ภัยเงียบใกล้ตัว: เมื่อลูกน้อยได้รับธาตุเหล็กเกินขนาดและภาวะธาตุเหล็กเกินพิษในทารก

ลูกกินวิตามินเสริมเยอะไป... อันตรายกว่าที่คิด

เวลาที่เราเลี้ยงลูกน้อย สิ่งที่เรากังวลมากที่สุดคงหนีไม่พ้นเรื่องภาวะโภชนาการ กลัวว่าลูกจะได้รับสารอาหารไม่พอ กลัวลูกผอม หรือกลัวลูกขาดวิตามิน โดยเฉพาะธาตุเหล็กที่มีความสำคัญมากต่อพัฒนาการทางสมองและการสร้างเม็ดเลือดแดง ทำให้คุณพ่อคุณแม่หลายคนตื่นตัวในการเสริมธาตุเหล็กให้ลูก แต่บางครั้ง ความหวังดีนี้อาจกลายเป็นภัยเงียบโดยไม่รู้ตัว หากเผลอให้ลูกกินวิตามินเสริมหรือยาที่มีส่วนผสมของธาตุเหล็กในปริมาณที่สูงเกินไปจนเกิดภาวะธาตุเหล็กเกินพิษในทารกและก

ธาตุเหล็กสำคัญกับเด็ก แต่ทำไมถึงกลายเป็นพิษได้?

ในร่างกายของเด็กเล็ก ธาตุเหล็กมีหน้าที่หลักในการนำออกซิเจนไปเลี้ยงส่วนต่างๆ แต่ร่างกายของทารกนั้นมีความสามารถในการขับธาตุเหล็กส่วนเกินออกได้น้อยมากๆ หากได้รับธาตุเหล็กในปริมาณที่สูงเกินความต้องการอย่างกะทันหัน เช่น เผลอกินยาวิตามินรวมของพี่ หรือกินยาเสริมธาตุเหล็กเกินขนาดที่แพทย์สั่ง ธาตุเหล็กอิสระเหล่านี้จะเข้าไปทำลายเยื่อบุทางเดินอาหารอย่างรุนแรง และซึมเข้าสู่กระแสเลือดไปทำลายอวัยวะสำคัญ ทั้งตับ หัวใจ และสมอง ซึ่งถือเป็นภาวะฉุกเฉินทางการแพทย์ที่อันตรายถึงชีวิต

ช่วงเวลาวิกฤต: สังเกตอาการอย่างไรเมื่อลูกได้รับธาตุเหล็กเกินขนาด

อาการพิษจากธาตุเหล็กมักจะไม่ได้แสดงผลทันทีทันใด แต่จะแบ่งออกเป็นช่วงเวลาที่พ่อแม่ต้องเฝ้าระวังอย่างใกล้ชิด

อาการใน 6 ชั่วโมงแรกหลังได้รับยา

ช่วงแรกเริ่มลูกจะมีอาการระคายเคืองทางเดินอาหารอย่างรุนแรง อาเจียนเป็นเลือด ถ่ายอุจจาระเหลวหรือถ่ายเป็นเลือด ปวดท้องรุนแรงจนร้องกวนไม่หยุด ซึมลง หรือในบางรายอาจมีอาการช็อกร่วมด้วยเนื่องจากเสียน้ำและเลือดจากทางเดินอาหาร

ช่วงพักหลอกตาก่อนอาการหนักจะตามมา

หลังจากผ่านไป 6 ถึง 24 ชั่วโมงแรก เด็กบางคนอาจดูเหมือนมีอาการดีขึ้น อาเจียนลดลงจนพ่อแม่ตายใจ แต่แท้จริงแล้วพิษกำลังกระจายเข้าสู่กระแสเลือดและเริ่มทำลายอวัยวะภายใน

อาการรุนแรงเมื่อตับและอวัยวะภายในเริ่มพัง

เมื่อเข้าสู่ช่วง 24 ถึง 48 ชั่วโมง ลูกจะมีอาการตับวาย ตัวเหลือง ตาเหลือง เลือดออกง่าย ความดันโลหิตต่ำ หายใจหอบลึก และอาจหมดสติหรือเสียชีวิตได้หากไม่ได้รับการรักษาอย่างทันท่วงที

คุณหมอวินิจฉัยและรักษาภาวะนี้อย่างไรบ้าง

เมื่อมาถึงโรงพยาบาล แพทย์จะทำการซักประวัติอย่างละเอียด เอกซเรย์ช่องท้องเพื่อดูว่ายังมีเม็ดยาตกค้างในกระเพาะอาหารหรือไม่ พร้อมกับตรวจเลือดเพื่อดูระดับธาตุเหล็กและการทำงานของตับ หากพบว่าได้รับเกินขนาดจริง แพทย์จะให้ยาขับธาตุเหล็กที่เรียกว่า Chelation Therapy เพื่อไปจับกับธาตุเหล็กส่วนเกินและขับออกทางปัสสาวะ รวมถึงการล้างท้องในรายที่เพิ่งกินเข้าไปไม่นาน

วิธีป้องกันความเสี่ยงที่พ่อแม่ทำได้ทันที

การป้องกันย่อมดีกว่าการรักษาเสมอ ยาเสริมธาตุเหล็ก วิตามินรวม หรืออาหารเสริมทุกชนิด ต้องถูกเก็บไว้ในตู้ยาหรือที่สูงที่พ้นมือเด็กและปิดฝาให้สนิททุกครั้ง ห้ามบอกเด็กเด็ดขาดว่ายาบำรุงเลือดหรือวิตามินเป็นขนม เพื่อป้องกันไม่ให้เด็กแอบไปหยิบกินเองเวลาผู้ใหญ่เผลอ และที่สำคัญที่สุดคือควรให้ลูกกินตามขนาดที่แพทย์แนะนำอย่างเคร่งครัด ไม่ควรเพิ่มโดสเองเพราะคิดว่ายิ่งกินมากยิ่งดีต่อลูก