รู้จัก โรคกลุ่มลำไส้อักเสบเรื้อรังชนิดยูซีและโครห์น ให้ลึกถึงต้นตอ

ท้องเสียเรื้อรัง ถ่ายเป็นมูกเลือด ปัญหานี้อาจไม่ใช่แค่ลำไส้แปรปรวน

เวลาเจอคนไข้เดินเข้ามาบ่นว่าปวดท้องบ่อยๆ ถ่ายเหลวเป็นมูกเลือด หรือถ่ายไม่ออกแต่ปวดมวนท้องตลอดเวลา หลายคนมักจะกังวลว่าเป็นมะเร็ง หรือเข้าใจผิดว่าแค่ลำไส้แปรปรวน แต่หมออยากให้ลองทำความรู้จักกับ โรคกลุ่มลำไส้อักเสบเรื้อรังชนิดยูซีและโครห์น (Inflammatory Bowel Disease หรือ IBD) ซึ่งไม่ใช่โรคเดียวกันกับลำไส้แปรปรวน (IBS) เพราะโรคกลุ่มนี้เกิดจากการอักเสบในตัวลำไส้จริงๆ และต้องการการดูแลอย่างใกล้ชิดจากแพทย์

UC กับ Crohn ต่างกันอย่างไรในมุมมองหมอ

แม้จะเป็นโรคกลุ่มเดียวกัน แต่ตำแหน่งและลักษณะการอักเสบนั้นต่างกันชัดเจนครับ

Ulcerative Colitis (UC) หรือลำไส้ใหญ่อักเสบเรื้อรัง

โรคนี้จะมีการอักเสบเกิดขึ้นเฉพาะที่เยื่อบุลำไส้ใหญ่เท่านั้น โดยเริ่มจากทวารหนักและลามขึ้นไปเรื่อยๆ ตามลำไส้ใหญ่ มักมาด้วยอาการถ่ายเป็นเลือดหรือมูกเลือดร่วมกับอาการปวดเกร็งหน้าท้อง

Crohn's Disease หรือโรคโครห์น

โรคนี้เป็นตัวร้ายที่ซ่อนอยู่ได้ทุกจุด ตั้งแต่ปากไปจนถึงทวารหนักครับ การอักเสบจะกินลึกถึงชั้นผนังลำไส้และอาจเกิดขึ้นแบบเป็นจุดๆ สลับกับเนื้อเยื่อปกติ ทำให้เกิดภาวะแทรกซ้อน เช่น ลำไส้อุดตัน หรือมีฝีหนองรอบทวารหนักได้บ่อยกว่า

ทำไมภูมิคุ้มกันถึงหันมาทำร้ายลำไส้เราเอง

ต้นเหตุที่แท้จริงยังไม่มีใครระบุได้แน่ชัดครับ แต่เราพบว่ามันคือการทำงานที่ผิดพลาดของระบบภูมิคุ้มกันร่างกาย ที่จู่ๆ ก็เกิดความเข้าใจผิดว่าเชื้อแบคทีเรียประจำถิ่นในลำไส้เราคือผู้บุกรุก จึงส่งกองทัพเม็ดเลือดขาวไปโจมตีจนเกิดการอักเสบเรื้อรัง โดยมีปัจจัยกระตุ้นจากทั้งพันธุกรรม สภาพแวดล้อม และพฤติกรรมการกินที่อาจไปกระตุ้นภูมิคุ้มกันให้ไวเกินปกติ

สัญญาณเตือนที่ควรรีบมาหาหมอ

หากมีอาการเหล่านี้ อย่าปล่อยทิ้งไว้จนเรื้อรังครับ:

• ถ่ายอุจจาระปนเลือดหรือมูกเลือดติดต่อกันเกิน 2 สัปดาห์
• ปวดท้องเกร็งรุนแรงแม้จะไม่ได้กินอาหารแสลง
• มีอาการอ่อนเพลียเรื้อรังจากภาวะโลหิตจาง
• น้ำหนักลดลงโดยไม่ทราบสาเหตุ
• มีไข้ต่ำๆ ร่วมกับอาการถ่ายเหลวบ่อยครั้ง

การรักษาและใช้ชีวิตให้เป็นปกติกับโรคนี้

หัวใจสำคัญคือการลดการอักเสบและควบคุมอาการไม่ให้กลับมาเป็นซ้ำ หมอจะเริ่มจากการใช้ยาในกลุ่มต้านการอักเสบ หรือยากดภูมิคุ้มกันเพื่อหยุดการทำงานที่ผิดพลาดของร่างกาย ในกรณีที่ใช้ยาแล้วไม่ได้ผลหรือมีภาวะแทรกซ้อน เช่น ลำไส้ทะลุหรืออุดตัน การผ่าตัดอาจเป็นทางเลือกที่จำเป็น

การปรับพฤติกรรมก็สำคัญไม่แพ้กันครับ คนไข้ควรจดบันทึกอาหารที่กินแล้วกระตุ้นอาการ พักผ่อนให้เพียงพอ และจัดการความเครียด เพราะความเครียดคือตัวการสำคัญที่ทำให้โรคนี้กำเริบได้ การรักษานี้ไม่ใช่การวิ่งแข่งครับ แต่มันคือการวิ่งมาราธอนที่ต้องปรับตัวอยู่กับโรคให้ได้ภายใต้การดูแลของทีมแพทย์อย่างต่อเนื่อง