รอยโรคก่อนมะเร็งบริเวณปากมดลูก: รู้ทันก่อนเปลี่ยนเป็นมะเร็งร้าย

ตรวจภายในแล้วหมอทักว่าเจอ รอยโรคก่อนมะเร็งบริเวณปากมดลูก แปลว่าอะไร อันตรายไหม

เวลาที่หมอนั่งตรวจภายในแล้วผลแปปสเมียร์หรือผลตรวจ HPV ออกมาว่ามีความผิดปกติ หมอเข้าใจดีว่าความกังวลใจจะพุ่งสูงขึ้นทันที หลายคนพอได้ยินคำว่ารอยโรคก่อนมะเร็ง ก็มักจะคิดไปไกลถึงโรคร้ายแรงที่รักษาไม่หายแล้ว แต่ในความเป็นจริง ในมุมมองของหมอ นี่คือสัญญาณเตือนที่ดีมากๆ เพราะมันแปลว่าร่างกายกำลังบอกเราล่วงหน้าหลายปี ก่อนที่เซลล์ผิดปกติเหล่านั้นจะพัฒนาไปเป็นมะเร็งจริงๆ

รอยโรคนี้หน้าตาเป็นอย่างไร และเกิดขึ้นได้อย่างไร

ปากมดลูกของเราประกอบไปด้วยเซลล์เยื่อบุผิว เมื่อผู้หญิงเราได้รับเชื้อไวรัส HPV หรือ Human Papillomavirus ชนิดที่มีความเสี่ยงสูงผ่านทางการมีเพศสัมพันธ์ เจ้าไวรัสตัวนี้แอบเข้ามาฝังตัวและรบกวนการทำงานของเซลล์ ทำให้เซลล์บริเวณนั้นเกิดการเปลี่ยนแปลงหน้าตาและพฤติกรรมไปจากเดิม กลายเป็นเซลล์ผิดปกติที่ทางการแพทย์เรียกว่า Dysplasia หรือรอยโรคก่อนมะเร็ง

กระบวนการนี้ไม่ได้เกิดขึ้นชั่วข้ามคืน แต่ใช้เวลาสะสมนานหลายปี บางคน 5 ปี 10 ปี หรือนานกว่านั้น กว่าที่เซลล์เหล่านี้จะลุกลามกลายเป็นมะเร็งปากมดลูกจริงๆ นี่จึงเป็นเหตุผลว่าทำไมการตรวจภายในและตรวจคัดกรองมะเร็งปากมดลูกประจำปีจึงช่วยชีวิตคนมานักต่อนักแล้ว

ระดับความรุนแรงของเซลล์ที่เปลี่ยนไป แบ่งอย่างไรบ้าง

เวลาหมอได้ผลตรวจชิ้นเนื้อกลับมา เราจะไม่ได้มองแค่ว่ามีหรือไม่มี แต่เราจะดูว่ามันมีความผิดปกติมากน้อยแค่ไหน ซึ่งมักจะแบ่งออกเป็นระดับหลักๆ ดังนี้

• ระยะเริ่มต้นหรือความผิดปกติระดับน้อย (CIN 1): ระยะนี้เซลล์มีความเปลี่ยนแปลงเล็กน้อย ส่วนใหญ่ร่างกายของคนไข้ที่มีภูมิคุ้มกันแข็งแรงสามารถกำจัดเชื้อและซ่อมแซมตัวเองให้กลับมาปกติได้เอง หมออาจแค่นัดมาตรวจติดตามซ้ำในอีก 6 เดือนถึง 1 ปี
• ระยะปานกลางถึงรุนแรง (CIN 2 และ CIN 3): ระยะนี้เซลล์มีความเปลี่ยนแปลงมาก เริ่มกินลึกเข้าไปในชั้นเยื่อบุมากขึ้น โอกาสที่เซลล์จะหายไปเองเริ่มน้อยลง หมอจะแนะนำให้ทำการรักษาเพื่อตัดเนื้อเยื่อส่วนนั้นออก ก่อนที่มันจะพัฒนาไปเป็นมะเร็งลุกลาม

ถ้าเจอแล้วต้องรักษายังไง ต้องผ่าตัดใหญ่ไหม

ข่าวดีคือ รอยโรคก่อนมะเร็งเหล่านี้รักษาให้หายขาดได้ง่ายมาก และส่วนใหญ่ไม่ต้องผ่าตัดใหญ่เปิดหน้าท้อง วิธีการรักษาขึ้นอยู่กับความรุนแรงและอายุของคนไข้ รวมถึงความต้องการมีบุตรในอนาคต

การจี้ด้วยความเย็นหรือจี้ด้วยไฟฟ้า

สำหรับรอยโรคในระดับที่ไม่รุนแรงมาก หมออาจใช้วิธีการจี้ความเย็นเพื่อทำลายเซลล์ผิดปกติ หรือใช้ไฟฟ้าตัดแต่งเนื้อเยื่อเฉพาะจุด ขั้นตอนเหล่านี้ทำได้รวดเร็ว ใช้เวลาไม่นาน นอนพักฟื้นแป๊บเดียวก็กลับบ้านได้ และไม่ค่อยกระทบกับการมีบุตรในอนาคต

การตัดชิ้นเนื้อด้วยห่วงไฟฟ้าหรือการตัดปากมดลูก

วิธีนี้เรียกว่า LEEP เป็นการใช้ลวดไฟฟ้าเส้นเล็กๆ ตัดเอาบริเวณที่เป็นรอยโรคออกไปเป็นชิ้น เพื่อให้พยาธิแพทย์นำไปตรวจดูขอบเขตอย่างละเอียดอีกครั้งว่าเอาออกหมดจดจริงไหม วิธีนี้แผลหายเร็วและปากมดลูกยังคงรูปเดิมได้ดี

วิธีดูแลตัวเองและป้องกันไม่ให้กลับมาเป็นซ้ำ

หลังการรักษา สิ่งสำคัญที่สุดคือการมาพบแพทย์ตามนัดอย่างเคร่งครัดเพื่อตรวจซ้ำว่าเชื้อ HPV หมดไปหรือยัง และเซลล์ปากมดลูกกลับมาเรียบเนียนปกติ นอกจากนี้การดูแลภูมิคุ้มกันของร่างกายให้แข็งแรง งดสูบบุหรี่ที่มีส่วนทำให้ภูมิคุ้มกันที่ปากมดลูกลดลง รวมถึงการมีเพศสัมพันธ์อย่างปลอดภัยและการฉีดวัคซีน HPV เสริม ถึงแม้จะเคยมีรอยโรคแล้ว วัคซีนก็ยังช่วยป้องกันสายพันธุ์อื่นๆ ที่เรายังไม่เคยติดได้

การตรวจพบรอยโรคก่อนมะเร็ง ไม่ใช่จุดจบของชีวิต แต่เป็นโอกาสทองที่เราได้จัดการกับปัญหาก่อนที่มันจะสายเกินแก้ หมออยากให้ทุกคนมั่นใจว่า หากมาตรวจคัดกรองสม่ำเสมอ โรคนี้ป้องกันและรักษาให้หายขาดได้แน่นอนครับ