เวลาเดินเข้าไปในร้านขายยาหรือซูเปอร์มาร์เก็ตเพื่อเลือกซื้อสบู่ โฟมล้างหน้า หรือเจลอาบน้ำ ชั้นวางสินค้ามักจะเต็มไปด้วยผลิตภัณฑ์กลิ่นหอมชวนใช้และแพ็กเกจจิ้งดึงดูดใจ แต่สำหรับหลายคนที่มักมีอาการผิวแห้งตึง แสบแดง หรือมีผดผื่นขึ้นบ่อยๆ หลังจากเปลี่ยนครีมอาบน้ำใหม่ ปัญหาอาจไม่ได้อยู่ที่ตัวผลิตภัณฑ์ราคาแพงหรือไม่ แต่อยู่ที่ส่วนผสมบางอย่างที่ผิวของเรากำลังประท้วง
ในฐานะแพทย์ที่ตรวจคนไข้ผิวแพ้ง่ายอยู่เป็นประจำ คำแนะนำแรกๆ ที่มักจะบอกคนไข้เสมอคือ การหันมาให้ความสำคัญกับการเลือกใช้ผลิตภัณฑ์ทำความสะอาดที่อ่อนโยนจริงๆ ซึ่งหัวใจสำคัญที่สุดก็คือการปราศจากน้ำหอมและแอลกอฮอล์นั่นเอง
ทำไมผิวถึงพังง่ายเมื่อเจอเจ้าน้ำหอมและแอลกอฮอล์
หลายคนอาจสงสัยว่า ทำไมสารให้ความหอมที่ทำให้รู้สึกผ่อนคลายเวลาอาบน้ำ หรือแอลกอฮอล์ที่ช่วยให้เนื้อผลิตภัณฑ์แห้งไวและรู้สึกสะอาดสดชื่น ถึงกลายเป็นผู้ร้ายทำลายผิวได้ ความจริงแล้วผิวหนังของเรามีเกราะป้องกันตามธรรมชาติที่เรียกว่า Skin Barrier ทำหน้าที่กักเก็บความชุ่มชื้นและป้องกันสิ่งแปลกปลอม
เมื่อเราใช้ผลิตภัณฑ์ที่มีส่วนผสมของน้ำหอม ซึ่งมักประกอบด้วยสารเคมีระเหยง่ายหลายชนิด สารเหล่านี้สามารถซึมเข้าสู่ผิวและกระตุ้นระบบภูมิคุ้มกันทำให้เกิดการแพ้ ระคายเคือง หรืออักเสบได้ง่าย ส่วนแอลกอฮอล์กลุ่มที่ระเหยไว (เช่น Alcohol Denat., Ethanol, หรือ Methanol) จะเข้าไปละลายไขมันจำเป็นที่เคลือบผิวอยู่ ทำให้ความชุ่มชื้นระเหยออกไปอย่างรวดเร็ว ผิวจึงแห้งกร้าน ลอกเป็นขุย และเปิดช่องให้เชื้อโรคหรือมลภาวะเข้าสู่ผิวได้ง่ายขึ้น
สังเกตอย่างไรว่าผิวของเรากำลังส่งสัญญาณเตือน
อาการแพ้หรือระคายเคืองจากผลิตภัณฑ์ทำความสะอาดไม่ได้แสดงออกเป็นผื่นแดงรุนแรงเสมอไป ในหลายคนอาจมาในรูปแบบของอาการเหล่านี้
- รู้สึกผิวแห้งตึงเอี๊ยดหลังล้างหน้าหรืออาบน้ำเสร็จทันที ซึ่งความจริงแล้วนี่ไม่ใช่สัญญาณของความสะอาดหมดจด แต่เป็นสัญญาณว่าน้ำมันธรรมชาติบนผิวถูกชะล้างออกไปจนหมด
- มีอาการคันยิบๆ แสบร้อน บริเวณผิวหน้าหรือผิวกายระหว่างหรือหลังใช้ผลิตภัณฑ์
- ผิวแดงง่าย โดยเฉพาะเวลาโดนแดดหรือเจอความร้อน
- สิวขึ้นง่ายหรือผิวหน้ามันขาดน้ำ เพราะเมื่อผิวสูญเสียความชุ่มชื้น ต่อมไขมันจะเร่งผลิตน้ำมันออกมาทดแทนจนเกิดความมันส่วนเกิน
วิธีเลือกผลิตภัณฑ์ทำความสะอาดให้ปลอดภัยกับผิว
เมื่อรู้แบบนี้แล้ว การปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการเลือกใช้ผลิตภัณฑ์ทำความสะอาดจึงเป็นก้าวสำคัญในการฟื้นฟูสุขภาพผิวให้กลับมาแข็งแรง โดยมีหลักการง่ายๆ ในการพิจารณาดังนี้
อ่านฉลากให้ละเอียดก่อนตัดสินใจซื้อ
คำว่า Fragrance-Free หรือ Unscented บนฉลากมีความหมายต่างกันเล็กน้อย โดย Fragrance-Free แปลว่าไม่มีการผสมน้ำหอมเลย ส่วน Unscented อาจมีการเติมสารกลบกลิ่นเพื่อไม่ให้ได้กลิ่นน้ำหอม ดังนั้นสำหรับคนที่มีผิวแพ้ง่ายมากๆ ควรมองหาคำว่า Fragrance-Free เป็นหลัก และต้องไม่มีส่วนผสมของแอลกอฮอล์กลุ่มที่ก่อให้เกิดการระคายเคือง
เลือกสูตรที่มีค่า pH สมดุลกับผิว
ผิวหนังตามธรรมชาติมีค่าความเป็นกรดอ่อนๆ อยู่ที่ประมาณ 4.5 ถึง 5.5 การใช้ผลิตภัณฑ์ที่มีความเป็นด่างสูงจะทำลายเกราะคุ้มครองผิว ดังนั้นควรเลือกผลิตภัณฑ์ที่มีค่า pH Balance เพื่อช่วยรักษาสสมดุลของจุลินทรีย์ดีบนผิวหนัง
ทดสอบอาการแพ้ก่อนใช้จริงทุกครั้ง
แม้ผลิตภัณฑ์จะเคลมว่าอ่อนโยนแค่ไหน แต่ผิวของแต่ละคนมีความไวต่อสารเคมีไม่เท่ากัน วิธีที่ปลอดภัยคือการนำผลิตภัณฑ์มาแตะทดสอบบริเวณท้องแขนหรือซอกคอทิ้งไว้ 24 ถึง 48 ชั่วโมง เพื่อดูว่ามีอาการผื่นแดง คัน หรือบวมเกิดขึ้นหรือไม่ ก่อนที่จะนำมาใช้กับผิวหน้าหรือผิวกายทั้งหมด
การดูแลผิวให้มีสุขภาพดีไม่ได้เริ่มต้นจากการทาครีมราคาแพงเสมอไป แต่เริ่มต้นตั้งแต่ขั้นตอนแรกของการชำระล้าง หากเราลดการรบกวนผิวและเลือกใช้ผลิตภัณฑ์ที่ปราศจากสารเคมีส่วนเกินอย่างน้ำหอมและแอลกอฮอล์ ผิวของเราก็จะค่อยๆ ฟื้นตัว แข็งแรง และกักเก็บความชุ่มชื้นได้ดีขึ้นอย่างยั่งยืน
