เจาะลึกเรื่อง ภาวะความดันในช่องท้องสูงจากการร้องไห้หรือไอ ที่หลายคนมองข้าม

ทำไมลูกร้องไห้หนักหรือไอมากๆ ถึงเสี่ยงเกิดภาวะความดันในช่องท้องสูง?

หลายครั้งที่คุณพ่อคุณแม่มักกังวลเมื่อเห็นลูกน้อยร้องไห้งอแงนานๆ หรือเวลาที่คนไข้มีอาการไอเรื้อรัง จนบางครั้งสังเกตเห็นว่าช่วงท้องดูเกร็งหรือนูนออกมาผิดปกติ อาการเหล่านี้ไม่ใช่เรื่องไกลตัวเลยครับ มันคือผลพวงจากภาวะความดันในช่องท้องสูงจากการร้องไห้หรือไอ ซึ่งอธิบายได้ง่ายๆ ว่า เมื่อเราเกร็งกล้ามเนื้อหน้าท้องอย่างรุนแรงและต่อเนื่อง แรงดันภายในช่องท้องจะพุ่งสูงขึ้นอย่างรวดเร็ว จนไปส่งผลต่อการทำงานของอวัยวะภายในและกระบังลม

กลไกที่ร่างกายตอบสนองเมื่อต้องไอหรือร้องไห้หนัก

เวลาที่เราไออย่างแรงหรือเด็กร้องไห้สะอึกสะอื้น ร่างกายจะเกิดการทำงานของกล้ามเนื้อกระบังลมและกล้ามเนื้อหน้าท้องประสานกันโดยอัตโนมัติ เพื่อพยายามดันอากาศออกหรือระบายความอึดอัด แรงดันที่เกิดขึ้นนี้หากเป็นเพียงชั่วคราวร่างกายจะปรับตัวได้ แต่ถ้าเกิดขึ้นบ่อยครั้งหรือต่อเนื่องนานเกินไป ความดันในช่องท้องที่สูงขึ้นจะไปกดทับเส้นเลือดใหญ่และอวัยวะต่างๆ ทำให้เลือดไหลเวียนกลับสู่หัวใจได้ยากขึ้น หรือในกรณีเด็กเล็ก อาจส่งผลให้ลำไส้บางส่วนพยายามดันตัวออกมาตามจุดอ่อนของผนังหน้าท้องได้

สัญญาณเตือนที่บอกว่าช่องท้องกำลังรับแรงกดดันมากเกินไป

เราจะรู้ได้อย่างไรว่าอาการไอหรือร้องไห้นั้นเริ่มเป็นอันตราย ลองสังเกตอาการเหล่านี้ดูครับ

• หน้าท้องดูนูนเด่นขึ้นมาอย่างเห็นได้ชัดในขณะที่ไอหรือร้องไห้
• มีก้อนตุงบริเวณสะดือหรือขาหนีบที่ยุบลงได้เมื่อหยุดร้องไห้
• ลูกมีอาการกระสับกระส่าย ร้องไห้ไม่หยุด หรือดูหายใจเหนื่อยหอบกว่าปกติ
• เด็กอาเจียนพุ่งหรือมีอาการท้องอืดอย่างรุนแรงร่วมด้วย

วิธีรับมือและบรรเทาอาการเพื่อลดความดันในช่องท้อง

เมื่อพบว่ามีอาการไอหรือร้องไห้จนเกิดภาวะความดันในช่องท้องสูง ขั้นแรกคือการลดปัจจัยกระตุ้นให้เร็วที่สุด

• หากลูกร้องไห้ ให้รีบปลอบประโลมด้วยการอุ้มหรือเบี่ยงเบนความสนใจเพื่อลดระยะเวลาการร้อง
• สำหรับอาการไอ ต้องหาสาเหตุว่าเกิดจากอะไร เช่น ภูมิแพ้ หรือการติดเชื้อ เพื่อใช้ยาขยายหลอดลมหรือยาลดอาการไอตามคำแนะนำของแพทย์
• จัดท่าทางการนอนหรือการนั่งให้เหมาะสม เพื่อลดการเกร็งตัวของกล้ามเนื้อหน้าท้อง
• หลีกเลี่ยงการให้ลูกใส่เสื้อผ้าที่รัดแน่นจนเกินไปในช่วงที่มีอาการป่วย เพราะจะยิ่งเพิ่มแรงดันในช่องท้องได้

อาการแบบไหนที่ควรพาไปพบแพทย์ทันที

หากอาการไอหรือร้องไห้ส่งผลให้เกิดก้อนตุงที่หน้าท้องแล้วก้อนนั้นแข็ง ไม่ยุบตัวลง หรือมีอาการปวดท้องร่วมกับการร้องไห้ที่ดูทรมานมากกว่าปกติ รวมถึงมีไข้สูงร่วมด้วย นี่คือสัญญาณที่ต้องรีบพาไปโรงพยาบาลทันที เพราะอาจมีความเสี่ยงของภาวะไส้เลื่อนติดขัด ซึ่งต้องการการดูแลจากแพทย์โดยด่วนเพื่อความปลอดภัย