ภาวะติดเชื้อรุนแรงในผู้ป่วยเบาหวาน: เรื่องใกล้ตัวที่ห้ามมองข้าม

ทำไมคนเป็นเบาหวานถึงเสี่ยงติดเชื้อรุนแรงกว่าคนทั่วไป

คนไข้หลายคนที่มาหาหมอที่คลินิกมักจะถามว่า ทำไมแค่แผลถลอกนิดเดียวหรืออาการไข้หวัดธรรมดา ถึงลุกลามจนกลายเป็นเรื่องใหญ่สำหรับคนเป็นเบาหวาน คำตอบคือเพราะระดับน้ำตาลในเลือดที่สูงเกินเกณฑ์ส่งผลโดยตรงต่อระบบภูมิคุ้มกันร่างกาย น้ำตาลที่ลอยอยู่ในกระแสเลือดเปรียบเสมือนอาหารชั้นดีของเชื้อโรค ทำให้เชื้อแบคทีเรียเจริญเติบโตได้ไวกว่าปกติ ในขณะที่เม็ดเลือดขาวของคนไข้เบาหวานมักจะทำงานได้ไม่เต็มประสิทธิภาพ ทำให้การกำจัดเชื้อโรคทำได้ช้าลง จนกลายเป็นการติดเชื้อลุกลามรุนแรงอย่างรวดเร็ว

สัญญาณเตือนที่ต้องรีบพาตัวส่งโรงพยาบาล

การแยกให้ออกว่าอาการไหนคือการเจ็บป่วยทั่วไป และอาการไหนคือภาวะติดเชื้อรุนแรงที่อันตรายถึงชีวิตเป็นทักษะที่คนไข้และครอบครัวควรทราบ หากพบอาการเหล่านี้ต้องถือเป็นเรื่องเร่งด่วน:

• ไข้สูง หนาวสั่นอย่างรุนแรง
• น้ำตาลในเลือดพุ่งสูงขึ้นผิดปกติแม้จะกินยาตามสั่งแล้ว
• มีอาการซึมลง สับสน พูดจาไม่รู้เรื่อง หรือรู้สึกหน้ามืดเป็นลม
• หัวใจเต้นเร็ว หายใจหอบเหนื่อย
• แผลที่มีอาการปวดบวมแดงร้อนลุกลามอย่างรวดเร็ว หรือมีหนองและกลิ่นเหม็น

แผลแบบไหนที่คนเป็นเบาหวานต้องระวังเป็นพิเศษ

คนไข้เบาหวานมักมีปัญหาเรื่องเส้นประสาทเสื่อม ทำให้ความรู้สึกที่เท้าหรือปลายนิ้วลดลง บางครั้งเหยียบของแหลมหรือมีแผลรองเท้ากัดแต่ไม่รู้สึกตัว หมอขอย้ำเสมอว่าห้ามละเลยแผลเล็กๆ น้อยๆ โดยเฉพาะบริเวณเท้า หากพบรอยช้ำ รอยถลอก หรือผิวหนังเปลี่ยนสีแม้เพียงเล็กน้อย ต้องรีบทำความสะอาดและสังเกตอาการอย่างใกล้ชิด เพราะถ้าปล่อยไว้จนเชื้อเข้าสู่กระแสเลือด การรักษาก็จะทำได้ยากและใช้เวลานานขึ้นมาก

ดูแลตัวเองอย่างไรไม่ให้เกิดภาวะติดเชื้อ

กุญแจสำคัญที่สุดในการป้องกันไม่ใช่แค่การล้างแผล แต่คือการควบคุมระดับน้ำตาลในเลือดให้ใกล้เคียงค่าปกติมากที่สุด เพราะเมื่อน้ำตาลคงที่ ภูมิคุ้มกันจะทำงานได้ดีขึ้น นอกจากนี้ควรปฏิบัติตามแนวทางเหล่านี้:

• ตรวจเช็คเท้าและร่างกายตัวเองทุกวันเพื่อหาบาดแผลหรือรอยถลอก
• รักษาความสะอาดร่างกายและสุขอนามัยพื้นฐานอย่างเคร่งครัด
• หากได้รับบาดเจ็บ ห้ามรักษาเองด้วยสมุนไพรหรือยาที่ไม่ได้มาตรฐาน เพราะอาจทำให้แผลอักเสบกว่าเดิม
• พบแพทย์ตามนัดสม่ำเสมอเพื่อประเมินภาวะแทรกซ้อน

เมื่อต้องพบแพทย์ สิ่งสำคัญที่ควรบอก

หากต้องไปพบแพทย์เนื่องจากสงสัยว่ามีการติดเชื้อ การให้ข้อมูลที่ถูกต้องจะช่วยให้หมอวางแผนการรักษาได้ทันท่วงที ควรเตรียมข้อมูลเหล่านี้ไปบอกหมอด้วย ได้แก่ ระยะเวลาที่เริ่มมีอาการ ระดับน้ำตาลในเลือดในช่วง 2-3 วันที่ผ่านมา รายชื่อยาที่กินอยู่เป็นประจำ รวมถึงอาการผิดปกติอื่นๆ ที่รู้สึกได้ เพื่อให้หมอประเมินได้แม่นยำว่าต้องใช้ยาปฏิชีวนะชนิดใดหรือต้องดูแลใกล้ชิดเพียงใด