วิธีตรวจระดับน้ำตาลในเลือดด้วยตนเองแบบง่ายๆ ที่ทำเองได้ที่บ้าน

ทำไมผู้ป่วยเบาหวานถึงต้องคอยตรวจน้ำตาลเองบ่อยๆ

เวลาเจอคนไข้ที่คลินิก คำถามที่ได้ยินบ่อยคือทำไมต้องซื้อเครื่องมาจิ้มเลือดตรวจเองที่บ้าน ทั้งที่ไปตรวจเลือดที่โรงพยาบาลเป็นประจำอยู่แล้ว ความจริงคือระดับน้ำตาลในเลือดมีการเปลี่ยนแปลงตลอดเวลาตามอาหารที่เรากิน กิจกรรมที่ทำ หรือแม้แต่ความเครียด การตรวจด้วยตนเองจึงเปรียบเสมือนการดูภาพถ่ายที่แสดงผลลัพธ์แบบเรียลไทม์ ช่วยให้เราเข้าใจว่าอาหารมื้อไหนทำให้น้ำตาลพุ่งสูง หรือการออกกำลังกายช่วยลดระดับน้ำตาลได้ดีแค่ไหน ทำให้หมอและคนไข้ปรับแผนการรักษาได้แม่นยำกว่าการรอดูผลแค่ไม่กี่ครั้งต่อปี

เลือกช่วงเวลาตรวจอย่างไรให้เห็นภาพรวมชัดที่สุด

การตรวจน้ำตาลไม่ได้แปลว่าต้องตรวจตลอดเวลาจนนิ้วพรุน แต่ควรเลือกจังหวะที่ให้ข้อมูลสำคัญ ดังนี้

• ก่อนมื้ออาหาร: เป็นการดูว่าร่างกายควบคุมระดับน้ำตาลพื้นฐานได้ดีเพียงใด
• หลังมื้ออาหาร 1-2 ชั่วโมง: บอกว่าร่างกายตอบสนองต่อคาร์โบไฮเดรตในมื้อนั้นอย่างไร
• ก่อนนอน: ช่วยป้องกันภาวะน้ำตาลต่ำตอนกลางคืน โดยเฉพาะคนที่ฉีดอินซูลิน
• เมื่อรู้สึกผิดปกติ: เช่น ใจสั่น เหงื่อออก มือสั่น หรือหิวผิดปกติ ซึ่งเป็นสัญญาณเตือนน้ำตาลตก

ขั้นตอนการตรวจแบบถูกวิธีเพื่อความแม่นยำ

ผลตรวจจะเชื่อถือได้หรือไม่ ขึ้นอยู่กับวิธีการที่ถูกต้อง

เตรียมตัวก่อนเริ่ม: ล้างมือให้สะอาดด้วยสบู่และน้ำอุ่นแล้วเช็ดให้แห้งสนิท ห้ามใช้แอลกอฮอล์เช็ดนิ้วขณะที่ยังเปียกอยู่เพราะจะทำให้ผลคลาดเคลื่อน

เริ่มเจาะเลือด: เลือกตำแหน่งข้างๆ ปลายนิ้วแทนการเจาะตรงกลางเพราะเจ็บน้อยกว่า ปรับระดับความลึกของเข็มให้พอเหมาะ หลังจากได้เลือดหยดแรกให้แตะที่แถบตรวจตามคู่มือเครื่อง

หลังตรวจเสร็จ: จดบันทึกค่าที่ได้ลงในสมุดหรือแอปพลิเคชัน พร้อมระบุเวลาและมื้ออาหารที่เพิ่งรับประทานไป เพื่อนำมาให้หมอดูในการนัดครั้งถัดไป

ข้อควรระวังในการเก็บรักษาอุปกรณ์ให้ใช้ได้นาน

หลายคนมองข้ามเรื่องการเก็บรักษา ทำให้ได้ค่าที่เพี้ยนไปหรือเครื่องพังก่อนเวลา แถบตรวจน้ำตาลมีความไวต่อความชื้นและแสงแดดมาก ควรปิดฝาขวดทันทีหลังหยิบออกมาและเก็บไว้ในอุณหภูมิห้อง ไม่ควรเก็บในตู้เย็นหรือรถยนต์ที่ร้อนจัด ที่สำคัญต้องหมั่นเช็ควันหมดอายุของแถบตรวจ เพราะหากใช้ของที่หมดอายุไปแล้ว ค่าที่ได้อาจไม่สามารถนำมาใช้ประกอบการตัดสินใจรักษาได้

อาการแบบไหนที่น้ำตาลในเลือดเริ่มน่าเป็นห่วง

หากตรวจแล้วพบค่าสูงกว่าปกติบ่อยครั้ง หรือพบค่าต่ำกว่า 70 มิลลิกรัมต่อเดซิลิตรบ่อยๆ โดยไม่มีอาการ หรือมีอาการร่วมด้วย เช่น ปัสสาวะบ่อย กระหายน้ำจัด หรืออ่อนเพลียอย่างรุนแรง อย่าพยายามปรับยาเองเด็ดขาด ให้รวบรวมบันทึกผลการตรวจทั้งหมดแล้วนำมาปรึกษาหมอ เพื่อให้ช่วยวิเคราะห์หาสาเหตุและปรับเปลี่ยนวิธีการดูแลให้เหมาะสมกับร่างกายในระยะยาว