ทำไมคนเราถึงชอบกลั่นแกล้งผู้อื่น? เจาะลึกต้นตอพฤติกรรมการกลั่นแกล้งหรือ Bullying

เข้าใจให้ตรงกัน: คำว่า Bullying ในเชิงจิตวิทยาคืออะไร

หลายครั้งที่เราเห็นข่าวในหน้าโซเชียลมีเดีย หรือได้ยินเรื่องราวความขัดแย้งในโรงเรียนและที่ทำงาน เรามักจะเหมารวมว่าการทะเลาะวิวาททั่วไปคือการ Bullying แต่ในทางการแพทย์และจิตวิทยา การกลั่นแกล้งมีองค์ประกอบสำคัญสามประการที่แยกออกมาจากการทะเลาะกันปกติ คือ หนึ่ง มีความตั้งใจที่จะทำร้ายหรือสร้างความเดือดร้อน สอง คือพฤติกรรมนี้เกิดขึ้นซ้ำๆ ไม่ใช่แค่ครั้งเดียว และสาม คือมีความไม่เท่าเทียมกันของอำนาจ ไม่ว่าจะเป็นเรื่องของร่างกาย สถานะทางสังคม หรือจำนวนคนที่รุมล้อม

สัญญาณเตือนพฤติกรรมการกลั่นแกล้งผู้อื่นที่ต้องรีบสังเกต

การกลั่นแกล้งไม่ได้มีแค่การทำร้ายร่างกายให้เห็นบาดแผลเท่านั้น แต่ยังมีรูปแบบอื่นๆ ที่ส่งผลกระทบต่อจิตใจอย่างรุนแรง พ่อแม่หรือผู้ใกล้ชิดควรหมั่นสังเกตพฤติกรรมรอบข้าง ดังนี้

• การใช้วาจาร้ายแรง ด่าทอ หรือล้อเลียนปมด้อยอย่างต่อเนื่อง
• การแยกเพื่อนออกจากกลุ่มหรือทำให้คนรอบข้างไม่ยอมรับ (Social Bullying)
• การใช้ข้อความข่มขู่หรือโพสต์รูปภาพประจานในพื้นที่ออนไลน์ (Cyberbullying)
• การแสดงอำนาจเหนือผู้อื่นด้วยการบังคับข่มขู่ให้ทำตามความต้องการ

อะไรคือแรงขับเคลื่อนที่ทำให้คนคนหนึ่งกลายเป็นผู้กระทำ

ไม่มีเด็กหรือผู้ใหญ่คนไหนที่เกิดมาพร้อมนิสัยชอบรังแกคนอื่น พฤติกรรมการกลั่นแกล้งผู้อื่นหรือ Bullying มักมีสาเหตุมาจากปัจจัยภายในใจหรือสภาพแวดล้อมที่หล่อหลอมมา:

• การขาดความภาคภูมิใจในตนเอง: บางครั้งผู้กระทำเลือกที่จะกดคนอื่นให้ต่ำลง เพื่อให้ตนเองรู้สึกเหนือกว่าหรือมีอำนาจมากขึ้น
• ประสบการณ์ที่เคยถูกกระทำ: เด็กที่เคยถูกรังแกหรือเติบโตมาในครอบครัวที่มีความรุนแรง มักเลียนแบบพฤติกรรมเหล่านั้นออกมาโดยไม่รู้ตัว
• การเรียกร้องความสนใจ: บางคนใช้การกลั่นแกล้งเป็นเครื่องมือเพื่อสร้างตัวตนในกลุ่มเพื่อน เพราะขาดทักษะในการเข้าสังคมอย่างสร้างสรรค์
• การขาดความเห็นอกเห็นใจ: การไม่เข้าใจหรือไม่สามารถรับรู้ถึงความเจ็บปวดของคนอื่น ทำให้ผู้กระทำมองเรื่องการทำร้ายเป็นเพียงความสนุกสนาน

ผลกระทบระยะยาวที่มองไม่เห็นด้วยตาเปล่า

สิ่งที่น่ากังวลที่สุดของการ Bullying ไม่ใช่แค่ความเจ็บปวด ณ ขณะนั้น แต่คือบาดแผลทางใจในระยะยาว ผู้ที่ถูกกระทำมักมีอาการซึมเศร้า วิตกกังวล จนถึงขั้นมีความคิดอยากทำร้ายตัวเอง ส่วนตัวผู้กระทำเองหากไม่ได้รับการปรับพฤติกรรม ก็มักจะเติบโตไปเป็นผู้ใหญ่ที่มีปัญหาในการควบคุมอารมณ์และสร้างความสัมพันธ์กับผู้อื่นได้ยาก

วิธีรับมือเมื่อพบเห็นการกลั่นแกล้งในสังคมใกล้ตัว

หากเราพบเห็นสถานการณ์นี้ อย่าเพิ่งนิ่งเฉยจนกลายเป็นผู้สมรู้ร่วมคิด การเข้าไปหยุดยั้งอาจไม่ใช่การใช้กำลังเข้าแลก แต่เป็นการแสดงจุดยืนว่าพฤติกรรมนี้ไม่ได้รับการยอมรับ สำหรับผู้ที่ถูกกระทำ สิ่งสำคัญที่สุดคือการมีพื้นที่ปลอดภัยในการระบายความรู้สึก และการได้รับคำปรึกษาจากผู้เชี่ยวชาญด้านสุขภาพจิต เพื่อช่วยเยียวยาจิตใจให้กลับมาเข้มแข็งอีกครั้ง