ท้องเสียแบบไหนแค่นอนพัก หรือแบบไหนที่อันตรายจนต้องไปหาหมอ

ตื่นมาเข้าห้องน้ำหลายรอบแบบนี้ ท้องเสียเฉียบพลันหรือเปล่า

เวลาตื่นเช้ามาแล้วเจออาการปวดบิดมวนท้อง ตามด้วยการวิ่งเข้าห้องน้ำติดต่อกันหลายรอบ หลายคนคงเริ่มกังวลใจว่านี่คืออาการท้องเสียธรรมดาจากการกินอาหารแสลง หรือเป็นเรื่องใหญ่ที่อันตรายแค่ไหน อาการถ่ายเหลวหรือถ่ายเป็นน้ำที่เกิดขึ้นกะทันหันและเป็นติดต่อกันไม่เกิน 1-2 สัปดาห์ คือสิ่งที่เราเรียกว่าอาการท้องเสียเฉียบพลัน ซึ่งเป็นปัญหาส่วนใหญ่ที่พาคนไข้เดินเข้ามาปรึกษาที่คลินิกอยู่บ่อยๆ

วิธีสังเกตอาการเบื้องต้นว่าความรุนแรงอยู่ที่ระดับไหน

การประเมินความรุนแรงของอาการท้องเสียเฉียบพลันด้วยตัวเองในเบื้องต้น ช่วยให้เรารู้ว่าควรดูแลตัวเองเบื้องต้นที่บ้านอย่างไร หรือเมื่อไหร่ที่ปล่อยไว้ไม่ได้ต้องรีบมาพบแพทย์ โดยทั่วไปเราจะดูจากสัญญาณเตือนรอบตัวดังต่อไปนี้

ความถี่ในการเข้าห้องน้ำและลักษณะของอุจจาระ

ถ้าถ่ายเหลวแค่วันละ 2 ถึง 3 ครั้งแล้วค่อยๆ ดีขึ้น ร่างกายยังไหวและไม่มีไข้ แบบนี้มักไม่อันตราย แต่ถ้าวันหนึ่งวิ่งเข้าห้องน้ำมากกว่า 6 ถึง 8 ครั้ง หรืออุจจาระพุ่งเป็นน้ำตลอดเวลาจนไม่มีกากอาหารเหลือ แบบนี้แปลว่าสูญเสียน้ำและเกลือแร่ในร่างกายเร็วมาก

สัญญาณเตือนภัยเมื่อร่างกายเริ่มขาดน้ำ

ภาวะขาดน้ำคือสิ่งที่น่ากลัวที่สุดเวลาท้องเสีย สังเกตง่ายๆ จากอาการปากแห้ง คอแห้ง รู้สึกกระหายน้ำตลอดเวลา เวียนหัวหน้ามืดเวลาลุกขึ้นยืน ปัสสาวะออกน้อยมากแถมมีสีเหลืองเข้มจัด หรือในเด็กเล็กเวลา ร้องไห้ไม่มีน้ำตาซึมออกมาเลย อาการเหล่านี้บอกชัดเจนว่าร่างกายกำลังส่งสัญญาณขอความช่วยเหลือ

ไข้สูงและอาการปวดท้องรุนแรงที่ซ่อนอยู่

อาการท้องเสียจากอาหารเป็นพิษทั่วไปมักมีแค่อาการปวดบิดเป็นพักๆ แต่ถ้าเมื่อไหร่ที่มีไข้สูงร่วมด้วย หรือปวดท้องรุนแรงจนตัวงอ กดเจ็บบริเวณท้องน้อยด้านขวา หรือมีมูกเลือดปนมากับอุจจาระ นั่นอาจไม่ใช่แค่ท้องเสียธรรมดา แต่อาจเกิดจากการติดเชื้อแบคทีเรียตัวร้ายหรือภาวะลำไส้อักเสบรุนแรง

สิ่งแรกที่ต้องทำเมื่อเริ่มมีอาการท้องเสีย

ก่อนจะหายาอะไรมากินเอง สิ่งสำคัญที่สุดคือการชดเชยน้ำและเกลือแร่ที่สูญเสียไป

• จิบเกลือแร่ ORS ทีละน้อยแต่จิบเรื่อยๆ ทั้งวัน เพื่อให้ร่างกายดูดซึมทัน
• หลีกเลี่ยงการดื่มน้ำเปล่าบริสุทธิ์ปริมาณมากๆ ในรวดเดียว เพราะจะยิ่งทำให้เกลือแร่ในเลือดเจือจางลงไปอีก
• เลือกกินอาหารอ่อนๆ ย่อยง่าย เช่น ข้าวต้มปลาโจ๊ก หรือซุปใส หลีกเลี่ยงนม เนย อาหารมันๆ และรสจัดชั่วคราว

อาการแบบไหนที่ต้องรีบไปพบแพทย์ทันที

บางครั้งการนอนพักและดื่มเกลือแร่ไม่เพียงพอ หากพบว่าตัวเองหรือคนใกล้ตัวมีลักษณะเหล่านี้ ควรรีบไปโรงพยาบาลโดยด่วน

• มีอาการขาดน้ำรุนแรง เช่น ซึมลง สับสน เวียนหัวมากจนยืนไม่ไหว
• ถ่ายเป็นเลือดสด หรืออุจจาระมีสีดำสนิทเหมือนยางมะตอย
• อาเจียนทุกอย่างที่กินเข้าไปแม้แต่น้ำเปล่า จนไม่สามารถกินอะไรได้เลย
• มีไข้สูงเกิน 38.5 องศาเซลเซียส และอาการไม่ดีขึ้นเลยหลังผ่านไป 24 ชั่วโมง
• ผู้ที่มีโรคประจำตัวเรื้อรัง เช่น โรคไต โรคหัวใจ หรือผู้สูงอายุและเด็กเล็ก ซึ่งร่างกายเปราะบางและทรุดหนักได้เร็วกว่าคนทั่วไป