เทคนิคการพ่นยาที่ถูกต้องเพื่อประสิทธิภาพสูงสุดในการรักษาโรคทางเดินหายใจ

ทำไมพ่นยาไปแล้วอาการถึงไม่ดีขึ้นอย่างที่ควรจะเป็น

หลายครั้งที่คนไข้โรคหอบหืดหรือถุงลมโป่งพองเดินเข้ามาปรึกษาหมอด้วยความกังวลว่าใช้ยาพ่นมาสักพักแล้วแต่อาการไอ หายใจหอบเหนื่อยก็ยังไม่ทุเลาลง ทั้งที่ยาตัวเดิมที่เคยใช้ได้ผลดีเสมอ ซึ่งจากการซักประวัติและลองให้คนไข้สาธิตวิธีการใช้ยาให้หมอดู ส่วนใหญ่พบว่าปัญหาไม่ได้อยู่ที่ตัวยา แต่อยู่ที่ เทคนิคการพ่นยาที่ถูกต้องเพื่อประสิทธิภาพสูงสุด ที่หลายคนมองข้ามไปเพียงเล็กน้อยแต่ส่งผลกระทบอย่างมากต่อการนำยาเข้าสู่ปอด

เตรียมตัวก่อนพ่นยาให้พร้อม เพื่อให้ยาออกฤทธิ์ได้เต็มที่

ก่อนจะเริ่มกดพ่นยา ขั้นตอนการเตรียมตัวสำคัญพอๆ กับการสูดหายใจ หากเราทำอย่างรีบร้อนหรือข้ามขั้นตอน ยาอาจจะไปตกค้างแค่ที่ลิ้นหรือคอหอยแทนที่จะลงไปลึกถึงหลอดลม

• ตรวจสอบตัวยาและวันหมดอายุทุกครั้งก่อนใช้
• หากเป็นยาพ่นชนิดสูด (MDI) ต้องเขย่าขวดก่อนเสมอเพื่อให้ตัวยาผสมเข้ากับสารขับดันอย่างสม่ำเสมอ
• เปิดฝาครอบปากกระบอกพ่นยาให้เรียบร้อย
• ระบายลมหายใจออกให้มากที่สุดจนรู้สึกว่าปอดว่าง เพื่อเตรียมพื้นที่ให้ยาใหม่เข้าไปแทนที่

ขั้นตอนการพ่นยาที่ถูกต้อง สูดอย่างไรให้เข้าลึกถึงปอด

หัวใจสำคัญคือการประสานงานระหว่างมือที่กดพ่นกับปากที่สูดหายใจเข้า ซึ่งหมอแนะนำให้ทำตามลำดับดังนี้

วิธีสูดหายใจเข้าพร้อมกดพ่นยา

อมปากกระบอกพ่นยาให้สนิทด้วยริมฝีปาก อย่าให้มีช่องว่างให้ลมเล็ดลอด จากนั้นเริ่มหายใจเข้าช้าๆ และกดพ่นยาไปพร้อมๆ กันในช่วงที่เริ่มสูดลมหายใจ การทำแบบนี้จะช่วยให้ละอองยาถูกพาไปพร้อมกับกระแสอากาศลงสู่หลอดลมส่วนลึก

จังหวะการกลั้นหายใจที่ห้ามลืม

เมื่อสูดจนเต็มปอดแล้ว สิ่งที่สำคัญที่สุดคือการกลั้นหายใจไว้ประมาณ 5 ถึง 10 วินาที เพื่อให้ละอองยาค่อยๆ ตกตะกอนและจับตัวอยู่กับผนังทางเดินหายใจ หากพ่นแล้วหายใจออกทันที ยาส่วนใหญ่จะถูกพ่นกลับออกมาทิ้งเปล่าๆ ทำให้เสียประโยชน์ไปอย่างน่าเสียดาย

ดูแลตัวเองหลังพ่นยา เพื่อลดผลข้างเคียงที่ไม่พึงประสงค์

สำหรับคนไข้ที่ใช้ยาพ่นกลุ่มสเตียรอยด์ การป้องกันเชื้อราในช่องปากหรืออาการเสียงแหบเป็นเรื่องที่หมอย้ำเสมอ

• หลังจากพ่นยาเสร็จสิ้น ควรบ้วนปากด้วยน้ำสะอาดอย่างน้อย 2-3 ครั้งแล้วบ้วนทิ้ง เพื่อล้างคราบยาที่ตกค้างในช่องปากและลำคอ
• ตรวจสอบความสะอาดของฝาครอบและตัวเครื่องพ่นยาอยู่เสมอ เพื่อป้องกันการสะสมของเชื้อโรค

เมื่อไหร่ที่ควรกลับมาพบหมอเพื่อประเมินวิธีการพ่นยาใหม่

หากลองปรับเปลี่ยนเทคนิคตามคำแนะนำข้างต้นแล้ว แต่อาการยังคงไม่ดีขึ้น หรือต้องใช้ยาพ่นฉุกเฉินบ่อยครั้งกว่าปกติเกิน 2 ครั้งต่อสัปดาห์ นี่คือสัญญาณเตือนว่าระบบทางเดินหายใจอาจมีการอักเสบเพิ่มขึ้น หรืออุปกรณ์พ่นยาอาจทำงานได้ไม่เต็มประสิทธิภาพ หมอแนะนำให้รีบกลับมาพบเพื่อตรวจเช็คการทำงานของปอดและทบทวนวิธีการใช้ยาอย่างละเอียดอีกครั้ง เพื่อความปลอดภัยและคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้นของตัวคนไข้เอง