายใจหอบเหนื่อย ตัวเหลืองตาเหลืองมาก หรือลูกดูซึมลงจนปลุกไม่ตื่น ขอให้รีบพาไปพบแพทย์โดยด่วนครับ เพราะภาวะซีดที่รุนแรงอาจส่งผลต่อพัฒนาการและระบบหัวใจของลูกน้อยได้ การดูแลอย่างใกล้ชิดและการวินิจฉัยที่รวดเร็วคือหัวใจสำคัญในการทำให้ลูกกลับมาสดใสได้ดังเดิมครับ