วิธีง่ายๆ ในการส่งเสริมทักษะการสื่อสารและภาษาให้ลูกน้อยเก่งและมั่นใจ

ลูกเริ่มพูดช้าหรือยังสื่อสารไม่เก่ง พ่อแม่จะช่วยได้อย่างไร

หลายครั้งที่พ่อแม่พาเด็กๆ มาปรึกษาที่คลินิกด้วยความกังวลใจว่าลูกยังพูดคำแรกไม่ได้ หรือบางคนอาจจะพูดได้แต่ไม่ยอมสื่อสารกับผู้อื่น ซึ่งจริงๆ แล้วทักษะการสื่อสารไม่ได้หมายถึงแค่การพูดออกมาเป็นคำๆ แต่รวมถึงการเข้าใจความหมาย การสบตา และการแสดงออกทางอารมณ์ด้วย การส่งเสริมทักษะการสื่อสารและภาษาไม่ใช่เรื่องยากหากเข้าใจกลไกพัฒนาการของเด็กในแต่ละช่วงวัย

เริ่มฝึกจากการพูดคุยในชีวิตประจำวัน

สิ่งที่ดีที่สุดคือการสร้างสิ่งแวดล้อมที่กระตุ้นให้เด็กอยากสื่อสาร ลองใช้วิธีพูดคุยกับลูกให้บ่อยขึ้นในทุกกิจกรรมที่ทำร่วมกัน ไม่ว่าจะเป็นการอาบน้ำ การกินข้าว หรือการแต่งตัว โดยใช้ภาษาที่ง่าย กระชับ และสอดคล้องกับเหตุการณ์ตรงหน้า

• พากย์กิจกรรมที่ทำอยู่ เช่น ตอนนี้แม่กำลังหยิบเสื้อสีฟ้ามาใส่ให้ลูกนะ
• ใช้ประโยคสั้นๆ เพื่อให้ลูกเข้าใจบริบทได้ง่ายขึ้น
• เปิดโอกาสให้ลูกได้ตอบโต้ แม้จะเป็นเพียงการชี้หรือการทำเสียงอ้อแอ้ก็ถือเป็นการสื่อสารที่ต้องตอบรับ

ชวนลูกคุยแบบไหนให้ลูกอยากสื่อสารมากขึ้น

แทนที่จะถามคำถามปลายปิดที่ตอบแค่ ใช่ หรือ ไม่ ให้ลองเปลี่ยนเป็นคำถามปลายเปิดที่ชวนให้เขาคิดและอธิบายเพิ่ม แม้เด็กเล็กจะยังพูดไม่เก่ง แต่การให้เขาเล่าด้วยท่าทางหรือการชี้จะช่วยสร้างความมั่นใจในการแสดงออก

เทคนิคการทวนคำเพื่อขยายความรู้

เมื่อลูกชี้ไปที่วัตถุแล้วพูดออกมาเพียงคำเดียว พ่อแม่ควรทวนคำนั้นแล้วขยายประโยคให้สมบูรณ์ขึ้น เช่น ถ้าลูกพูดว่า รถ พ่อแม่ควรตอบว่า ใช่แล้ว นั่นคือรถยนต์สีแดงที่กำลังวิ่งอยู่ เพื่อเป็นการเพิ่มคลังคำศัพท์ให้ลูกโดยไม่ต้องบังคับให้ท่องจำ

เล่นสนุกผ่านนิทานและเพลงคือตัวช่วยชั้นดี

การอ่านนิทานให้ลูกฟังช่วยฝึกทักษะการฟังและการเรียงลำดับเรื่องราวได้ดีเยี่ยม เวลาอ่านลองชวนให้ลูกดูภาพแล้วถามว่า ตัวละครในนิทานกำลังทำอะไร หรือให้เขาลองทายว่าเหตุการณ์ต่อไปจะเป็นอย่างไร สิ่งเหล่านี้เป็นการปูพื้นฐานทักษะภาษาที่ลึกซึ้งโดยไม่ต้องใช้ตำรา

สังเกตอย่างไรว่าถึงเวลาต้องปรึกษาหมอ

แม้เด็กแต่ละคนจะมีพัฒนาการที่เร็วช้าต่างกัน แต่หากพบว่าลูกอายุสองขวบแล้วยังไม่พูดเป็นคำที่มีความหมาย หรือไม่ตอบสนองเมื่อถูกเรียกชื่อ ไม่สบตาผู้พูด หรือดูเหมือนไม่เข้าใจคำสั่งง่ายๆ ควรรีบพาลูกมาประเมินพัฒนาการกับแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ เพื่อหาแนวทางช่วยเหลือตั้งแต่เนิ่นๆ เพราะยิ่งตรวจพบเร็วเท่าไร โอกาสที่ลูกจะก้าวข้ามอุปสรรคทางภาษาก็จะยิ่งสูงขึ้นเท่านั้น