ร่างกายส่งสัญญาณเตือนอะไร เมื่อเกลือแร่และกรดด่างในเลือดเริ่มรวน

ตื่นมาแล้วรู้สึกไม่มีแรง ปวดหัว หรือใจสั่นโดยไม่รู้สาเหตุ อาจไม่ใช่แค่พักผ่อนน้อย

เวลาที่ร่างกายส่งสัญญาณความผิดปกติออกมา เช่น รู้สึกอ่อนเพลียอย่างไม่มีสาเหตุ กล้ามเนื้อกระตุก หรือเวียนหัว มักทำให้หลายคนคิดว่าเป็นเพราะนอนไม่พอหรือทำงานหนักเกินไป แต่ในมุมมองของแพทย์แล้ว อาอาการเหล่านี้บางครั้งอาจมีสาเหตุที่ลึกกว่านั้น นั่นคือความไม่สมดุลของเกลือแร่และระดับกรดด่างในร่างกาย ซึ่งเปรียบเสมือนระบบปรับสมดุลภายในที่คอยประคับประคองอวัยวะทุกส่วนให้ทำงานได้อย่างราบรื่น

เกลือแร่และกรดด่างในเลือดทำงานร่วมกันอย่างไร ทำไมถึงสำคัญนัก

ในร่างกายของเรามีของเหลวที่เต็มไปด้วยแร่ธาตุต่างๆ เช่น โซเดียม โพแทสเซียม แคลเซียม และแมกนีเซียม ซึ่งทำหน้าที่เหมือนแบตเตอรี่คอยส่งกระแสไฟฟ้าให้หัวใจเต้น กล้ามเนื้อขยับ และสมองคิดคำนวณ พร้อมๆ กับการควบคุมสมดุลความเป็นกรดเป็นด่างให้อยู่ในจุดที่พอเหมาะพอดี หากสมดุลตรงนี้ขยับเพี้ยนไปเพียงนิดเดียว ระบบการทำงานของอวัยวะสำคัญอย่างหัวใจ สมอง และไต ก็จะเริ่มรวนทันที

เมื่อโซเดียม โพแทสเซียม หรือแคลเซียมในเลือดผิดปกติ ร่างกายจะฟ้องอะไรบ้าง

ความผิดปกติของเกลือแร่แต่ละตัวจะแสดงอาการแตกต่างกันออกไป ซึ่งเป็นเรื่องสำคัญที่ควรสังเกตตัวเองให้ดี

• โซเดียมต่ำเกินไป: มักทำให้รู้สึกมึนงง สมองตื้อ คลื่นไส้ หรือในรายที่เป็นมากอาจมีอาการชักร่วมด้วย
• โพแทสเซียมต่ำหรือสูงเกินไป: โพแทสเซียมมีหน้าที่โดยตรงกับกล้ามเนื้อหัวใจ หากผิดปกติจะทำให้เกิดอาการกล้ามเนื้ออ่อนแรง เป็นตะคริวบ่อย หรือรู้สึกว่าใจสั่น หัวใจเต้นผิดจังหวะ
• แคลเซียมและแมกนีเซียมผิดปกติ: มักมาด้วยอาการชาตามมือตามเท้า กล้ามเนื้อกระตุก หรือรู้สึกเกร็งตัวแบบควบคุมไม่ได้

ภาวะกรดด่างในเลือดเกินพิกัด เกิดจากอะไรและอันตรายแค่ไหน

นอกจากเกลือแร่แล้ว ระดับกรดด่างในเลือดก็มีความเปราะบางไม่แพ้กัน โดยปกติเลือดของเราจะมีค่าความเป็นด่างอ่อนๆ เสมอ แต่ถ้าเกิดภาวะที่ร่างกายมีกรดสะสมมากเกินไป เช่น จากการทำงานของไตที่แย่ลง โรคเบาหวานที่ควบคุมไม่ได้ หรือการหายใจที่ผิดปกติ จะทำให้เลือดเป็นกรด ส่งผลให้รู้สึกหายใจเร็ว เหนื่อยหอบ อ่อนเพลียอย่างรุนแรง และซึมลงอย่างรวดเร็ว ในทางตรงกันข้าม หากเลือดมีความเป็นด่างสูงเกินไป ก็จะทำให้กล้ามเนื้อกระตุกและเวียนหัวได้เช่นกัน

สาเหตุหลักๆ ที่ทำให้สมดุลเหล่านี้พังมักมาจากโรคเรื้อรัง เช่น โรคไตที่ขับเกลือแร่และกรดส่วนเกินไม่ได้ การอาเจียนหรือท้องเสียรุนแรงจนสูญเสียน้ำและแร่ธาตุ รวมถึงการใช้ยาบางชนิดติดต่อกันเป็นเวลานานโดยไม่รู้ตัว

สัญญาณเตือนแบบไหนที่ควรมาพบแพทย์เพื่อตรวจเลือดทันที

อาการอ่อนเพลียทั่วไปอาจพักผ่อนแล้วหายได้ แต่หากมีอาการเหล่านี้ร่วมด้วย ควรมาพบแพทย์เพื่อเจาะเลือดตรวจหาความผิดปกติของเกลือแร่และกรดด่างโดยเร็ว

• มีอาการอ่อนแรง กล้ามเนื้อกระตุก หรือเป็นตะคริวรุนแรงบ่อยครั้ง
• เวียนศีรษะ มึนงง สับสน หรือซึมลงโดยไม่ทราบสาเหตุ
• ใจสั่น เจ็บแน่นหน้าอก หรือรู้สึกหายใจเหนื่อยหอบผิดปกติ
• มีประวัติท้องเสียรุนแรง อาเจียนเรื้อรัง หรือมีโรคประจำตัวเกี่ยวกับไต

การตรวจเลือดเพียงไม่กี่ cc สามารถบอกความลับที่ซ่อนอยู่ภายในและช่วยชีวิตคนไข้ได้ทันท่วงที เพราะฉะนั้น หากร่างกายเริ่มส่งสัญญาณแปลกๆ อย่าปล่อยทิ้งไว้จนอาการลุกลาม การดูแลสมดุลเล็กๆ น้อยๆ ภายในร่างกายวันนี้ คือเกราะ ป้องกัน โรคร้ายแรงในอนาคต