ลูกไอแบบนี้แปลว่าอะไร? วิธีสังเกตอาการไอแห้งและไอมีเสมหะในเด็กที่พ่อแม่ต้องรู้

ลูกไอไม่หยุด พ่อแม่จะรู้ได้อย่างไรว่าอาการแบบไหนคืออะไร

เวลาที่ลูกน้อยเริ่มมีอาการไอ เชื่อว่าอกพ่อแม่คงตกไปอยู่ แนวทางการสังเกตอาการไอแห้งและไอ หรือเสียงไอที่ดังขึ้นมากลางดึก มักทำให้เราอดเป็นห่วงไม่ได้ว่าลูกกำลังเป็นอะไรร้ายแรงหรือเปล่า ยิ่งเด็กๆ ยังเล็ก เขาก็ยังบอกไม่ได้ว่าเจ็บคอหรือแน่นอกตรงไหน หน้าที่ของเราจึงต้องคอยสังเกตเสียงไอและลักษณะอาการร่วมอื่นๆ เพื่อจะได้รู้ทันและดูแลเขาได้อย่างถูกต้อง

เสียงไอแบบไหนคือไอแห้ง และแบบไหนคือไอมีเสมหะ

อาการไอของเด็กๆ แบ่งออกเป็นสองแบบหลักๆ ที่มีวิธีดูแลต่างกันค่อนข้างชัดเจน การฟังเสียงไอให้ละเอียดจึงช่วยบอกเบาะแสสำคัญได้มาก

ลักษณะของอาการไอแห้งไม่มีเสมหะ

เสียงไอแห้งมักจะดัง ก๊อกๆ หรือแค๊กๆ ไม่มีเสียงครืดคราดในลำคอ เด็กมักจะไอถี่ๆ เวลาที่อากาศแห้ง โดนฝุ่น หรือช่วงนอนตอนกลางคืน อาการนี้ส่วนใหญ่เกิดจากการระคายเคืองในคอ หรืออาจเป็นสัญญาณเริ่มต้นของการติดเชื้อไวรัสในทางเดินหายใจส่วนบน เช่น หวัด หรือโรคภูมิแพ้ที่ทำให้น้ำมูกไหลลงคอจนกระตุ้นให้อยากไอ

ลักษณะของอาการไอมีเสมหะที่สังเกตได้ง่าย

ถ้าฟังเสียงแล้วรู้สึกว่ามีน้ำขุ่นๆ หรือเสียงครืดคราดอยู่ในอกเวลาลูกไอ นั่นคืออาการไอมีเสมหะ ร่างกายของเด็กกำลังพยายามขับเมือกหรือเสมหะที่เกิดจากการอักเสบในหลอดลมหรือปอดออกมา เด็กโตอาจจะบ้วนทิ้งได้ แต่ถ้าเป็นเด็กเล็กเขาจะกลืนลงท้องไป ซึ่งบางครั้งอาจทำให้มีอาการอาเจียนตามมาหลังไอแรงๆ ได้

สัญญาณเตือนรอบตัวที่ต้องดูควบคู่ไปกับอาการไอ

การดูแค่เสียงไออย่างเดียวอาจไม่พอ เราต้องดูบริบทอื่นๆ ร่วมด้วยเพื่อให้เห็นภาพรวมของสุขภาพลูก

จับตาดูไข้ น้ำมูก และอาการเพลียร่วมด้วย

ถ้าลูกไอร่วมกับมีไข้สูง ซึมลง หรือหายใจเร็ว นั่นแปลว่าเชื้อโรคอาจลามลงไปที่ปอดแล้ว แต่ถ้าไอก้องๆ เหมือนเสียงสุนัขเห่าร่วมกับเสียงแหบ อาจต้องนึกถึงโรคกล่องเสียงอักเสบ นอกจากนี้ สีของน้ำมูกก็พอจะช่วยใบ้ได้บ้าง แม้น้ำมูกเขียวจะไม่จำเป็นต้องกินยาปฏิชีวนะเสมอไป แต่ก็บอกได้ว่าร่างกายกำลังต่อสู้กับการติดเชื้ออยู่

การได้ยินเสียงหายใจผิดปกติที่ฟ้องว่าหลอดลมตีบ

เวลาลูกหายใจ ลองเอาหูแนบฟังใกล้ๆ หน้าอก หรือสังเกตว่าซี่โครงบุ๋มเวลาหายใจไหม ถ้าได้ยินเสียงหวีด วี้ด หรือเสียงครืดคราดดังมากตอนหายใจออก นั่นหมายความว่าทางเดินหายใจส่วนปลายเริ่มแคบลงจากเสมหะหรือการหดเกร็ง ซึ่งต้องระวังเรื่องหลอดลมฝอยอักเสบหรือหอบหืด

วิธีดูแลเบื้องต้นเมื่อลูกเริ่มมีอาการไอที่บ้าน

ก่อนจะพาไปหาหมอ เราสามารถบรรเทาอาการให้ลูกสบายตัวขึ้นได้ด้วยวิธีง่ายๆ ในบ้าน

การเพิ่มความชื้นในอากาศและการดื่มน้ำอุ่น

ให้ลูกจิบน้ำอุ่นบ่อยๆ เพื่อช่วยละลายเสเหนะให้เหนียวOน้อยลงและชุ่มคอ (สำหรับเด็กอายุเกินหนึ่งปี สามารถใช้น้ำผึ้งผสมน้ำอุ่นช่วยบรรเทาอาการไอได้ดี) พร้อมทั้งเปิดเครื่องทำความชื้นในห้องนอน หรือพาเข้าไปนั่งในห้องน้ำที่มีไอระเหยจากน้ำอุ่นสักพัก จะช่วยให้ทางเดินหายใจโล่งขึ้น

การหลีกเลี่ยงสิ่งกระตุ้นที่ทำให้ไอนานขึ้น

เช็กดูว่ารอบตัวลูกมีฝุ่น ควันบุหรี่ น้ำหอม หรือสเปรย์ปรับอากาศไหม เพราะสิ่งเหล่านี้คือตัวการสำคัญที่ทำให้เยื่อบุทางเดินหายใจระคายเคืองและไอไม่ยอมหยุด

อาการแบบไหนที่แปลว่ารอไม่ได้ ต้องรีบพาไปหาหมอทันที

ถ้าลูกมีอาการเหล่านี้ร่วมกับการไอ อย่ารอดูอาการอยู่ที่บ้านเด็ดขาด ควรพาไปพบแพทย์ด่วนที่สุด

• หายใจหอบเหนื่อยจนซี่โครงบุ๋ม ท้องกระเพื่อม หรือปีกจมูกบานเวลาหายใจ
• ริมฝีปากหรือปลายนิ้วเริ่มมีสีเขียวคล้ำ เพราะได้รับออกซิเจนไม่พอ
• ซึมมาก ปลุกตื่นยาก หรือไม่ยอมดื่มน้ำและนมเลยจนปัสสาวะน้อยลง
• ไอติดต่อกันนานเกินสองสัปดาห์ไม่มีทีท่าว่าจะดีขึ้น หรือไอรุนแรงจนอาเจียนตลอดเวลา