ทำไมร้องไห้หนักหรือไอแรงๆ ถึงทำให้จุกเสียดท้อง? เจาะลึกภาวะความดันในช่องท้องสูง

จุกท้องเหมือนมีแรงดันตอนร้องไห้หรือไอเกิดขึ้นได้อย่างไร

หลายคนคงเคยผ่านประสบการณ์ที่ต้องร้องไห้สะอึกสะอื้นหนักๆ หรือมีอาการไอเรื้อรังอย่างรุนแรง แล้วรู้สึกจุกแน่นขึ้นมาในช่องท้องโดยไม่ทราบสาเหตุ ความรู้สึกนี้ไม่ใช่เรื่องบังเอิญหรืออุปทานไปเอง แต่เป็นกลไกทางร่างกายที่เรียกว่า ภาวะความดันในช่องท้องสูงจากการ ทำงานของกล้ามเนื้อกะบังลมและกล้ามเนื้อหน้าท้องที่หดตัวอย่างรุนแรงและต่อเนื่อง

กลไกที่ร่างกายสร้างแรงดันมหาศาลภายในช่องท้อง

เวลาที่เราไอแรงๆ หรือสะอื้นจากการร้องไห้ กล้ามเนื้อกะบังลมจะกระตุกตัวลงมาอย่างเร็วเพื่อสูดลมหายใจเข้า แล้วตามด้วยการหดเกร็งของกล้ามเนื้อหน้าท้องเพื่อพยายามดันลมออก การหดตัวพร้อมกันของกล้ามเนื้อเหล่านี้ทำให้ช่องท้องถูกบีบอัดเปรียบเสมือนการบีบถุงลมที่ปิดสนิท ส่งผลให้ความดันภายในเพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็ว

ความเสี่ยงที่ซ่อนอยู่เมื่อความดันในช่องท้องสูงเกินไป

การที่ความดันในช่องท้องเพิ่มขึ้นชั่วคราวอาจเป็นเรื่องปกติ แต่ถ้าเกิดขึ้นบ่อยหรือแรงเกินไป อาจส่งผลเสียต่ออวัยวะภายในได้ดังนี้

• ผนังหน้าท้องอาจอ่อนแอลงจนเกิดภาวะไส้เลื่อน โดยเฉพาะบริเวณสะดือหรือขาหนีบ
• กระเพาะอาหารได้รับแรงกดดัน ทำให้กรดไหลย้อนขึ้นมาแสบร้อนกลางอกได้ง่ายขึ้น
• หลอดเลือดดำในช่องท้องถูกกดทับ ทำให้การไหลเวียนเลือดกลับสู่หัวใจช้าลง ส่งผลให้รู้สึกหน้ามืดหรือเวียนหัวตามมา

วิธีสังเกตอาการผิดปกติที่ต้องระวังให้ดี

แม้ว่าอาการจุกเสียดจากการร้องไห้หรือไอจะเป็นเรื่องที่พบได้ทั่วไป แต่หากเริ่มมีสัญญาณเตือนต่อไปนี้ ควรให้ความสำคัญเป็นพิเศษและปรึกษาแพทย์

• มีก้อนนูนโผล่ออกมาจากผนังหน้าท้องหลังการไอหรือร้องไห้
• ปวดท้องรุนแรงต่อเนื่องแม้จะหยุดไอหรือหยุดร้องไห้ไปนานแล้ว
• มีอาการคลื่นไส้ อาเจียนร่วมด้วย หรือถ่ายอุจจาระไม่ออก
• รู้สึกเจ็บแปลบเหมือนมีอะไรฉีกขาดในช่องท้อง

ดูแลตัวเองอย่างไรเมื่อต้องเผชิญกับอาการไอหรือร้องไห้หนัก

หากรู้ตัวว่ามีอาการไอเรื้อรัง สิ่งสำคัญที่สุดคือการหาสาเหตุของการไอเพื่อรักษาให้ตรงจุด เช่น การใช้ยาแก้ไอหรือพ่นยาเพื่อลดอาการระคายเคืองคอ ส่วนในกรณีที่เกิดจากสภาวะทางอารมณ์ การฝึกกำหนดลมหายใจให้เป็นจังหวะสม่ำเสมอจะช่วยลดการกระตุกของกะบังลม ซึ่งช่วยลดภาระของความดันในช่องท้องลงได้มาก รวมถึงการดื่มน้ำอุ่นเพื่อให้ลำคอชุ่มชื้น ลดโอกาสการไอต่อเนื่องได้เป็นอย่างดี