วิธีรับมือเมื่อเต้านมเป็นก้อนและคัดตึง: การจัดการภาวะท่อน้ำนมอุดตันด้วยการประคบอุ่นและนวดระบายน้ำนม

ท่อน้ำนมอุดตันคืออะไร ทำไมถึงทำเอาแม่ๆ ปวดทรมาน

สำหรับคุณแม่ให้นมบุตร อาการเจ็บแปลบที่เต้านมหรือคลำเจอก้อนแข็งเป็นไตใต้ผิวหนังมักเป็นสัญญาณแรกของภาวะท่อน้ำนมอุดตัน โดยปกติแล้วน้ำนมจะไหลผ่านท่อเล็กๆ ไปสู่หัวนมเพื่อส่งต่อไปยังลูกน้อย แต่ถ้าหากมีการระบายน้ำนมไม่เกลี้ยงเต้า หรือมีแรงกดทับบริเวณเต้านมเป็นเวลานาน น้ำนมจะเกิดการค้างและหนืดจนอุดตันทางเดินน้ำนม ส่งผลให้บริเวณนั้นเกิดการอักเสบ บวมแดง และปวดมากจนกระทบต่อการใช้ชีวิตประจำวัน

กลเม็ดการประคบอุ่นให้ถูกจังหวะก่อนให้นม

การใช้ความร้อนเป็นตัวช่วยชั้นดีในการละลายก้อนน้ำนมที่เหนียวข้นและช่วยให้ท่อน้ำนมขยายตัวออก น้ำนมจึงไหลได้สะดวกขึ้น แต่ต้องทำอย่างถูกวิธีเพื่อให้ได้ผลลัพธ์ที่ดีที่สุด

• เตรียมผ้าขนหนูสะอาดชุบน้ำอุ่นที่ไม่ร้อนจนเกินไปจนผิวหนังไหม้
• ประคบบริเวณที่เป็นก้อนค้างไว้ประมาณ 5 ถึง 10 นาที ก่อนที่จะเริ่มให้นมหรือปั๊มนม
• การประคบอุ่นจะช่วยกระตุ้นให้น้ำนมพุ่งไหลได้ง่ายขึ้น และช่วยลดความรู้สึกตึงเครียดของกล้ามเนื้อบริเวณเต้านมได้เป็นอย่างดี

เทคนิคนวดระบายน้ำนมที่ทำเองได้ที่บ้าน

การนวดที่ถูกต้องเปรียบเสมือนการปลดล็อกก้อนอุดตัน โดยต้องอาศัยจังหวะและการกดที่พอเหมาะ อย่ากดแรงจนเนื้อเยื่อช้ำ

• เริ่มจากการนวดเบาๆ รอบๆ เต้านมโดยใช้ปลายนิ้ววนเป็นวงกลม
• หากคลำเจอก้อน ให้ค่อยๆ ใช้นิ้วกดไล่จากโคนนมไปทางหัวนม โดยเน้นทิศทางของก้อนที่อุดตันอยู่
• ควรทำควบคู่ไปกับการให้ลูกดูดนมหรือการใช้เครื่องปั๊มนม เพราะแรงดูดจากลูกหรือเครื่องจะช่วยดึงให้น้ำนมที่ละลายจากการนวดหลุดออกไปได้ง่ายขึ้น

ท่าให้นมและตำแหน่งการดูดที่ช่วยเคลียร์ก้อนอุดตัน

องศาการดูดของลูกมีผลอย่างมากในการช่วยระบายน้ำนม คำแนะนำง่ายๆ คือให้คางของลูกหันไปทางจุดที่เป็นก้อนอุดตัน แรงดูดของลูกในทิศทางนั้นจะช่วยรีดน้ำนมบริเวณดังกล่าวได้ตรงจุดที่สุด หากเป็นที่เต้านมด้านบน ให้ลองเปลี่ยนมาเป็นท่าให้นมแบบลูกนอนคว่ำบนตัวแม่ จะช่วยเพิ่มประสิทธิภาพการระบายน้ำนมในจุดที่เข้าถึงยากได้มากขึ้น

เมื่อไหร่ที่อาการแบบนี้ต้องรีบไปพบแพทย์

แม้ว่าการประคบอุ่นและการนวดระบายน้ำนมจะได้ผลดีในกรณีทั่วไป แต่หากคุณแม่เริ่มมีอาการเหล่านี้ร่วมด้วย ควรไปพบแพทย์เพื่อประเมินภาวะเต้านมอักเสบ (Mastitis) ทันที

• มีไข้สูง หนาวสั่น หรือรู้สึกอ่อนเพลียเหมือนจะเป็นไข้หวัดใหญ่
• บริเวณที่เป็นก้อนมีรอยแดงขยายวงกว้างออกไปเรื่อยๆ
• มีความรู้สึกเจ็บปวดรุนแรงจนไม่สามารถให้นมหรือปั๊มนมได้เลย
• ก้อนที่เป็นอยู่ไม่เล็กลงหรือไม่มีการเปลี่ยนแปลงในทางที่ดีขึ้นหลังพยายามจัดการด้วยตนเองมาแล้ว 24 ถึง 48 ชั่วโมง