รอยโรคก่อนมะเร็งบริเวณปากมดลูก: รู้ทันก่อนสาย ป้องกันได้ตั้งแต่เนิ่นๆ

เวลาที่หมอตรวจภายในแล้วเจอผลตรวจแปปสมียร์ผิดปกติ หรือตรวจพบความเปลี่ยนแปลงที่ปากมดลูก หลายคนมักจะตกใจกลัวและกังวลว่าจะกลายเป็นมะเร็งร้ายแรงในทันที วันนี้หมออยากชวนมาทำความเข้าใจเรื่อง รอยโรคก่อนมะเร็งบริเวณปากมดลูก กันแบบสบายๆ เหมือนมานั่งคุยกันที่ห้องตรวจ เพื่อจะได้รู้ทันและดูแลตัวเองได้อย่างถูกต้องครับ

รอยโรคก่อนมะเร็งปากมดลูก คืออะไรกันแน่?

คำว่ารอยโรคก่อนมะเร็ง หรือที่หมอเรียกกันเข้าใจง่ายๆ ว่าความผิดปกติของเซลล์บริเวณปากมดลูกนั้น มันยังไม่ใช่ตัวมะเร็งที่เป็นก้อนเนื้อร้ายนะครับ แต่เป็นช่วงเวลาที่เซลล์บริเวณนั้นเริ่มมีการเปลี่ยนแปลงรูปร่างหน้าตาไปจากเดิม สาเหตุหลักส่วนใหญ่มากกว่าเก้าสิบเปอร์เซ็นต์เกิดจากการติดเชื้อไวรัส HPV ชนิดความเสี่ยงสูงที่สะสมมาเป็นเวลานาน

ความพิเศษ (และโชคดี) ของโรคนี้คือ เซลล์มันจะไม่เปลี่ยนจากปกติกลายเป็นมะเร็งในชั่วข้ามคืน แต่มันจะค่อยๆ เปลี่ยนแปลงผ่านระยะต่างๆ ใช้เวลาเป็นปีๆ กว่าจะลุกลาม นี่จึงเป็นเหตุผลว่าทำไมการตรวจภายในและการตรวจคัดกรองมะเร็งปากมดลูกเป็นประจำ ถึงช่วยชีวิตคนเราไว้ได้ทันท่วงทีครับ

เช็กความรุนแรงของเซลล์ที่เปลี่ยนไปจากผลตรวจ

เวลาที่เราได้ผลตรวจคัดกรอง ไม่ว่าจะเป็นวิธี Pap Smear หรือ HPV Testing แล้วพบความผิดปกติ หมอจะดูว่ามันอยู่ในระดับไหน ซึ่งหลักๆ จะแบ่งเป็นความเปลี่ยนแปลงเล็กน้อยกับความเปลี่ยนแปลงระดับที่ต้องเฝ้าระวังใกล้ชิด

• กลุ่มที่เซลล์เปลี่ยนแปลงเล็กน้อย: มักเกิดจากการติดเชื้อไวรัสชั่วคราว ในหลายๆ เคสร่างกายของคนเราสามารถกำจัดเชื้อและซ่อมแซมเซลล์ให้กลับมาปกติได้เอง หมออาจแค่นัดมาตรวจซ้ำในอีกหกเดือนหรือหนึ่งปีถัดไป
• กลุ่มที่เซลล์เปลี่ยนแปลงมากหรือมีความเสี่ยงสูง: กลุ่มนี้เซลล์จะเริ่มผิดเพี้ยนไปเยอะ หากปล่อยทิ้งไว้ในอนาคตมีโอกาสพัฒนาไปเป็นมะเร็งได้ จึงเป็นระยะที่แพทย์แนะนำให้ทำการตรวจวินิจฉัยเพิ่มเติม เช่น การส่องกล้องปากมดลูก (Colposcopy) และตัดชิ้นเนื้อไปตรวจยืนยัน

วิธีรักษาเมื่อตรวจพบความผิดปกติ

ถ้าผลชิ้นเนื้อยืนยันแน่ชัดแล้วว่าเป็นรอยโรคก่อนมะเร็งจริง คนไข้ไม่จำเป็นต้องตกใจจนเกินเหตุครับ เพราะปัจจุบันเรามีวิธีรักษาที่มีประสิทธิภาพสูงมาก และมักจะไม่กระทบกับการมีบุตรในอนาคตหากอยู่ในระยะเริ่มต้น

แพทย์จะพิจารณาตามความรุนแรงของรอยโรคและอายุของคนไข้ วิธีการรักษาทั่วไปมีตั้งแต่การจี้ด้วยความเย็น การใช้ความร้อนทำลายเนื้อเยื่อผิดปกติ ไปจนถึงการตัดขลิบปากมดลูกด้วยห่วงไฟฟ้า (LEEP) หรือการตัดแต่งปากมดลูก เพื่อกำจัดเซลล์เจ้าปัญหาออกไปให้เกลี้ยง โดยที่มดลูกยังอยู่ครบถ้วน

วิธีดูแลตัวเองเพื่อลดความเสี่ยงไม่ให้กลับมาเป็นซ้ำ

หลังการรักษา สิ่งสำคัญคือการมาพบแพทย์ตามนัดอย่างเคร่งครัดเพื่อติดตามผล และการปรับพฤติกรรมสุขภาพเพื่อให้ร่างกายแข็งแรงพร้อมต่อสู้กับเชื้อโรค

• ตรวจคัดกรองสม่ำเสมอ: อย่าขาดการตรวจภายในประจำปี แม้จะรักษาหายแล้วก็ตาม
• งดสูบบุหรี่: สารพิษในบุหรี่ทำให้ภูมิต้านทานที่ปากมดลูกทำงานได้ไม่ดี เชื้อไวรัสจะเคลียร์ออกยากขึ้น
• มีเพศสัมพันธ์อย่างปลอดภัย: การใช้ถุงยางอนามัยช่วยลดความเสี่ยงในการรับเชื้อ HPV สายพันธุ์ใหม่ๆ ได้
• ฉีดวัคซีนป้องกัน HPV: แม้จะเคยมีรอยโรคและรักษาหายแล้ว ก็ยังแนะนำให้ฉีดวัคซีนเพื่อป้องกันการติดเชื้อไวรัสสายพันธุ์อื่นๆ ที่เรายังไม่เคยได้รับครับ