ลูกไข้สูงจนชัก อาการน่ากลัวที่พ่อแม่ต้องตั้งสติให้ทัน

ในฐานะหมอเด็ก สิ่งที่ทำให้คุณพ่อคุณแม่ตกใจและเสียขวัญมากที่สุดเรื่องหนึ่ง คงหนีไม่พ้นภาพลูกน้อยตัวร้อนจี๋แล้วจู่ๆ ก็เกิดอาการชักเกร็งต่อหน้าต่อตา ภาพจำนั้นมักทำให้หลายคนทำอะไรไม่ถูก บางคนถึงกับร้องไห้ด้วยความตกใจ วันนี้หมอเลยอยากมาเล่าให้ฟังแบบเข้าใจง่ายๆ ว่าเกิดอะไรขึ้นกับลูก และเราควรรับมืออย่างไรเมื่อเจออาการไข้สูงและชักในเด็กครับ

ภาวะชักจากไข้สูงในเด็กคืออะไร ทำไมถึงน่ากลัวแต่ไม่อันตรายอย่างที่คิด

เวลาที่เด็กเล็กป่วยเป็นไข้หวัด ทอนซิลอักเสบ หรือท้องเสีย แล้วไข้พุ่งสูงขึ้นอย่างรวดเร็ว สมองของเด็กที่ระบบประสาทส่วนกลางยังเติบโตไม่เต็มที่จะไวต่ออุณหภูมิที่เปลี่ยนแปลงมาก ทำให้วงจรไฟฟ้าในสมองทำงานผิดปกติชั่วคราว ส่งผลให้เกิดอาการเกร็ง กระตุก ตาเหลือก หรือหมดสติไปช่วงสั้นๆ ซึ่งทางการแพทย์เราเรียกว่า Febrile Seizure หรือภาวะชักจากไข้

ฟังดูอาจจะน่ากลัวมาก แต่ข่าวดีคือร้อยละเก้าสิบของเด็กที่เป็นแบบนี้ จะหายได้เองภายในไม่กี่นาที และไม่ทิ้งความผิดปกติทางสมองระยะยาว ไม่ได้แปลว่าเด็กเป็นโรคลมชักเสมอไปครับ

ช่วงนาทีระทึกขวัญ ลูกชักคาตา พ่อแม่ต้องทำตัวอย่างไร

ตอนที่ลูกชัก สิ่งแรกที่ต้องท่องไว้ในใจคือ ตั้งสติ และทำตามขั้นตอนเหล่านี้ให้ถูกต้อง:

• ให้นอนตะแคง เพื่อป้องกันเสมหะ น้ำลาย หรืออาเจียนสำลักลงปอด
• ห้ามเอาอะไรยัดปากเด็กเด็ดขาด ไม่ว่าจะเป็นนิ้ว ช้อน หรือผ้า เพราะอาจทำให้ฟันหัก บาดเจ็บ หรือเศษวัสดุหลุดไปติดหลอดลมได้
• ถอดเสื้อผ้าที่หนาหรือรัดแน่นออก เพื่อช่วยระบายความร้อน
• สังเกตลักษณะอาการและความนาน เช่น เกร็งนานแค่ไหน ตาเหลือกไปทางไหน เพื่อนำไปบอกหมอ

ตรวจให้ชัวร์ อาการแบบไหนเรียกว่าแค่ไข้ชักธรรมดา หรือโรคที่อันตรายกว่า

หมอมักจะแยกลักษณะของอาการชักในเด็กออกเป็นสองแบบหลักๆ เพื่อประเมินความรุนแรง:

• แบบธรรมดา: ชักเกร็งทั้งตัว ระยะเวลาน้อยกว่าสิบห้านาที และเป็นแค่ครั้งเดียวในรอบยี่สิบสี่ชั่วโมงที่มีไข้ แบบนี้มักไม่อันตราย
• แบบซับซ้อน: ชักนานเกินสิบห้านาที ชักกระตุกแค่ซีกใดซีกหนึ่งของร่างกาย หรือชักซ้ำหลายรอบในวันเดียว แบบนี้ต้องตรวจหาสาเหตุในสมองเพิ่มเติมอย่างละเอียด เช่น การติดเชื้อในเยื่อหุ้มสมอง

วิธีดูแลลูกรักเมื่อไข้เริ่มมา เพื่อตัดไฟแต่ต้นลม

เนื่องจากอาการชักมักเกิดตอนที่ไข้ขึ้นสูงมากๆ วิธีป้องกันที่ดีที่สุดคือการคุมไข้ครับ ทันทีที่ลูกตัวเริ่มรุมๆ ให้เช็ดตัวลดไข้ด้วยน้ำอุ่นบ่อยๆ และป้อนยาลดไข้พาราเซตามอลตามน้ำหนักตัวอย่างเคร่งครัด หากเด็กเคยมีประวัติชักจากไข้มาก่อน ในไข้รอบถัดไปหมออาจพิจารณาจ่ายยาแกชักชนิดสอดทวารไว้ให้คุณแม่นำไปใช้ยามฉุกเฉินที่บ้าน

อาการแบบไหนที่พาซิ่งส่งห้องฉุกเฉินทันที ห้ามรอดูอาการที่บ้าน

แม้ว่าการชักจากไข้ส่วนใหญ่จะหยุดได้เอง แต่มีบางสัญญาณเตือนที่แปลว่าลูกกำลังป่วยหนักและต้องถึงมือหมอโดยด่วน:

• อาการชักไม่ยอมหยุดเกินห้านาที
• ชักเสร็จแล้วเด็กซึมมาก ปลุกไม่ตื่น หรือหมดสตินาน
• มีอาการคอแข็งร่วมด้วย
• อาเจียนพุ่งบ่อย หายใจหอบเหนื่อย หรือมีผื่นขึ้นตามตัวร่วมกับไข้สูง

การเจออาการไข้สูงและชักในเด็กเป็นประสบการณ์ที่ใจหายใจคว่ำสำหรับคนเป็นพ่อแม่เสมอครับ แต่ถ้าเรามีความรู้ความเข้าใจที่ถูกต้อง รู้จักวิธีปฐมพยาบาลเบื้องต้น และพาลูกไปพบแพทย์เพื่อตรวจหาสาเหตุของไข้ เราก็จะสามารถผ่านช่วงเวลาวิกฤตนี้ไปได้อย่างปลอดภัยครับ