เทคนิคการพ่นยาที่ถูกต้องเพื่อประสิทธิภาพสูงสุดในการรักษา

ทำไมพ่นยาแล้วอาการไม่ค่อยดีขึ้น? อาจเป็นเพราะเทคนิคที่ใช้อยู่ยังไม่แม่นยำ

หลายครั้งที่เจอคนไข้โรคหอบหืดหรือโรคปอดอุดกั้นเรื้อรังมาปรึกษาที่คลินิกด้วยความกังวลว่า ทำไมใช้ยาพ่นมาตั้งนานแต่อาการยังไม่ดีขึ้น หายใจไม่สะดวกเหมือนเดิม พอผมขอลองให้สาธิตวิธีการพ่นยาให้ดู ก็พบว่าส่วนใหญ่จะพลาดจุดเล็กๆ น้อยๆ ไปโดยไม่รู้ตัว ซึ่งจริงๆ แล้วเทคนิคการพ่นยาที่ถูกต้องเปรียบเสมือนกุญแจดอกสำคัญที่จะส่งยาเข้าสู่ปอดได้ตรงจุดที่สุดครับ

เตรียมตัวก่อนพ่นยา: ขั้นตอนแรกที่ไม่ควรมองข้าม

การเตรียมอุปกรณ์ให้พร้อมก่อนเริ่มพ่นยาเป็นสิ่งสำคัญมาก ไม่ว่าจะเป็นยาพ่นแบบชนิดผงหรือชนิดละอองฝอย ขั้นตอนง่ายๆ ที่เรามักมองข้ามมีดังนี้

• ตรวจสอบวันหมดอายุของยา และตรวจสอบว่ามีตัวยาเหลืออยู่เท่าไหร่
• เขย่าขวดยาให้เข้ากัน โดยเฉพาะยาแบบละอองฝอย เพื่อให้ตัวยาและสารช่วยทำละลายผสมเป็นเนื้อเดียวกัน
• เช็ดทำความสะอาดช่องพ่นยาเพื่อป้องกันสิ่งสกปรกอุดตัน

จังหวะการสูดลมหายใจ: หัวใจสำคัญของการได้รับยา

ปัญหาที่พบบ่อยที่สุดคือคนไข้มักพ่นยาพร้อมกับสูดหายใจไม่สัมพันธ์กัน หรือพ่นแล้วกลั้นหายใจไม่นานพอ ทำให้ตัวยาไปติดอยู่ที่ผนังคอแทนที่จะลงไปถึงหลอดลมส่วนล่าง

วิธีใช้ยาพ่นแบบละอองฝอย (MDI)

• หายใจออกให้สุดปอดก่อน เพื่อให้ปอดมีพื้นที่รับยามากขึ้น
• อมปากกระบอกยาให้สนิทระหว่างริมฝีปาก
• เริ่มกดพ่นยาหนึ่งครั้งพร้อมกับสูดหายใจเข้าช้าๆ และลึกๆ
• กลั้นหายใจประมาณ 5 ถึง 10 วินาที เพื่อให้ละอองยาตกตะกอนในหลอดลม

วิธีใช้ยาพ่นแบบชนิดผง (DPI)

• ยาชนิดนี้ต้องการแรงสูดที่แรงและเร็วกว่าแบบละอองฝอย
• ห้ามเป่าลมหายใจเข้าไปในตัวเครื่อง เพราะความชื้นจากลมหายใจจะทำให้ผงยาจับตัวเป็นก้อน
• สูดหายใจเข้าทางปากแรงๆ และลึกๆ เพียงครั้งเดียวเพื่อให้ผงยากระจายเข้าสู่ปอด

หลังพ่นยาเสร็จแล้ว ต้องทำอย่างไรต่อ?

หลายคนพ่นยาเสร็จแล้วเดินจากไปเลย ซึ่งอาจส่งผลเสียในระยะยาวได้ โดยเฉพาะยาที่มีส่วนผสมของสเตียรอยด์

• บ้วนปากด้วยน้ำสะอาดทุกครั้งหลังใช้ยาพ่น เพื่อลดการสะสมของยาในช่องปากและลำคอ ซึ่งช่วยลดความเสี่ยงของการเกิดเชื้อราในช่องปากหรืออาการเสียงแหบ
• หากใช้ยาพ่นร่วมกันหลายชนิด ควรเว้นระยะห่างตามคำแนะนำของแพทย์เพื่อให้ยาแต่ละชนิดทำงานได้เต็มประสิทธิภาพ

สังเกตอาการผิดปกติและเมื่อไหร่ที่ต้องมาหาหมอ

การใช้ยาพ่นที่ถูกต้องควรทำให้อาการหายใจติดขัดดีขึ้นภายในเวลาไม่กี่นาที หากพบว่าอาการหอบเหนื่อยรุนแรงขึ้นเรื่อยๆ หรือต้องใช้ยาพ่นบ่อยเกินกว่าที่แพทย์กำหนดไว้ หรือเริ่มมีอาการใจสั่น มือสั่นอย่างรุนแรงหลังพ่นยา ให้รีบกลับมาพบแพทย์เพื่อปรับแผนการรักษา เพราะอาจเป็นสัญญาณว่าปริมาณยาหรือชนิดของยาที่ใช้อยู่ยังไม่เหมาะสมกับสภาวะปอดในปัจจุบัน