โลหิตจางเรื้อรังปล่อยไว้นาน อันตรายกว่าที่คิด: รู้จักโรคแทรกซ้อนระยะยาวก่อนสาย

เวลาตรวจสุขภาพแล้วเจอผลเลือดจาง หลายคนมักนึกว่าเป็นเรื่องธรรมดา แค่กินยาบำรุงเลือดเดี๋ยวก็หาย หรือบางคนชินกับการที่ตัวเองมีอาการเหนื่อยง่าย หน้ามืดเป็นประจำ จนคิดว่ามันคือบุคลิกภาพหรือความอ่อนเพลียจากการทำงานหนักทั่วไป แต่ในมุมมองของหมอ ภาวะโลหิตจางที่ปล่อยให้เรื้อรังนานแรมปี ไม่ใช่แค่เรื่องของการมีเม็ดเลือดแดงน้อยเกินไปชั่วคราว แต่มันคือการที่ร่างกายต้องฝืนทำงานหนักภายใต้ภาวะขาดออกซิเจนอย่างต่อเนื่อง ซึ่งส่งผลกระทบลูกโซ่ไปถึงอวัยวะสำคัญทั่วร่างกายโดยที่เราไม่รู้ตัว

หัวใจต้องทำงานหนักขึ้นแค่ไหน เมื่อร่างกายขาดออกซิเจน

ลองนึกภาพตามนะครับว่า เม็ดเลือดแดงทำหน้าที่เหมือนรถบรรทุกออกซิเจนไปส่งให้เครื่องยนต์ต่างๆ ในร่างกายทำงาน เมื่อเราเป็นโรคโลหิตจางเรื้อรัง จำนวนรถบรรทุกนี้จะลดลงอย่างมาก หัวใจซึ่งทำหน้าที่สูบฉีดเลือดจึงต้องบีบตัวเร็วขึ้นและแรงขึ้น เพื่อพยายามส่งออกซิเจนที่มีอยู่น้อยนิดให้ไปเลี้ยงสมองและอวัยวะอื่นๆ ให้ทัน การที่หัวใจต้องทำงานหนักเกินพิกัดแบบนี้ทุกวันเป็นเวลาหลายเดือนหรือหลายปี สุดท้ายจะนำไปสู่ภาวะหัวใจโต กล้ามเนื้อหัวใจหนาตัวขึ้น และเสี่ยงต่อการเกิดภาวะหัวใจล้มเหลวในระยะยาวได้อย่างคาดไม่ถึง

สมองตื้อ ขี้หลงขี้ลืม และความเสี่ยงต่อระบบประสาทที่ต้องระวัง

สมองเป็นอวัยวะที่ใช้ออกซิเจนเปลืองมากที่สุดแห่งหนึ่งในร่างกาย เมื่อเลือดมาเลี้ยงสมองไม่เพียงพออย่างเรื้อรัง เซลล์สมองย่อมทำงานได้ไม่เต็มประสิทธิภาพ คนไข้หลายคนมักมาปรึกษาหมอด้วยอาการสมองล้า ไม่มีสมาธิ ความจำสถิตลดลง หงุดหงิดง่าย หรือรู้สึกมึนงงอยู่ตลอดเวลา ในผู้สูงอายุที่มีภาวะโลหิตจางเรื้อรังร่วมด้วย การขาดออกซิเจนเรื้อรังนี้ยังเร่งให้เกิดความเสื่อมของเซลล์สมอง เพิ่มความเสี่ยงต่อการเกิดโรคสมองเสื่อมหรืออัลไซเมอร์ก่อนวัยอันควรได้อีกด้วย

ภูมิคุ้มกันพัง เจ็บป่วยง่าย และติดเชื้อได้รุนแรงกว่าคนอื่น

เซลล์เม็ดเลือดขาวและระบบภูมิคุ้มกันในร่างกายต้องอาศัยสารอาหารและพลังงานในการสร้างและทำงานได้อย่างมีประสิทธิภาพ เมื่อกระดูกสันหลังและระบบสร้างเลือดรวนจากภาวะโลหิตจางเรื้อรัง ความสามารถในการต่อสู้กับเชื้อโรคของร่างกายจะลดลงตามไปด้วย ส่งผลให้คนไข้กลุ่มนี้มักป่วยง่าย เป็นหวัดเรื้อรัง แผลหายช้า หรือหากเกิดการติดเชื้อขึ้นมา ก็มักจะลุกลามรุนแรงและใช้เวลานานมากกว่าจะฟื้นตัวกลับมาเป็นปกติ

สัญญาณเตือนแบบไหน ที่บอกว่าโลหิตจางของคุณเริ่มส่งผลอันตราย

การป้องกันย่อมดีกว่าการรักษา เมื่อไหร่ก็ตามที่คุณเริ่มมีอาการเหล่านี้ร่วมกับภาวะโลหิตจาง ควรรีบมาพบแพทย์เพื่อตรวจประเมินอย่างละเอียดโดยด่วน

• เจ็บแน่นหน้าอกหรือใจสั่น แม้จะทำกิจกรรมเบาๆ เช่น เดินขึ้นบันไดเพียงไม่กี่ขั้น
• หายใจไม่อิ่ม หอบเหนื่อยง่ายผิดปกติ แม้ในยามพักผ่อน
• ขาบวม เท้าบวม ซึ่งอาจเป็นสัญญาณเตือนแรกๆ ของการทำงานของหัวใจที่เริ่มแย่ลง
• เวียนหัวรุนแรงจนยืนไม่อยู่ หรือหมดสติเฉียบพลัน

วิธีดูแลตัวเองเพื่อตัดวงจรภาวะโลหิตจางเรื้อรัง

การแก้ปัญหาที่ยั่งยืนไม่ใช่แค่การกินยาเสริมธาตุเหล็กไปเรื่อยๆ ตามใจชอบ แต่เราต้องค้นหาต้นตอที่แท้จริงของภาวะโลหิตจาง ไม่ว่าจะเป็นการเสียเรื้อรังจากประจำเดือนมามาก โรคกระเพาะอาหาร ริดสีดวงทวาร หรือความผิดปกติของไขกระดูก การปรับพฤติกรรมการกินอาหารที่มีประโยชน์ครบ 5 หมู่ เน้นโปรตีนและวิตามินที่จำเป็นต่อการสร้างเม็ดเลือด พร้อมกับการตรวจติดตามผลเลือดกับแพทย์อย่างสม่ำเสมอ คือกุญแจสำคัญที่จะช่วยปกป้องหัวใจ สมอง และอวัยวะสำคัญของคุณให้ปลอดภัยจากโรคแทรกซ้อนระยะยาวจากภาวะโลหิตจางในระยะยาว