ปอดบวมน้ำจากสารน้ำเกิน เรื่องใกล้ตัวที่ต้องรู้ทัน

สารน้ำเกินคืออะไรและทำไมถึงทำให้ปอดมีปัญหา

เวลาที่เราให้สารน้ำทางหลอดเลือดดำไม่ว่าจะเป็นน้ำเกลือหรือยาต่างๆ ร่างกายจะมีกลไกจัดการของเหลวเหล่านั้นอยู่ แต่หากได้รับมากเกินไปหรือหัวใจทำงานได้ไม่เต็มที่ สารน้ำจะไปสะสมอยู่ในจุดที่บอบบางที่สุดอย่างปอด ซึ่งเราเรียกภาวะนี้ว่าภาวะปอดบวมน้ำจากการได้รับสารน้ำเกิน ทำให้คนไข้เริ่มหายใจลำบากและรู้สึกอึดอัดเหมือนมีอะไรมาทับหน้าอก

สังเกตอาการเตือนเมื่อร่างกายได้รับสารน้ำมากไป

การสังเกตอาการตั้งแต่เนิ่นๆ ช่วยลดความเสี่ยงที่อาการจะรุนแรงขึ้นได้ โดยอาการที่พบบ่อยได้แก่

• อาการหอบเหนื่อย โดยเฉพาะเวลาที่นอนราบจะรู้สึกแน่นหน้าอกจนต้องลุกขึ้นมานั่ง
• มีอาการไอแห้งๆ หรือไอแล้วมีเสมหะปนฟองสีขาว
• หายใจมีเสียงวี๊ดหรือเสียงครืดคราดในคอ
• เท้าหรือขาเริ่มมีอาการบวมกดแล้วบุ๋ม
• น้ำหนักตัวเพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็วในระยะเวลาสั้นๆ

ตรวจเช็คความผิดปกติด้วยตัวเองและเครื่องมือแพทย์

เมื่อสงสัยว่าเกิดภาวะนี้ แพทย์จะเริ่มจากการตรวจร่างกายอย่างละเอียด ซึ่งเราสามารถสังเกตความผิดปกติได้เองและด้วยเครื่องมือพื้นฐาน ดังนี้

การฟังเสียงปอดเพื่อหาความผิดปกติ

แพทย์จะใช้เครื่องฟังเสียงปอดเพื่อตรวจหาเสียงความชื้นที่ผิดปกติ ซึ่งมักจะได้ยินเสียงกรอบแกรบที่บริเวณฐานปอดทั้งสองข้าง อันเป็นสัญญาณบ่งบอกว่ามีของเหลวอยู่ในถุงลมปอดแล้ว

การเช็คระดับออกซิเจนและภาพถ่ายรังสี

นอกจากการฟังเสียงแล้ว การวัดระดับออกซิเจนในเลือดเป็นสิ่งที่สำคัญมาก หากค่าออกซิเจนเริ่มตกลงกะทันหันนั่นคือสัญญาณอันตราย และการทำเอกซเรย์ทรวงอกจะช่วยยืนยันได้ชัดเจนที่สุดว่ามีเงาขาวของสารน้ำกระจายตัวอยู่ในเนื้อปอดหรือไม่

วิธีป้องกันและรับมือเมื่อเกิดภาวะน้ำเกิน

หัวใจสำคัญคือการเฝ้าระวังอย่างใกล้ชิดในกลุ่มคนไข้ที่มีความเสี่ยงสูง เช่น ผู้สูงอายุหรือผู้ที่มีโรคหัวใจประจำตัว การปรับลดความเร็วในการให้สารน้ำ การจดบันทึกปริมาณน้ำเข้าและน้ำออกในแต่ละวัน และการเฝ้าระวังอาการบวมตามร่างกายอย่างสม่ำเสมอ คือวิธีที่ดีที่สุดที่จะช่วยให้เราควบคุมสถานการณ์ไม่ให้ลุกลามจนกลายเป็นปอดบวมน้ำที่อันตรายได้