เตือนภัยใกล้ตัว: เรื่องน่ารู้เมื่อเกิดภาวะพิษจากสารเคมีหรือสิ่งแปลกปลอมที่ถูกนำมาแกล้งผสมในอาหารและเครื่องดื่ม

เรื่องไม่คาดคิดที่อาจเกิดขึ้นได้ในชีวิตประจำวัน

เวลาที่เรานั่งกินข้าวร่วมกับเพื่อนฝูงหรือเพื่อนร่วมงาน บรรยากาศมักเต็มไปด้วยความสนุกสนานและเสียงหัวเราะ หลายครั้งการหยอกล้อกันด้วยการแอบใส่โน่นผสมนี่ลงไปในแก้วน้ำหรือจานอาหารจึงกลายเป็นเรื่องที่หลายคนมองว่าเป็นแค่การกลำแกล้งขำๆ แต่ในมุมมองของแพทย์แล้ว เรื่องนี้ไม่ใช่เรื่องตลกเลย เพราะการกระทำดังกล่าวอาจนำไปสู่ภาวะพิษจากสารเคมีหรือสิ่งแปลกปลอมที่ถูกนำมาแกล้งผสม ซึ่งอันตรายถึงชีวิตได้

ประเภทของสารเคมีและสิ่งแปลกปลอมที่มักถูกนำมาแกล้งกัน

ในประสบการณ์การดูแลผู้ป่วยที่ห้องฉุกเฉิน สิ่งที่หมอมักพบเจอจากการนึกสนุกหรือความคึกคะนอง มีตั้งแต่ของใกล้ตัวไปจนถึงสารเคมีอันตรายที่คาดไม่ถึง

• สารเคมีทำความสะอาด: น้ำยาล้างห้องน้ำ น้ำยาฟอกขาว หรือผงซักฟอก ที่ถูกแอบหยดลงในเครื่องดื่มเพราะคิดว่าสีใสเหมือนน้ำ
• ยาระบายหรือยาขับปัสสาวะ: การแอบใส่ยาที่มีฤทธิ์แรงเพื่อให้เพื่อนเข้าห้องน้ำบ่อยๆ ซึ่งอาจทำให้ร่างกายสูญเสียน้ำอย่างรุนแรง
• สิ่งแปลกปลอมชิ้นเล็กหรือสารระคายเคือง: ผงพริกป่นปริมาณมาก น้ำยาหยอดตา หรือเศษวัสดุที่อาจทำให้เกิดแผลในทางเดินอาหาร
• แอลกอฮอล์หรือสารระเหย: การผสมแอลกอฮอล์ล้างแผลหรือสารเคมีอุตสาหกรรมลงไปโดยที่เจ้าตัวไม่รู้

กลไกอันตราย เมื่อร่างกายได้รับสารพิษเข้า

เมื่อสารเคมีแปลกปลอมเหล่านี้หลุดเข้าสู่ร่างกาย ทางเดินอาหารของเราตั้งแต่วงหลอดอาหาร กระเพาะอาหาร ไปจนถึงลำไส้ จะเป็นด่านแรกที่ต้องรับเคราะห์ สารเคมีที่มีฤทธิ์เป็นกรดหรือด่างรุนแรงจะเข้าไปกัดทำลายเนื้อเยื่ออย่างรวดเร็ว ทำให้เกิดแผลไหม้ เลือดออก หรือในกรณีที่สารพิษซึมเข้าสู่กระแสเลือด ก็อาจส่งผลต่อการทำงานของตับ ไต และระบบประสาทส่วนกลางได้อย่างฉับพลัน

สังเกตอย่างไร เมื่อเพื่อนหรือคนใกล้ตัวโดนวางยาแกล้ง

อาการแสดงจะมากหรือน้อยขึ้นอยู่กับชนิดและปริมาณของสารที่ได้รับ หากหลังจากกินอาหารหรือเครื่องดื่มแล้วมีอาการเหล่านี้เกิดขึ้นผิดปกติ ต้องนึกถึงภาวะพิษไว้ก่อนเลย

• อาการทางเดินอาหาร: ปวดท้องรุนแรง คลื่นไส้ อาเจียนเป็นเลือด หรือท้องเสียฉับพลัน
• อาการทางระบบประสาท: เวียนหัว มึนงง พูดไม่ชัด เดินเซ หรือหมดสติไปเฉียบพลัน
• อาการทางระบบหายใจ: หายใจไม่ออก แนหน้าอก มีเสียงวี๊ด หรือไอสำลักรุนแรง

สิ่งที่ต้องทำทันทีเมื่อเกิดเหตุการณ์ไม่คาดฝัน

หากพบว่ามีคนถูกสารเคมีหรือสิ่งแปลกปลอมแกล้งผสมลงไปในอาหาร สิ่งแรกตั้งสติให้ดีแล้วประเมินสถานการณ์ ห้ามทำให้อาเจียนเด็ดขาดหากไม่แน่ใจว่าเป็นสารเคมีประเภทไหน เพราะการอาเจียนอาจทำให้กรดหรือด่างกัดหลอดอาหารซ้ำอีกรอบ ให้รีบเก็บตัวอย่างอาหารหรือเครื่องดื่มที่มีปัญหาไว้ให้แพทย์ดู พร้อมกับโทรแจ้งสายด่วนกู้ชีพเพื่อนำตัวส่งโรงพยาบาลที่ใกล้ที่สุดทันที