รู้จักโรคกลุ่มลำไส้อักเสบเรื้อรังชนิดยูซีและโครห์น: เมื่อระบบภูมิคุ้มกันหันมาโจมตีทางเดินอาหารตัวเอง

เข้าใจให้ตรงกัน โรคกลุ่มลำไส้อักเสบเรื้อรังชนิดยูซีและโครห์น คืออะไร

หลายคนมักสับสนระหว่างอาการท้องเสียธรรมดาที่เกิดจากอาหารเป็นพิษ กับอาการที่เกิดขึ้นจากโรคกลุ่มลำไส้อักเสบเรื้อรังชนิดยูซีและโครห์น ซึ่งโรคในกลุ่มนี้ไม่ได้เกิดจากเชื้อโรค แต่เกิดจากระบบภูมิคุ้มกันของร่างกายทำงานผิดปกติ จนหันกลับมาทำลายเนื้อเยื่อในทางเดินอาหารของตัวเอง ทำให้เกิดการอักเสบเรื้อรังตามมา

ความต่างของ ยูซี และ โครห์น ที่หมออยากให้คุณแยกออก

แม้จะเป็นโรคในกลุ่มเดียวกัน แต่ตำแหน่งที่เกิดการอักเสบนั้นต่างกันชัดเจนครับ

• Ulcerative Colitis (UC): การอักเสบจะเกิดขึ้นเฉพาะที่ลำไส้ใหญ่และทวารหนักเท่านั้น และมักเป็นแค่ชั้นผิวเยื่อบุลำไส้ด้านในสุด ทำให้มักมีอาการถ่ายเป็นมูกเลือดบ่อยครั้ง
• Crohn's Disease: สามารถเกิดขึ้นได้ทุกส่วนของระบบทางเดินอาหาร ตั้งแต่ปากไปจนถึงทวารหนัก และที่สำคัญคือการอักเสบสามารถลามลงไปลึกถึงทุกชั้นของผนังลำไส้ ทำให้เกิดภาวะแทรกซ้อนที่รุนแรงกว่า เช่น ลำไส้ตีบตัน หรือเกิดรูรั่วระหว่างลำไส้ได้

สัญญาณเตือนที่ร่างกายกำลังบอกคุณ

ถ้าคุณมีอาการเหล่านี้ติดต่อกันเกิน 2-4 สัปดาห์ อย่าชะล่าใจและควรรีบเข้ามาปรึกษาแพทย์

• อาการปวดท้องบิดเกร็งแบบเป็นๆ หายๆ
• ขับถ่ายผิดปกติ ถ่ายเหลวเรื้อรัง หรือถ่ายบ่อยผิดปกติ
• มีมูกเลือดปนในอุจจาระ
• น้ำหนักลดโดยไม่ทราบสาเหตุ หรือเบื่ออาหาร
• อ่อนเพลียเรื้อรังจากภาวะซีดหรือขาดสารอาหาร

ทำไมภูมิคุ้มกันถึงเพี้ยน หมอไขคำตอบ

ทางการแพทย์เรายังระบุสาเหตุที่ชัดเจนไม่ได้ร้อยเปอร์เซ็นต์ แต่เชื่อว่าเกิดจากหลายปัจจัยร่วมกัน ทั้งปัจจัยทางพันธุกรรมที่ส่งต่อกันมาในครอบครัว ร่วมกับการที่ร่างกายได้รับสิ่งกระตุ้นจากสภาพแวดล้อม เช่น ความเครียด การกินอาหารที่มีการอักเสบสูง หรือเชื้อจุลินทรีย์ในลำไส้ที่ไม่สมดุล จนไปกระตุ้นให้ภูมิคุ้มกันทำงานผิดเพี้ยนไป

การตรวจวินิจฉัยเพื่อวางแผนรักษา

เมื่อมาพบหมอ เราไม่ได้ดูแค่ประวัติการขับถ่าย แต่ต้องอาศัยการตรวจที่ชัดเจน เช่น

• การส่องกล้องลำไส้ใหญ่: เพื่อดูรอยโรคและตัดชิ้นเนื้อไปตรวจทางห้องปฏิบัติการ
• การตรวจเลือดและอุจจาระ: เพื่อประเมินระดับการอักเสบในร่างกาย
• การตรวจเอกซเรย์หรือเอ็มอาร์ไอ: ในกรณีที่สงสัยโรคโครห์นเพื่อดูลักษณะของลำไส้ส่วนเล็ก

วิธีรักษาที่เน้นคุณภาพชีวิตในระยะยาว

เป้าหมายสำคัญของการรักษาคือการทำให้โรคเข้าสู่ระยะสงบ (Remission) เพื่อให้คนไข้กลับมาใช้ชีวิตได้ปกติที่สุด

• การใช้ยา: มีตั้งแต่ยากลุ่มต้านการอักเสบ สเตียรอยด์เพื่อลดอาการในระยะฉับพลัน ไปจนถึงยาปรับภูมิคุ้มกันและยาฉีดกลุ่มชีวภาพที่ออกฤทธิ์ตรงจุด
• การปรับโภชนาการ: หมอจะแนะนำให้หลีกเลี่ยงอาหารที่กระตุ้นการอักเสบ และเสริมสารอาหารที่ร่างกายขาดหายไป
• การผ่าตัด: จะพิจารณาก็ต่อเมื่อมีการอักเสบที่รุนแรงมากจนเกิดภาวะแทรกซ้อน เช่น ลำไส้อุดตัน หรือทะลุ ซึ่งต้องอาศัยการตัดสินใจร่วมกันระหว่างหมอกับคนไข้

โรคนี้แม้จะรักษาไม่หายขาดในเชิงการแพทย์ แต่ถ้าได้รับการดูแลอย่างต่อเนื่องและการใช้ยาที่เหมาะสม คนไข้หลายคนสามารถควบคุมโรคให้สงบและใช้ชีวิตได้เหมือนคนปกติทั่วไปครับ