ลูกไอแบบนี้คืออะไร? พาแม่ๆ มาเช็กความต่างระหว่างไอแห้งและไอมีเสมหะ

เวลาลูกน้อยเริ่มมีอาการไอ เชื่อว่าคุณพ่อคุณแม่หลายคนคงเริ่มใจไม่ดี ยิ่งได้ยินเสียงไอค็อกๆ แคกๆ ตอนกลางคืนด้วยแล้ว ยิ่งนอนไม่หลับกันเลยทีเดียว ในฐานะหมอเด็กที่เจอคุณแม่พามาปรึกษาเรื่องนี้อยู่ทุกวัน ผมเข้าใจดีครับว่าความกังวลใจมันเป็นอย่างไร การที่เราจะช่วยลูกได้ดีที่สุดอย่างแรกเลยคือเราต้องเข้าใจก่อนว่า เสียงไอของลูกที่ได้ยินอยู่นั้น มันคืออาการไอแบบไหนกันแน่

เสียงไอแบบนี้บอกอะไร? ทำความเข้าใจความต่างระหว่างไอแห้งและไอมีเสมหะ

อาการไอของเด็กๆ ไม่ได้เกิดขึ้นลอยๆ แต่มันเป็นกลไกธรรมชาติของร่างกายในการขับสิ่งแปลกปลอมหรือเชื้อโรคออกจากทางเดินหายใจ ซึ่งหลักๆ แล้วเราจะแบ่งออกเป็นสองกลุ่มใหญ่ๆ ที่สังเกตได้ไม่ยากเลยครับ

เสียงไอแห้งๆ ไม่มีเสียงครืดคราด

อาการไอแห้ง (Dry Cough) คืออาการไอที่ไม่มีเสมหะปะปนออกมาด้วย เวลาลูกไอเราจะได้ยินเสียงโปร่งๆ ก้องๆ ฟังดูแสบคอ ลูกอาจจะบ่นเจ็บคอร่วมด้วย อาการแบบนี้มักเกิดจากการระคายเคืองในลำคอ คอแห้ง หรือเป็นช่วงเริ่มต้นของการติดเชื้อไวรัสหวัด บางทีก็เกิดจากภูมิแพ้ หรือการสูดดมฝุ่นควันและอากาศที่แห้งเกินไป

เสียงไอมีเสมหะครืดคราดในคอ

ส่วนอาการไอมีเสมหะ (Productive Cough) สังเกตง่ายมากครับ เวลาลูกไอเราจะได้ยินเสียงก๊อกแก๊ก หรือเสียงครืดคราดอยู่ในลำคอหรือหน้าอก เหมือนมีอะไรติดอยู่ข้างใน เด็กโตหน่อยอาจจะขากเสมหะออกมาได้ แต่ถ้าเป็นเด็กเล็กเขาจะกลืนลงท้องไป ซึ่งบางทีอาจทำให้มีอาการแหวะนมหรืออาเจียนร่วมด้วยหลังไอ อาการแบบนี้มักเกิดจากการที่ร่างกายผลิตเมือกหรือเสมหะออกมามากกว่าปกติ เพื่อตอบสนองต่อการติดเชื้อในทางเดินหายใจส่วนล่าง เช่น หลอดอักเสบ หรือปอดบวม

วิธีสังเกตอาการร่วมอื่นๆ เพื่อประเมินความรุนแรง

การดูแค่เสียงไออย่างเดียวอาจจะไม่พอครับ เราต้องดูอาการอื่นๆ ของลูกประกอบด้วย เพื่อจะได้รู้ว่าตอนนี้ลูกแค่อาการหวัดธรรมดา หรือกำลังมีโรคอื่นแอบแฝงอยู่

• ไข้หวัดทั่วไป: มักมีไข้ต่ำๆ น้ำใสๆ ไอนิดหน่อย กินได้ นอนหลับปกติ
• ภูมิแพ้: มักไอเวลาโดนฝุ่น อากาศเปลี่ยน หรือมีอาการคันจมูก จามร่วมด้วย ไม่มีไข้
• ลงปอดหรือหลอดลม: ลูกจะมีไข้สูง หายใจเร็วกว่าปกติ หายใจจนซี่โครงยุบ หรือปีกจมูกบานเวลาหายใจ

วิธีดูแลลูกรักเบื้องต้นเมื่อเริ่มมีอาการไอ

เมื่อลูกเริ่มไอ สิ่งที่พ่อแม่ควรทำก่อนพาไปหาหมอ คือการประคับประคองอาการให้ลูกสบายตัวขึ้นครับ

• ให้ลูกดื่มน้ำอุ่นบ่อยๆ เพราะน้ำจะช่วยละลายเสมหะที่เหนียวข้นให้ขับออกมาได้ง่ายขึ้น และช่วยชุ่มคอด้วย
• ปรับบรรยากาศในห้องนอนให้ชุ่มชื้นพอเหมาะ หากเปิดแอร์ไม่ควรให้ลมเป่าโดนตัวลูกโดยตรง
• หลีกเลี่ยงสิ่งกระตุ้น เช่น ควันบุหรี่ ฝุ่นละออง หรือน้ำหอมฉุนๆ ที่ทำให้ลูกไอมากขึ้น
• สำหรับเด็กอายุเกิน 1 ขวบ การจิบน้ำผึ้งผสมมะนาวเล็กน้อยช่วยบรรเทาอาการระคายคอได้ดีทีเดียว แต่ห้ามให้เด็กอายุต่ำกว่า 1 ขวบกินน้ำผึ้งเด็ดขาดนะครับ

อาการแบบไหนที่ลูกไอแล้วต้องรีบพาไปพบแพทย์ทันที

เด็กๆ อาการอาจเปลี่ยนแปลงค่อนข้างเร็ว คุณพ่อคุณแม่ควรสังเกตสัญญาณอันตรายเหล่านี้ หากเจอเมื่อไหร่ให้รีบพาไปโรงพยาบาลทันทีครับ

• ลูกหายใจลำบาก หายใจมีเสียงหวีด หายใจแรงจนหน้าอกบุ๋ม
• ริมฝีปากหรือปลายนิ้วเริ่มมีสีคล้ำอมเขียว ซึ่งแสดงว่าร่างกายได้รับออกซิเจนไม่พอ
• มีไข้สูงมากโดยเฉพาะในเด็กเล็กอายุน้อยกว่า 3 เดือน
• ไอจนอาเจียนตลอดเวลา กินอะไรไม่ได้เลย ซึมลง ไม่ยอมเล่น
• ไอเรื้อรังนานเกิน 2 สัปดาห์ไม่หายสักที

การสังเกตอาการไอของลูกอย่างใกล้ชิดจะช่วยให้เราประเมินสถานการณ์ได้ถูกต้องครับ ถ้าอาการไม่รุนแรง การดูแลตามอาการที่บ้านร่วมกับการพักผ่อนจะช่วยให้ลูกหายได้เอง แต่ถ้ามีสัญญาณเตือนเมื่อไหร่ หมอแนะนำว่ารีบมาให้คุณหมอตรวจเช็กฟังปอดให้ละเอียดจะปลอดภัยที่สุดครับ