เจ็บเข่าจี๊ดๆ ไม่ใช่แค่เรื่องข้อเสื่อม: ความเข้าใจเรื่องการอักเสบของเส้นเอ็นรอบข้อเข่า

ทำไมจู่ๆ ถึงปวดเข่า ทั้งที่ไม่ได้ล้มหรือกระแทกอะไร

หลายคนที่มาปรึกษาหมอที่คลินิกมักจะตกใจว่า ตัวเองเป็นโรคข้อเข่าเสื่อมหรือเปล่า เพราะจู่ๆ ก็รู้สึกปวดตึงรอบข้อเข่า เดินลำบาก หรือแค่ขยับตัวก็เจ็บจี๊ด แต่ในความเป็นจริงแล้ว ปัญหาที่พบบ่อยไม่แพ้กันคือ การอักเสบของเส้นเอ็นรอบข้อเข่า ซึ่งเป็นอาการที่เกิดจากการใช้งานหนักเกินไปหรือการใช้งานผิดท่า จนเส้นเอ็นที่ทำหน้าที่ยึดเหนี่ยวกล้ามเนื้อกับกระดูกเกิดการอักเสบและระคายเคือง

เส้นเอ็นอักเสบต่างจากข้อเข่าเสื่อมอย่างไร

ข้อเข่าเสื่อมคือความเสื่อมของกระดูกอ่อนผิวข้อตามอายุและการใช้งาน แต่การอักเสบของเส้นเอ็นรอบข้อเข่าคือปัญหาที่ตัวเนื้อเยื่อเอ็นรอบข้อเข่าโดยตรง คนไข้มักมีอาการปวดเฉพาะจุด กดแล้วเจ็บ หรือรู้สึกตึงๆ เวลาเริ่มเคลื่อนไหวหลังจากนั่งนานๆ ซึ่งมักไม่ได้มีอาการบวมหรือเสียดสีของกระดูกข้อเข่าโดยตรงเหมือนภาวะข้อเสื่อม

พฤติกรรมเสี่ยงที่ทำให้เส้นเอ็นรอบเข่าร้องไห้

สาเหตุส่วนใหญ่ไม่ได้มาจากอุบัติเหตุรุนแรง แต่มาจากสิ่งที่ทำซ้ำๆ จนสะสม ได้แก่

• การออกกำลังกายที่หักโหมเกินไป เช่น วิ่งบนพื้นแข็งเป็นเวลานาน หรือกระโดดบ่อยๆ
• การนั่งยองๆ นั่งพับเพียบ หรือนั่งขัดสมาธิเป็นเวลานาน ซึ่งทำให้เส้นเอ็นต้องยืดตึงตลอดเวลา
• การใส่รองเท้าที่ไม่เหมาะกับการใช้งาน ทำให้รับน้ำหนักลงที่เข่าไม่สมดุล
• น้ำหนักตัวที่มากเกินไป ซึ่งเปรียบเสมือนการแบกภาระหนักตลอดเวลาที่ก้าวเดิน

สัญญาณเตือนที่บอกว่าเส้นเอ็นกำลังอักเสบ

อาการเด่นที่พบได้บ่อยคือความรู้สึกปวดตึงบริเวณรอบๆ สะบ้า หรือด้านข้างของเข่า โดยเฉพาะเวลาเดินขึ้นลงบันไดหรือลุกจากเก้าอี้ บางรายอาจมีอาการบวมเล็กน้อย หรือรู้สึกเหมือนเข่าติดขัดในช่วงแรกที่ขยับตัว หากปล่อยไว้ไม่รักษา ความเจ็บปวดอาจรบกวนการใช้ชีวิตประจำวันจนเดินกะเผลกได้

วิธีดูแลตัวเองเบื้องต้นเมื่อเริ่มปวดเข่า

หากเพิ่งมีอาการไม่นาน หมอแนะนำให้เริ่มจากวิธีเหล่านี้เพื่อช่วยลดการระคายเคือง

• พักการใช้งาน: งดกิจกรรมที่ต้องลงน้ำหนักหรือกระแทกเข่าในช่วง 2-3 วันแรก
• ประคบเย็น: หากมีอาการบวมหรือรู้สึกร้อนรอบๆ เข่า ให้ประคบเย็นครั้งละ 15 นาที เพื่อลดการอักเสบในระยะเริ่มต้น
• ปรับท่าทาง: เลี่ยงการนั่งพื้นหรือนั่งท่าที่ต้องงอเข่ามากๆ ในช่วงที่มีอาการ

เมื่อไหร่ที่ต้องมาพบหมอเพื่อตรวจให้ละเอียด

การอักเสบของเส้นเอ็นส่วนใหญ่มักดีขึ้นได้เองด้วยการพักและการปรับเปลี่ยนพฤติกรรม แต่หากลองดูแลตัวเองเกินหนึ่งสัปดาห์แล้วอาการไม่ดีขึ้น หรือมีอาการดังต่อไปนี้ หมอแนะนำว่าไม่ควรนิ่งนอนใจ

• ปวดจนเดินไม่ได้ หรือขาอ่อนแรง
• เข่ามีอาการบวมแดงร้อนอย่างเห็นได้ชัด
• มีไข้ร่วมกับการปวดเข่า
• อาการปวดรุนแรงขึ้นเรื่อยๆ จนส่งผลต่อการนอนหลับ

การตรวจวินิจฉัยโดยหมอ จะช่วยแยกให้ชัดเจนว่าปัญหาเกิดจากเส้นเอ็น กล้ามเนื้อ หรือโครงสร้างภายในข้อเข่า เพื่อให้ได้รับการรักษาที่ตรงจุดและกลับมาใช้ชีวิตได้ปกติโดยเร็วที่สุด